បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមនៃសុវត្ថិភាព ភាពអាចទុកចិត្តបាននៃប្រភពទិន្នន័យ និងការប្រើប្រាស់ថាមពលនៅក្នុងបណ្តាញអ៊ីនធឺណិតនៃវត្ថុ (IoT) សម្រាប់ទីក្រុងឆ្លាតវៃ ដែលភាគច្រើនប្រឈមនឹងបញ្ហាឧបករណ៍ហួសសម័យ និងការខ្វះខាតស្តង់ដារួម។ វាផ្តោតលើការកសាងប្រព័ន្ធដែលអាចជឿទុកចិត្តបានដោយមិនពឹងផ្អែកលើបណ្តាញកណ្តាល ឬហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធរបស់ក្រុមហ៊ុនទូរស័ព្ទចល័ត។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់អភិក្រមចម្រុះ (Hybrid approach) ដោយគួបផ្សំបណ្តាញថាមពលទាប (LPWAN) ជាមួយនឹងបច្ចេកវិទ្យាប្លុកឆេន និងបណ្តាញន័យវិទ្យា (Semantic Web) តាមរយៈការក្លែងធ្វើ និងការសាកល្បងជាក់ស្តែង។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Centralized IoT Security Architecture ស្ថាបត្យកម្មសុវត្ថិភាព IoT កណ្តាល (Centralized Architecture) |
មានល្បឿនលឿនក្នុងការដំណើរការទិន្នន័យ និងងាយស្រួលក្នុងការគ្រប់គ្រងតាមបែបប្រពៃណី។ | ងាយរងគ្រោះដោយសារការវាយប្រហារបណ្តាញ (DDoS) និងមិនមានតម្លាភាពពេញលេញក្នុងការផ្លាស់ប្តូរទិន្នន័យដោយភាគីទី៣។ | ដំណើរការបានលឿន ប៉ុន្តែមានហានិភ័យខ្ពស់ចំពោះសុវត្ថិភាពទិន្នន័យ និងភាពអាចជឿទុកចិត្តបាននៃឧបករណ៍នៅតាមគែមបណ្តាញ។ |
| Decentralized Blockchain API Gateway (Proposed) ច្រកទ្វារ API ប្លុកឆេនវិមជ្ឈការ (វិធីសាស្ត្រស្នើឡើង) |
ផ្តល់នូវសុវត្ថិភាពខ្ពស់ តម្លាភាព និងការពារការក្លែងបន្លំទិន្នន័យតាមរយៈកិច្ចសន្យាឆ្លាតវៃ ទោះបីជាប្រើឧបករណ៍ចាស់ៗក៏ដោយ។ | បន្ថែមការពន្យារពេល (Latency) ប្រហែល ៥ វិនាទីក្នុងការបញ្ជាក់ប្រតិបត្តិការនីមួយៗ និងទាមទារសមត្ថភាពកុំព្យូទ័រក្នុងការធ្វើសមកាលកម្ម។ | ទទួលជោគជ័យក្នុងការផ្ទៀងផ្ទាត់ឧបករណ៍ IoT ប្រកបដោយសុវត្ថិភាព ជាមួយនឹងការពន្យារពេលត្រឹម ៥ វិនាទី ដែលអាចទទួលយកបានសម្រាប់កម្មវិធីដែលមិនត្រូវការពេលវេលាជាក់ស្តែងភ្លាមៗ។ |
| Single-Gateway vs Multi-Gateway LoRa Network បណ្តាញ LoRa ច្រកផ្លូវមួយ ទល់នឹង ច្រកផ្លូវច្រើន |
ការប្រើប្រាស់ច្រកផ្លូវច្រើនជួយកាត់បន្ថយការប៉ះទង្គិចទិន្នន័យ (Collisions) បានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព និងបង្កើនលទ្ធភាពពង្រីកបណ្តាញ។ | ច្រកផ្លូវតែមួយងាយនឹងឆ្អែតបណ្តាញ (Saturate) នៅពេលមានឧបករណ៍លើសពី ៤,០០០ ភ្ជាប់ក្នុងពេលតែមួយ។ | ការក្លែងធ្វើបង្ហាញថា បណ្តាញមានច្រកផ្លូវ ៣ អាចទ្រទ្រង់ឧបករណ៍បានដល់ ២០,០០០ ដោយរក្សាអត្រាទទួលជោគជ័យ (DER) លើសពី ០.៩៥។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តប្រព័ន្ធនេះទាមទារការប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ផ្នែករឹងដែលមានតម្លៃសមរម្យសម្រាប់គែមបណ្តាញ (Edge) ប៉ុន្តែត្រូវការម៉ាស៊ីនមេកម្រិតមធ្យមសម្រាប់តួនាទីជាច្រកទ្វារ Blockchain និងចំណុចកណ្តាល។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើតេស្តជាក់ស្តែងនៅទីក្រុង Belo Horizonte ប្រទេសប្រេស៊ីល និងផ្អែកលើការក្លែងធ្វើ (Simulation)។ លទ្ធផលនៃការបញ្ជូនទិន្នន័យបញ្ជូនតាមរលកសញ្ញា LoRa អាចប្រែប្រួលអាស្រ័យលើភូមិសាស្ត្រជាក់ស្តែងដូចជា អគារខ្ពស់ៗ ឬព្រៃក្រាស់។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ការរចនាបណ្តាញនេះត្រូវគិតគូរពីឧបសគ្គភូមិសាស្ត្រ និងកម្រិតនៃការអភិវឌ្ឍន៍ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធបណ្តាញតាមតំបន់។
អភិក្រមនៃការរួមបញ្ចូល Blockchain និង LoRa នេះមានសក្តានុពលខ្ពស់សម្រាប់កម្ពុជា ពិសេសក្នុងការជំរុញគម្រោងទីក្រុងឆ្លាតវៃ និងកសិកម្មទំនើប។
ការអនុវត្តបច្ចេកវិទ្យាទាំងនេះអាចជួយប្រទេសកម្ពុជាលោតផ្លោះទៅរកការប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធ IoT ដែលមានសុវត្ថិភាពខ្ពស់ ឯករាជ្យពីក្រុមហ៊ុនបណ្តាញទូរស័ព្ទចល័ត និងកាត់បន្ថយចំណាយប្រតិបត្តិការរយ:ពេលវែង។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Fog Computing | វាគឺជាបច្ចេកវិទ្យាដែលទាញយកសមត្ថភាពកុំព្យូទ័រ និងការរក្សាទុកទិន្នន័យពីម៉ាស៊ីនមេក្លោដ (Cloud) មកដាក់ឱ្យជិតបំផុតទៅនឹងឧបករណ៍ប្រើប្រាស់នៅតាមគែមបណ្តាញ (Edge IoT) ដើម្បីកាត់បន្ថយពេលវេលារង់ចាំក្នុងការបញ្ជូនទិន្នន័យ និងសន្សំសំចៃកម្រិតបញ្ជូន (Bandwidth)។ | វាដូចជាការមានសាខាផ្សារទំនើបនៅជិតផ្ទះរបស់អ្នក ដើម្បីកុំឱ្យអ្នកត្រូវធ្វើដំណើរឆ្ងាយទៅទិញឥវ៉ាន់នៅទីស្នាក់ការកណ្តាល។ |
| Smart Contract | គឺជាកូដកម្មវិធីដែលដំណើរការដោយស្វ័យប្រវត្តិនៅលើប្លុកឆេន (Blockchain) នៅពេលដែលលក្ខខណ្ឌដែលបានកំណត់ទុកជាមុនត្រូវបានបំពេញ ដោយធ្វើការផ្ទៀងផ្ទាត់ និងកត់ត្រាប្រតិបត្តិការដោយមិនត្រូវការភាគីកណ្តាលជាអ្នកសម្របសម្រួល។ | វាដូចជាម៉ាស៊ីនលក់ភេសជ្ជៈស្វ័យប្រវត្តិ ដែលនឹងទម្លាក់កំប៉ុងទឹកឱ្យអ្នកភ្លាមៗនៅពេលអ្នកដាក់លុយគ្រប់ចំនួន ដោយមិនចាំបាច់មានអ្នកលក់នៅទីនោះបញ្ជាក់ឡើយ។ |
| LoRa (Long Range) | ជាបច្ចេកវិទ្យាបណ្តាញឥតខ្សែដែលអនុញ្ញាតឱ្យឧបករណ៍បញ្ជូនទិន្នន័យបានចម្ងាយឆ្ងាយ (រហូតដល់ច្រើនគីឡូម៉ែត្រ) ជាមួយនឹងការប្រើប្រាស់ថាមពលថ្មតិចតួចបំផុត ដែលស័ក្តិសមសម្រាប់ការបញ្ជូនទិន្នន័យទំហំតូចៗពីឧបករណ៍ IoT នៅតំបន់ដាច់ស្រយាល។ | វាដូចជាការប្រើប្រាស់អំពូលពិលបញ្ជូនសញ្ញាម៉ូស (Morse code) ទៅកាន់នរណាម្នាក់នៅឆ្ងាយ ដែលស៊ីភ្លើងថ្មតិច ប៉ុន្តែមិនអាចនិយាយជាសំឡេងបានលឿននិងច្រើននោះទេ។ |
| Semantic Web | គឺជាការរៀបចំទិន្នន័យនៅលើបណ្តាញឱ្យមានទម្រង់ស្តង់ដារ និងមានទំនាក់ទំនងគ្នាជាក្រាហ្វ (Ontologies/RDF) ដែលអាចឱ្យកុំព្យូទ័រយល់ដឹងពីអត្ថន័យ និងទាញយកទិន្នន័យពីប្រភពផ្សេងៗគ្នាមកវិភាគរួមគ្នាបានយ៉ាងងាយស្រួល។ | វាដូចជាការបិទស្លាកសញ្ញាបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់លាស់នៅលើទំនិញគ្រប់ប្រភេទក្នុងឃ្លាំង ដែលជួយឱ្យមនុស្សយន្តអាចស្វែងរក និងរៀបចំទំនិញទាំងនោះបានយ៉ាងត្រឹមត្រូវដោយខ្លួនឯង។ |
| Merkle Tree | ជារចនាសម្ព័ន្ធទិន្នន័យរាងដូចមែកធាងដែលប្រើក្នុងប្លុកឆេន ដើម្បីបំប្លែងទិន្នន័យច្រើនទៅជាកូដសម្ងាត់តែមួយ (Root Hash) សម្រាប់ផ្ទៀងផ្ទាត់ភាពត្រឹមត្រូវនៃទិន្នន័យធំៗបានយ៉ាងរហ័សដោយមិនចាំបាច់ទាញយកទិន្នន័យទាំងអស់នោះមកពិនិត្យឡើងវិញ។ | វាដូចជាការពិនិត្យតែត្រាប្រថាប់នៅមាត់ស្រោមសំបុត្រ ប្រសិនបើត្រានោះនៅដដែល នោះមានន័យថាឯកសាររាប់សិបទំព័រខាងក្នុងមិនត្រូវបានគេលួចកែបន្លំឡើយ។ |
| Decentralized Application (DApp) | ជាកម្មវិធីកុំព្យូទ័រដែលមិនដំណើរការលើម៉ាស៊ីនមេកណ្តាលតែមួយ ប៉ុន្តែដំណើរការកូដនិងរក្សាទិន្នន័យនៅលើបណ្តាញកុំព្យូទ័រជាច្រើន (P2P / Blockchain) ដែលធ្វើឱ្យវាមិនងាយរងការវាយប្រហារផ្តាច់ដំណើរការ ឬត្រួតត្រាដោយភាគីណាមួយឡើយ។ | វាដូចជាការចែករំលែកសៀវភៅកំណត់ហេតុមួយច្បាប់ទៅឱ្យមនុស្សរាប់ពាន់នាក់កាន់ក្នុងពេលតែមួយ ប្រសិនបើសៀវភៅរបស់អ្នកណាម្នាក់រហែក ក៏អ្នកផ្សេងទៀតនៅតែអាចអានវាបាន។ |
| API Gateway | គឺជាប្រព័ន្ធចំណុចកណ្តាលដែលឈរនៅចន្លោះឧបករណ៍ IoT និងម៉ាស៊ីនមេ ដើម្បីទទួលយកការស្នើសុំ ធ្វើការត្រួតពិនិត្យសុវត្ថិភាព បញ្ជាក់អត្តសញ្ញាណ និងបញ្ជូនទិន្នន័យបន្តទៅកាន់ប្រព័ន្ធខាងក្រោយ។ | វាប្រៀបបាននឹងអ្នកយាមទ្វារនៅច្រកចូលអគារ ដែលមានតួនាទីត្រួតពិនិត្យកាតសម្គាល់ខ្លួន និងសួរនាំគោលបំណងរបស់អ្នកមុននឹងអនុញ្ញាតឱ្យចូល។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
