បញ្ហា (The Problem)៖ ការផលិតប្លាស្ទិកជីវសាស្ត្រពីប៉ូលីអ៊ីដ្រុកស៊ីប៊ុយទីរ៉ាត (PHB) នៅមានតម្លៃថ្លៃនៅឡើយ បើធៀបនឹងប្លាស្ទិកសំយោគ ដោយសារតែតម្លៃខ្ពស់នៃវត្ថុធាតុដើម និងដំណើរការចម្រាញ់។ ការប្រើប្រាស់វត្ថុធាតុដើម និងបាក់តេរីដែលមានតម្លៃទាប គឺជាយុទ្ធសាស្ត្រសក្តានុពលមួយដើម្បីកាត់បន្ថយចំណាយផលិតកម្មនេះ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានធ្វើការបំបែកបាក់តេរីពីដើមដំឡូងមី និងដី រួចធ្វើការវាយតម្លៃសមត្ថភាពផលិត PHB របស់ពួកវាដោយប្រើប្រាស់ប្រភពកាបូនផ្សេងៗគ្នា។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Cultivation using Soluble Starch (1.5%) ការបណ្តុះបាក់តេរីដោយប្រើប្រាស់ម្សៅរលាយ |
ផ្តល់ទិន្នផលប៉ូលីអ៊ីដ្រុកស៊ីប៊ុយទីរ៉ាត (PHB) ខ្ពស់បំផុតក្នុងចំណោមប្រភពកាបូនទាំងអស់ និងងាយស្រួលសម្រាប់បាក់តេរីក្នុងការរំលាយ និងស្រូបយក។ | ម្សៅរលាយសុទ្ធមានតម្លៃថ្លៃជាងកាកសំណល់កសិកម្ម ដែលអាចធ្វើឱ្យថ្លៃដើមផលិតកម្មកើនឡើងបើធៀបនឹងការប្រើកាកសំណល់។ | ទទួលបានទិន្នផល PHB អតិបរមា (រហូតដល់ ៣៦៧,៧៥ g/L/g ជីវម៉ាស សម្រាប់បាក់តេរី CAD2)។ |
| Cultivation using Cassava Pulp (1.0% - 1.5%) ការបណ្តុះបាក់តេរីដោយប្រើប្រាស់កាកសំណល់ដំឡូងមី |
ចំណាយដើមទាបបំផុត កាត់បន្ថយកាកសំណល់កសិកម្ម និងជំរុញការផលិត PHB បានយ៉ាងល្អ ដែលសក្តិសមសម្រាប់ការផលិតខ្នាតធំ។ | ទាមទារការរៀបចំវត្ថុធាតុដើមជាមុន (កិន សម្ងួត) និងមិនផ្តល់បរិមាណកោសិកាបាក់តេរីច្រើនដូចការប្រើប្រាស់គ្លុយកូសនោះទេ។ | ទទួលបានទិន្នផល PHB ច្រើនគួរជាទីគាប់ចិត្ត (ប្រមាណ ១២៦,៩៤ g/L/g ជីវម៉ាស សម្រាប់បាក់តេរី CAD9 លើកំហាប់ ១,៥%)។ |
| Cultivation using Glucose ការបណ្តុះបាក់តេរីដោយប្រើប្រាស់គ្លុយកូស |
ជំរុញការលូតលាស់ និងបង្កើនចំនួនកោសិកាបាក់តេរី (Biomass) បានយ៉ាងលឿន និងច្រើនបំផុត។ | បាក់តេរីផ្តោតលើការលូតលាស់បំបែកកោសិកា ជាជាងការសន្សំសំចៃថាមពលជាទម្រង់ PHB ធ្វើឱ្យទិន្នផលប្លាស្ទិកជីវសាស្ត្រមានកម្រិតទាប។ | ទទួលបានចំនួនបាក់តេរីខ្ពស់បំផុត (១០.០ log cfu/mL ក្រោយ ៤៨ ម៉ោង) ប៉ុន្តែផលិត PHB បានតិចតួច។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារនូវឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍មីក្រូជីវសាស្ត្រកម្រិតខ្ពស់ សារធាតុគីមីសម្រាប់ចម្រាញ់ និងម៉ាស៊ីនវិភាគដើម្បីវាស់ស្ទង់បរិមាណកម្រិតអន្តរជាតិ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅខេត្តនគររាជសីមា ប្រទេសថៃ ដោយប្រមូលសំណាកពីដីចម្ការដំឡូងមី និងឫសដំឡូងមី។ ទោះបីជាសំណាកមកពីប្រទេសថៃក្តី ប៉ុន្តែស្ថានភាពភូមិសាស្ត្រ អាកាសធាតុ និងប្រភេទដីមានលក្ខណៈស្រដៀងគ្នាខ្លាំងទៅនឹងប្រទេសកម្ពុជា ដែលធ្វើឱ្យលទ្ធផលនៃការស្រាវជ្រាវនេះមិនមានភាពលម្អៀងច្រើន ហើយអាចយកមកអនុវត្តដោយផ្ទាល់នៅកម្ពុជាបាន។
វិធីសាស្ត្រនៃការប្រើប្រាស់កាកសំណល់ដំឡូងមីដើម្បីផលិតប្លាស្ទិកជីវសាស្ត្រ (Bioplastics) គឺមានសារៈសំខាន់ និងសក្តានុពលខ្លាំងណាស់សម្រាប់សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា។
ជារួម ការអនុវត្តបច្ចេកវិទ្យានេះនឹងជួយលើកកម្ពស់សេដ្ឋកិច្ចចក្រា (Circular Economy) និងកាត់បន្ថយការបំពុលពីសំណល់ប្លាស្ទិកនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Polyhydroxybutyrate (ប៉ូលីអ៊ីដ្រុកស៊ីប៊ុយទីរ៉ាត) | វាគឺជាប្រភេទប្លាស្ទិកជីវសាស្ត្រ (Bioplastic) ដែលផលិតឡើងដោយបាក់តេរីមួយចំនួននៅពេលដែលពួកវាមានប្រភពកាបូនច្រើនប៉ុន្តែខ្វះខាតសារធាតុចិញ្ចឹមផ្សេងៗ។ បាក់តេរីស្តុកវាទុកជាថាមពលបម្រុង ហើយយើងអាចទាញយកវាមកផលិតជាប្លាស្ទិកដែលងាយរលាយក្នុងបរិស្ថាន និងមិនបង្កផលប៉ះពាល់។ | ដូចជាខ្លាញ់ដែលរាងកាយមនុស្សយើងសន្សំទុកពេលញ៉ាំអាហារច្រើនលើសកម្រិតអញ្ចឹងដែរ គ្រាន់តែបាក់តេរីសន្សំវាជាទម្រង់ប្លាស្ទិកជីវសាស្ត្រ។ |
| 16S rRNA gene sequencing (ការកំណត់លំដាប់ហ្សែន 16S rRNA) | ជាបច្ចេកទេសម៉ូលេគុលដែលគេប្រើដើម្បីកំណត់អត្តសញ្ញាណ និងចំណាត់ថ្នាក់របស់បាក់តេរី ដោយការអានលំដាប់ DNA នៃហ្សែន 16S ដែលមាននៅក្នុងបាក់តេរីគ្រប់ប្រភេទ ដើម្បីស្វែងរកប្រភពដើម និងទំនាក់ទំនងសាច់ញាតិរបស់វាជាមួយបាក់តេរីដទៃ។ | ប្រៀបដូចជាការស្កេនក្រយៅដៃ ឬបាកូដ (Barcode) ដើម្បីដឹងថាបាក់តេរីនោះមានឈ្មោះអ្វី និងមកពីអម្បូរណាឱ្យប្រាកដ។ |
| Gas chromatography-mass spectrometry (ម៉ាស៊ីនវិភាគឧស្ម័នក្រូម៉ាតូក្រាហ្វី-ម៉ាសស្ប៉ិចត្រូម៉េទ្រី) | ជាឧបករណ៍វិភាគគីមីកម្រិតខ្ពស់ដែលរួមបញ្ចូលបច្ចេកទេសពីរចូលគ្នា ដើម្បីបំបែកសមាសធាតុគីមីនៅក្នុងល្បាយណាមួយ រួចកំណត់អត្តសញ្ញាណ និងវាស់បរិមាណជាក់លាក់នៃសារធាតុនីមួយៗ (ដូចជាការវាស់បរិមាណសុទ្ធនៃ PHB ក្នុងល្បាយចម្រាញ់ជាដើម)។ | ដូចជាម៉ាស៊ីនរែងនិងថ្លឹងដ៏ឆ្លាតវៃ ដែលអាចញែកគ្រឿងផ្សំក្នុងស៊ុបមួយចាន រួចប្រាប់យើងថាស៊ុបនោះមានជាតិស្ករ ឬអំបិលប៉ុន្មានក្រាមយ៉ាងច្បាស់លាស់។ |
| Carbon source (ប្រភពកាបូន) | សារធាតុចិញ្ចឹមជាមូលដ្ឋាន (ដូចជាស្ករ ម្សៅ គ្លីសេរ៉ុល ឬកាកសំណល់កសិកម្ម) ដែលមីក្រូសរីរាង្គប្រើប្រាស់ដើម្បីលូតលាស់ បង្កើតកោសិកាថ្មី និងផលិតសារធាតុផ្សេងៗ (ដូចជាការបំប្លែងទៅជា PHB) ក្នុងដំណើរការមេតាប៉ូលីសរបស់វា។ | ប្រៀបដូចជាបាយ ឬអាហារដែលយើងញ៉ាំរាល់ថ្ងៃដើម្បីឱ្យរាងកាយមានកម្លាំង និងធំធាត់អញ្ចឹងដែរ។ |
| Priestia aryabhattai (បាក់តេរី Priestia aryabhattai) | ជាប្រភេទបាក់តេរីមួយដែលអាចរស់នៅក្នុងមជ្ឈដ្ឋានផ្សេងៗ ហើយមានសមត្ថភាពពិសេសក្នុងការបំប្លែងប្រភពកាបូន (ដូចជាម្សៅដំឡូងមី) ទៅជាប្លាស្ទិកជីវសាស្ត្រ PHB ព្រមទាំងមានភាពធន់នឹងវិទ្យុសកម្មយូវី (UV) និងជួយជំរុញការលូតលាស់របស់រុក្ខជាតិផងដែរ។ | ប្រៀបដូចជារោងចក្រតូចមួយដែលមានជីវិត ដែលចេះស៊ីកាកសំណល់កសិកម្ម រួចបញ្ចេញមកវិញនូវវត្ថុធាតុដើមសម្រាប់ធ្វើប្លាស្ទិកដែលមិនប៉ះពាល់បរិស្ថាន។ |
| Biomass (ជីវម៉ាស) | ក្នុងបរិបទមីក្រូជីវសាស្ត្រ វាសំដៅទៅលើទម្ងន់សរុប ឬបរិមាណនៃកោសិកាបាក់តេរីទាំងអស់ដែលបានលូតលាស់ក្នុងមជ្ឈដ្ឋានបណ្តុះ ដែលគេប្រើជាខ្នាតដើម្បីវាយតម្លៃទិន្នផលនៃផលិតផលដែលទទួលបានធៀបនឹងការលូតលាស់កោសិកា (g/L/g biomass)។ | ដូចជាការថ្លឹងទម្ងន់សរុបនៃហ្វូងត្រីនៅក្នុងស្រះមួយ ដើម្បីគណនាថាតើការចិញ្ចឹមនោះបានផលប៉ុន្មាន។ |
| Sudan Black B and Nile Red staining (ការលាបពណ៌ដោយប្រើ Sudan Black B និង Nile Red) | ជាបច្ចេកទេសប្រើប្រាស់ថ្នាំពណ៌ពិសេសដើម្បីជ្រលក់កោសិកាបាក់តេរី ក្នុងគោលបំណងធ្វើឱ្យគ្រាប់ PHB ដែលលាក់ខ្លួនក្នុងកោសិកា លេចចេញពណ៌ខ្មៅ ឬបញ្ចេញពន្លឺ (Fluorescence) ក្រោមមីក្រូទស្សន៍ ឬកាំរស្មីយូវី ដែលជួយឱ្យអ្នកស្រាវជ្រាវដឹងថាបាក់តេរីនោះមានផ្ទុក PHB ឬអត់។ | ប្រៀបដូចជាការប្រើពិលឆ្លុះលុយដុល្លារ ដើម្បីមើលសញ្ញាសម្ងាត់ដែលភ្នែកទទេមើលមិនឃើញ។ |
| Chloroform extraction (ការទាញយកដោយប្រើក្លរ៉ូហ្វម) | ជានីតិវិធីគីមីដែលគេប្រើសារធាតុរំលាយក្លរ៉ូហ្វម (Chloroform) ដើម្បីបំបែក និងទាញយកតែសារធាតុ PHB ចេញពីកោសិកាបាក់តេរី ដោយសារតែ PHB អាចរលាយក្នុងក្លរ៉ូហ្វមបានយ៉ាងល្អ ខណៈដែលសមាសធាតុកោសិកាផ្សេងទៀតមិនរលាយ។ | ដូចជាការយកទឹកក្តៅទៅឆុងកាហ្វេដើម្បីទាញយកតែជាតិកាហ្វេ និងក្លិនឈ្ងុយ រីឯកាកត្រូវបោះចោល។ |
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
