Original Title: Isolation of Anti-malarial Active Compound from Yanang (Tiliacora triandra Diels)
Source: li01.tci-thaijo.org
Disclaimer: Summary generated by AI based on the provided document. Please refer to the original paper for full scientific accuracy.

ការទាញយកសមាសធាតុសកម្មប្រឆាំងជំងឺគ្រុនចាញ់ពីវល្លិយាវណាង (Tiliacora triandra Diels)

ចំណងជើងដើម៖ Isolation of Anti-malarial Active Compound from Yanang (Tiliacora triandra Diels)

អ្នកនិពន្ធ៖ Chalerm Saiin (Department of Pharmaceutical Chemistry and Pharmacognosy, Faculty of Pharmaceutical Sciences, Naresuan University, Thailand), Sutthatip Markmee (Department of Pharmaceutical Chemistry and Pharmacognosy, Faculty of Pharmaceutical Sciences, Naresuan University, Thailand)

ឆ្នាំបោះពុម្ព៖ 2003, Kasetsart J. (Nat. Sci.)

វិស័យសិក្សា៖ Pharmacognosy

១. សេចក្តីសង្ខេបប្រតិបត្តិ (Executive Summary)

បញ្ហា (The Problem)៖ ជំងឺគ្រុនចាញ់នៅតែជាបញ្ហាធ្ងន់ធ្ងរនៅក្នុងប្រទេសតំបន់ត្រូពិចដោយសារការកើនឡើងនៃការស៊ាំនឹងថ្នាំ ហេតុនេះការស្រាវជ្រាវនេះមានគោលបំណងទាញយកសមាសធាតុសកម្មប្រឆាំងជំងឺគ្រុនចាញ់ពីឫសវល្លិយាវណាង (Tiliacora triandra Diels)។

វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានប្រើប្រាស់បច្ចេកទេសចម្រាញ់សារធាតុរាវ និងការបន្សុទ្ធសមាសធាតុអាល់កាឡូអ៊ីតពីឫសរុក្ខជាតិ។

ការចម្រាញ់សារធាតុដោយប្រើល្បាយសារធាតុរំលាយ (Solvent Extraction)
ការបន្សុទ្ធតាមរយៈក្រូម៉ាតូក្រាហ្វីជួរឈរ (Column Chromatography)
ការធ្វើឱ្យទៅជាក្រាម (Crystallization)
ការវិភាគរចនាសម្ព័ន្ធដោយបច្ចេកទេសវិសាលគម (Spectroscopy)

លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖

ការចម្រាញ់និងបន្សុទ្ធទទួលបានសមាសធាតុអាល់កាឡូអ៊ីតសុទ្ធចំនួនពីរគឺ tiliacorinine ក្នុងទិន្នផល ០,០០៨២% និង tiliacorine ក្នុងទិន្នផល ០,០០២៩%។
រចនាសម្ព័ន្ធនៃសមាសធាតុ tiliacorinine និង tiliacorine ត្រូវបានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់តាមរយៈបច្ចេកទេសវិសាលគម (UV-Vis, IR, 1H-NMR) និងចំណុចរលាយ។
វិធីសាស្ត្រក្រូម៉ាតូក្រាហ្វីជួរឈរសាមញ្ញដែលបានប្រើប្រាស់នេះផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់ ដែលអាចយកទៅប្រើប្រាស់សម្រាប់ការកែច្នៃរចនាសម្ព័ន្ធបន្ថែមដើម្បីបង្កើនប្រសិទ្ធភាពប្រឆាំងជំងឺគ្រុនចាញ់។

២. ការវិភាគលើប្រសិទ្ធភាព និងដែនកំណត់ (Performance & Constraints)

វិធីសាស្ត្រ (Method)	គុណសម្បត្តិ (Pros)	គុណវិបត្តិ (Cons)	លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result)
Simple Column Chromatography & Crystallization (Proposed) ក្រូម៉ាតូក្រាហ្វីជួរឈរសាមញ្ញ និងការធ្វើឱ្យទៅជាក្រាម (វិធីសាស្ត្រស្នើឡើង)	មានភាពសាមញ្ញ មិនត្រូវការការបន្សុទ្ធបន្ថែមច្រើនតំណាក់កាល និងផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់ក្នុងការបំបែកសមាសធាតុ diastereomeric បានយ៉ាងល្អប្រសើរ។	ប្រើប្រាស់សារធាតុរំលាយសរីរាង្គ (Organic solvents) ច្រើនប្រភេទ និងទាមទារពេលវេលាយូរក្នុងការទាញយក និងតាមដានប្រភាគ (Fractions)។	ទទួលបានទិន្នផលអាល់កាឡូអ៊ីតបរិសុទ្ធ tiliacorinine (០,០០៨២%) និង tiliacorine (០,០០២៩%) ដែលមានចំណុចរលាយច្បាស់លាស់។
Ion Exchange Resin / Preparative TLC / Counter-current distribution (Previous Methods) ជ័រផ្លាស់ប្តូរអ៊ីយ៉ុង ឬ ក្រូម៉ាតូក្រាហ្វីស្រទាប់ស្តើងរៀបចំ ឬ ការចែកចាយចរន្តផ្ទុយ (វិធីសាស្ត្រមុនៗ)	ជាវិធីសាស្ត្រដែលធ្លាប់បានប្រើប្រាស់ប្រកបដោយជោគជ័យនាពេលកន្លងមក ក្នុងការបំបែកអាល់កាឡូអ៊ីតពីវល្លិយាវណាង (Tiliacora triandra) និងប្រភេទរុក្ខជាតិដទៃទៀត។	ទាមទារការបន្សុទ្ធបន្ថែម (Further purification) ឧបករណ៍ស្មុគស្មាញ និងដំណាក់កាលច្រើន ដែលធ្វើឱ្យមានការលំបាកក្នុងការបំបែកសមាសធាតុឱ្យបានបរិសុទ្ធ។	អាចញែកបានសមាសធាតុ tiliacorinine និង tiliacorine តែមិនបានបញ្ជាក់ពីទិន្នផលខ្ពស់ដូចវិធីសាស្ត្រស្នើឡើងថ្មីនេះទេ។

ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការទាញយកសមាសធាតុនេះទាមទារនូវឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍គីមីវិភាគ និងសារធាតុរំលាយគីមីជាក់លាក់ជាច្រើន។

Hardware: ឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍ដូចជា ជួរឈរក្រូម៉ាតូក្រាហ្វី (Column Chromatography), ម៉ាស៊ីនរំហួត (Rotary Evaporator), ឧបករណ៍វាស់ចំណុចរលាយ និងឧបករណ៍វិភាគវិសាលគម (UV-Vis, IR, 1H-NMR Spectrometer)។
Materials: ឫសវល្លិយាវណាង (Tiliacora triandra) ស្ងួតចំនួន 2kg, Silica gel 60 F254, កញ្ចក់ TLC និងសារធាតុរំលាយគីមី (Chloroform, Methanol, Ammonia, Petroleum ether, Heptane, Ethyl acetate)។
Expertise: អ្នកជំនាញផ្នែកគីមីវិភាគ ឬឱសថសាស្រ្ត (Pharmacognosy) ដែលមានបទពិសោធន៍ច្បាស់លាស់ក្នុងការចម្រាញ់ និងវិភាគរចនាសម្ព័ន្ធគីមីនៃរុក្ខជាតិ។

៣. ការពិនិត្យសម្រាប់បរិបទកម្ពុជា/អាស៊ីអាគ្នេយ៍

ភាពលំអៀងនៃទិន្នន័យ (Data Bias)៖

ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅប្រទេសថៃ ដោយប្រើប្រាស់ឫសវល្លិយាវណាង (Tiliacora triandra) ដែលទិញពីហាងលក់ឱសថក្នុងខេត្ត Phitsanulok។ ដោយសារកម្ពុជាមានអាកាសធាតុ និងប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីស្រដៀងគ្នានឹងប្រទេសថៃ រុក្ខជាតិវល្លិយាវណាងដែលដុះនៅកម្ពុជាអាចមានផ្ទុកសមាសធាតុសកម្មទាំងនេះដូចគ្នា។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ កម្រិតនៃការប្រមូលផ្តុំសារធាតុសកម្មអាចប្រែប្រួលអាស្រ័យលើលក្ខខណ្ឌដី អាកាសធាតុ និងរដូវកាលប្រមូលផលក្នុងតំបន់។

លទ្ធភាពនៃការអនុវត្ត (Applicability)៖

វិធីសាស្ត្រនេះមានសក្តានុពលខ្ពស់ក្នុងការអនុវត្តនៅប្រទេសកម្ពុជា សម្រាប់ការស្រាវជ្រាវឱសថបុរាណនិងការព្យាបាលជំងឺគ្រុនចាញ់។

ការស្រាវជ្រាវនៅសាកលវិទ្យាល័យ (ឧ. សាកលវិទ្យាល័យវិទ្យាសាស្ត្រសុខាភិបាល): និស្សិតនិងអ្នកស្រាវជ្រាវអាចប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រក្រូម៉ាតូក្រាហ្វីជួរឈរសាមញ្ញនេះ ដើម្បីទាញយកសមាសធាតុសកម្មពីរុក្ខជាតិក្នុងស្រុកផ្សេងៗទៀតសម្រាប់ការសិក្សាផ្នែកឱសថ។
តំបន់ប្រឈមនឹងជំងឺគ្រុនចាញ់ (ឧ. ខេត្តមណ្ឌលគិរី រតនគិរី និងព្រះវិហារ): ការអភិវឌ្ឍឱសថពីវល្លិយាវណាងអាចផ្តល់ជាជម្រើសក្នុងការព្យាបាលជំងឺគ្រុនចាញ់ ជាពិសេសនៅពេលដែលមេរោគ Plasmodium falciparum កំពុងមានភាពស៊ាំនឹងថ្នាំប្រឆាំងគ្រុនចាញ់បច្ចុប្បន្ន។
មជ្ឈមណ្ឌលជាតិស្រាវជ្រាវវេជ្ជសាស្ត្របូរាណ: អាចប្រើប្រាស់ទិន្នន័យនេះដើម្បីធ្វើឱ្យមានស្តង់ដារូបនីយកម្មឱសថបុរាណខ្មែរ ដោយបញ្ជាក់តាមបែបវិទ្យាសាស្ត្រនូវវត្តមានសារធាតុសកម្មក្នុងរុក្ខជាតិដែលប្រើប្រាស់កន្លងមក។

សរុបមក ការអនុវត្តបច្ចេកទេសនេះអាចជួយកម្ពុជាក្នុងការទាញយកអត្ថប្រយោជន៍ពីរុក្ខជាតិក្នុងស្រុក ដើម្បីអភិវឌ្ឍឱសថប្រឆាំងជំងឺគ្រុនចាញ់ដែលមានប្រសិទ្ធភាព និងអាចកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើការនាំចូលថ្នាំ។

៤. ផែនការសកម្មភាពសម្រាប់និស្សិត (Actionable Roadmap)

ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖

ប្រមូល និងរៀបចំគំរូរុក្ខជាតិ: ស្វែងរក និងប្រមូលឫសវល្លិយាវណាង (Tiliacora triandra) ពីតំបន់គោលដៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា រួចសម្អាត និងសម្ងួតក្នុង Hot Air Oven នៅសីតុណ្ហភាព 70°C មុននឹងកិនជាម្សៅម៉ត់។
ចម្រាញ់សារធាតុអាល់កាឡូអ៊ីតឆៅ: ត្រាំម្សៅរុក្ខជាតិក្នុងល្បាយសារធាតុរំលាយ Chloroform:Methanol:Ammonia (50:50:1) បន្ទាប់មកចម្រាញ់យកអាល់កាឡូអ៊ីតដោយប្រើទឹកអាស៊ីតស៊ុលហ្វួរីក 10% និងអាម៉ូញាក់រាវ ដើម្បីបញ្កឱ្យរលាយបែកចេញ។
បន្សុទ្ធសមាសធាតុដោយប្រើក្រូម៉ាតូក្រាហ្វី: រៀបចំជួរឈរ Silica gel 60 F254 Column Chromatography ដោយបន្តក់ប្រព័ន្ធសារធាតុរំលាយបណ្តើរៗ គឺ Petroleum ether, Heptane និងចុងក្រោយ Chloroform:Methanol:Ethyl acetate (5:1:3) ដើម្បីបំបែកសមាសធាតុ។
តាមដាន និងធ្វើឱ្យទៅជាក្រាម: តាមដានប្រភាគ (Fractions) ដែលប្រមូលបានដោយប្រើ Thin Layer Chromatography (TLC) រួចយកប្រភាគដែលត្រូវគ្នាទៅបន្សុទ្ធជាទម្រង់ក្រាមដោយប្រើ Ether ដើម្បើទទួលបាន Tiliacorinine និង Tiliacorine។
បញ្ជាក់រចនាសម្ព័ន្ធគីមី: បញ្ជាក់អត្តសញ្ញាណ និងភាពបរិសុទ្ធនៃសមាសធាតុដោយប្រើឧបករណ៍វិភាគទំនើបដូចជា UV-Vis Spectrophotometer, IR Spectrophotometer ឬ 1H-NMR Spectrometer ដើម្បីប្រៀបធៀបជាមួយទិន្នន័យយោង។

៥. វាក្យសព្ទបច្ចេកទេស (Technical Glossary)

ពាក្យបច្ចេកទេស	ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation)	និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition)
Alkaloid (អាល់កាឡូអ៊ីត)	សមាសធាតុសរីរាង្គដែលមានផ្ទុកអាសូត (Nitrogen) ដែលភាគច្រើនត្រូវបានរកឃើញក្នុងរុក្ខជាតិ និងមានឥទ្ធិពលខ្លាំងទៅលើសរីរវិទ្យារបស់មនុស្ស ឬសត្វ ដូចជាប្រើប្រាស់ជាឱសថ។	វាប្រៀបដូចជា "គ្រឿងផ្សំសកម្មលាក់កំបាំង" នៅក្នុងរុក្ខជាតិដែលធ្វើឱ្យរុក្ខជាតិនោះមានប្រសិទ្ធភាពជាឱសថស័ក្តិសិទ្ធិ ឬជួនកាលជាជាតិពុល។
Column Chromatography (ក្រូម៉ាតូក្រាហ្វីជួរឈរ)	បច្ចេកទេសគីមីវិភាគមួយប្រភេទដែលប្រើសម្រាប់បំបែកសមាសធាតុផ្សេងៗចេញពីល្បាយមួយ ដោយឲ្យល្បាយនោះហូរឆ្លងកាត់បំពង់ឈរដែលមានផ្ទុកសារធាតុស្រូបយក (ដូចជា Silica gel)។	ដូចជាការចម្រោះទឹកល្អក់ឆ្លងកាត់ស្រទាប់ខ្សាច់ និងគ្រួសជាច្រើនជាន់ ដែលធ្វើឱ្យកម្ទេចកំទីផ្សេងៗជាប់នៅស្រទាប់ខុសៗគ្នា ហើយទឹកស្អាតធ្លាក់មកក្រោម។
Diastereomeric (ដ្យាស្ទែរ៉េអូមែរ)	ប្រភេទនៃម៉ូលេគុលស្តេរ៉េអូអ៊ីសូមែរ (Stereoisomer) ដែលមានរូបមន្តគីមីដូចគ្នា ប៉ុន្តែមានការរៀបចំរចនាសម្ព័ន្ធក្នុងលំហខុសគ្នា ហើយមិនមែនជារូបចំណាំងផ្លាតពីគ្នាដូចកញ្ចក់ទេ ដែលធ្វើឱ្យពួកវាមានលក្ខណៈរូប និងគីមីខុសគ្នា។	ដូចជាសៀវភៅពីរដែលមានទំព័រដូចគ្នាទាំងអស់ ប៉ុន្តែទំព័រខ្លះត្រូវបានដេរភ្ជាប់ខុសលំដាប់ ធ្វើឱ្យសាច់រឿងមានលក្ខណៈខុសគ្នាបន្តិចបន្តួច។
Counter-current distribution (ការចែកចាយចរន្តផ្ទុយ)	វិធីសាស្ត្របំបែកសមាសធាតុគីមីដោយផ្អែកលើភាពខុសគ្នានៃការរលាយរបស់ពួកវានៅក្នុងសូលុយស្យុងពីរប្រភេទដែលមិនរលាយចូលគ្នា (ឧ. ទឹក និងប្រេង) ហើយផ្លាស់ទីក្នុងទិសដៅផ្ទុយគ្នា។	ដូចជាប្រព័ន្ធខ្សែក្រវាត់ដឹកជញ្ជូនពីររត់បញ្ច្រាសទិសគ្នា ដែលជួយច្រោះយកតែវត្ថុធាតុដើមជាក់លាក់ណាមួយបំបែកចេញពីគ្នា។
Spectroscopy (បច្ចេកទេសវិសាលគម)	ការសិក្សាអំពីអន្តរកម្មរវាងពន្លឺ (ឬវិទ្យុសកម្មអេឡិចត្រូម៉ាញ៉េទិចផ្សេងទៀត) ជាមួយរូបធាតុ ដើម្បីវិភាគរកមើលរចនាសម្ព័ន្ធ លក្ខណៈ និងបរិមាណនៃសារធាតុគីមីនោះ។	ដូចជាការថតកាំរស្មីអ៊ិច (X-ray) ដើម្បីមើលឆ្អឹងខាងក្នុងរាងកាយ តែនេះគឺជាការថតមើលរចនាសម្ព័ន្ធរបស់ម៉ូលេគុលតូចៗ។
Crystallization (ការធ្វើឱ្យទៅជាក្រាម)	ដំណើរការរូបវិទ្យាដែលប្រែក្លាយសារធាតុរាវ ឬសូលុយស្យុងឱ្យក្លាយទៅជារូបធាតុរឹងដែលមានរចនាសម្ព័ន្ធជាក្រាម (Crystal) តម្រៀបគ្នាជាសណ្តាប់ធ្នាប់ ដើម្បីទទួលបានសារធាតុបរិសុទ្ធកម្រិតខ្ពស់។	ដូចជាការហាលទឹកសមុទ្រឱ្យហួតទឹកអស់ ដើម្បីទទួលបានគ្រាប់អំបិលរឹងនិងសក្បុស។
Thin Layer Chromatography (TLC) (ក្រូម៉ាតូក្រាហ្វីស្រទាប់ស្តើង)	បច្ចេកទេសវិភាគភាពបរិសុទ្ធនៃសមាសធាតុ ដោយបន្តក់ល្បាយលើបន្ទះកញ្ចក់ដែលស្រោបដោយសារធាតុស្រូប រួចត្រាំក្នុងសូលុយស្យុងដើម្បីឱ្យសមាសធាតុនីមួយៗរត់ឡើងលើក្នុងល្បឿនខុសៗគ្នា។	ដូចជាការបន្តក់ទឹកថ្នាំពណ៌លើក្រដាសជូតមាត់ រួចជ្រលក់ចុងក្រដាសក្នុងទឹក នោះយើងនឹងឃើញពណ៌នីមួយៗរត់ឡើងលើនិងបំបែកចេញពីគ្នា។

៦. ប្រធានបទពាក់ព័ន្ធ (Further Reading)

អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖

ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖