បញ្ហា (The Problem)៖ កម្មវិធីកុំព្យូទ័រដែលយល់ដឹងពីបរិបទ (Context-aware applications) ភាគច្រើនត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយផ្ដោតលើអ្នកអភិវឌ្ឍន៍ជាចម្បង ដែលធ្វើឱ្យប្រព័ន្ធទាំងនេះខ្វះតម្លាភាព និងមានការលំបាកក្នុងការគ្រប់គ្រង ឬកែសម្រួលមុខងារដោយអ្នកប្រើប្រាស់ចុងក្រោយ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានបង្កើតក្របខ័ណ្ឌគំនិត ស្ថាបត្យកម្មកម្មវិធី និងបណ្តុំឧបករណ៍ (Context Management System) សម្រាប់គាំទ្រដល់អ្នកពាក់ព័ន្ធគ្រប់កម្រិតក្នុងការរចនា និងប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Context Management System (Proposed Architecture) ប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងបរិបទ ៤ ស្រទាប់ (ផ្ដល់អំណាចដល់អ្នកប្រើប្រាស់) |
មានភាពបត់បែនខ្ពស់ អនុញ្ញាតឱ្យអ្នកដែលមិនចេះសរសេរកូដ (Domain Experts) អាចកែសម្រួលប្រព័ន្ធបាន និងមានតម្លាភាពខ្ពស់។ | ទាមទារការរៀបចំហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធដំបូងស្មុគស្មាញ និងត្រូវការការបញ្ចូលទិន្នន័យច្រើនពីអ្នកនិពន្ធមាតិកា។ | ទទួលបានការវាយតម្លៃវិជ្ជមាន ៩១% ពីអ្នកទស្សនាសារមន្ទីរចំនួន ៦៩៩ នាក់ ក្នុងការសាកល្បងជាក់ស្តែង។ |
| Traditional Context Toolkits (e.g., Dey's Toolkit) កញ្ចប់ឧបករណ៍ Context បែបប្រពៃណីសម្រាប់អ្នកអភិវឌ្ឍន៍ |
ជួយសម្រួលយ៉ាងច្រើនដល់អ្នកអភិវឌ្ឍន៍កម្មវិធី (Developers) ក្នុងការទាញយកទិន្នន័យពីសេនស័រនានា។ | ខ្វះទម្រង់ច្បាស់លាស់សម្រាប់អ្នកប្រើប្រាស់ទូទៅ ធ្វើឱ្យប្រព័ន្ធមានភាពរឹងត្អឹង និងពិបាកកែប្រែនៅពេលកំពុងប្រតិបត្តិការ។ | ងាយស្រួលក្នុងការសរសេរកូដ ប៉ុន្តែបណ្តាលឱ្យមានបញ្ហាក្នុងការប្រើប្រាស់ (Usability) ដោយសារអ្នកប្រើប្រាស់គ្មានសិទ្ធិគ្រប់គ្រង។ |
| Pure Automatic Adaptivity (Black-box Adaptivity) ការសម្របខ្លួនតាមបរិបទដោយស្វ័យប្រវត្តិសុទ្ធ |
មិនទាមទារការខិតខំប្រឹងប្រែងពីអ្នកប្រើប្រាស់ក្នុងការកំណត់មុខងារ ឬធ្វើសកម្មភាពផ្សេងៗឡើយ។ | ធ្វើឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់បាត់បង់សិទ្ធិគ្រប់គ្រង (Loss of Control) និងងាយរំខាននៅពេលប្រព័ន្ធធ្វើការសម្រេចចិត្តខុស។ | បង្កើនការភ័ន្តច្រឡំដល់អ្នកប្រើប្រាស់ ប្រសិនបើទិន្នន័យពីសេនស័រមានភាពមិនច្បាស់លាស់ ឬខ្វះភាពសុក្រឹត។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអភិវឌ្ឍប្រព័ន្ធនេះទាមទារការរួមបញ្ចូលគ្នារវាងផ្នែករឹង (Hardware Sensors) ដើម្បីប្រមូលទិន្នន័យពិត និងផ្នែកទន់ (Software Infrastructure) ដើម្បីវិភាគទិន្នន័យ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ (សារមន្ទីរ Kunstmuseum Bonn និងពិព័រណ៍ CeBIT) ដែលមានហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យាទំនើបពេញលេញ។ អ្នកប្រើប្រាស់ដែលចូលរួមភាគច្រើនទំនងជាមានការយល់ដឹងពីបច្ចេកវិទ្យាកម្រិតខ្ពស់។ សម្រាប់កម្ពុជា ការអនុវត្តអាចជួបបញ្ហាប្រឈមដោយសារកង្វះហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធអ៊ីនធឺណិតល្បឿនលឿន និងកម្រិតចំណេះដឹងផ្នែកឌីជីថលរបស់សាធារណជន ដែលទាមទារឱ្យមានការរចនាចំណុចប្រទាក់ឱ្យកាន់តែសាមញ្ញ។
ទោះបីជាមានបញ្ហាប្រឈមខ្លះ ទម្រង់ស្ថាបត្យកម្មដែលបានស្នើឡើងនេះ មានសក្តានុពលខ្ពស់សម្រាប់អភិវឌ្ឍវិស័យសំខាន់ៗនៅកម្ពុជា តាមរយៈការផ្លាស់ប្តូរជាលំដាប់។
ការយកគំរូកម្មវិធីដែលមានស្រទាប់បែងចែកច្បាស់លាស់នេះមកអនុវត្ត នឹងជួយឱ្យអ្នកអភិវឌ្ឍន៍នៅកម្ពុជាអាចកសាងប្រព័ន្ធឆ្លាតវៃបានលឿន ហើយអ្នកប្រើប្រាស់ក៏ងាយស្រួលកែប្រែមាតិកាដោយខ្លួនឯង។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Context-Aware Computing | ការប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធកុំព្យូទ័រដែលទាញយកទិន្នន័យពីបរិយាកាសជុំវិញ (ដូចជាទីតាំង ពេលវេលា ឬសកម្មភាព) ដើម្បីសម្របខ្លួន និងផ្លាស់ប្តូរដំណើរការរបស់វាដោយស្វ័យប្រវត្តិទៅតាមតម្រូវការជាក់ស្តែងរបស់អ្នកប្រើប្រាស់។ | វាដូចជាអ្នកបម្រើដ៏ឆ្លាតវៃម្នាក់ ដែលដឹងថាអ្នកកំពុងអានសៀវភៅក្នុងបន្ទប់ងងឹត រួចក៏ដើរទៅបើកភ្លើងឲ្យអ្នកដោយស្វ័យប្រវត្តិដោយមិនបាច់ប្រាប់។ |
| Ubiquitous Computing | ទស្សនទាននៃបច្ចេកវិទ្យាដែលប្រព័ន្ធកុំព្យូទ័រត្រូវបានបំពាក់និងបង្កប់នៅគ្រប់ទីកន្លែងក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃ (លើនាឡិកា ទូទឹកកក ជញ្ជាំង) ហើយពួកវាធ្វើការប្រាស្រ័យទាក់ទងគ្នាដើម្បីបម្រើមនុស្សរហូតដល់យើងមើលលែងដឹងថាវាជាកុំព្យូទ័រ។ | ដូចជាចរន្តអគ្គិសនីដែលមាននៅគ្រប់ទីកន្លែងក្នុងផ្ទះ យើងអាចប្រើប្រាស់វាបានគ្រប់ពេលនិងគ្រប់កន្លែងដោយមិនបាច់ខ្វល់ថាវាមកពីណាឡើយ។ |
| Adaptability | សមត្ថភាពនៃប្រព័ន្ធដែលអនុញ្ញាតឲ្យអ្នកប្រើប្រាស់ជាអ្នកផ្លាស់ប្តូរ ឬកំណត់រចនាសម្ព័ន្ធមុខងារកម្មវិធីដោយផ្ទាល់ដៃ ដើម្បីឲ្យវាស័ក្តិសមទៅនឹងតម្រូវការផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ពួកគេ (ផ្ទុយពី Adaptivity ដែលប្រព័ន្ធសម្រេចចិត្តដោយស្វ័យប្រវត្តិ)។ | ដូចជាការកំណត់ម៉ោងរោទ៍ទូរស័ព្ទរបស់អ្នកដោយផ្ទាល់ដៃទៅតាមពេលវេលាជាក់លាក់ដែលអ្នកចង់ភ្ញាក់។ |
| Context Widget | កញ្ចប់កូដតូចមួយដែលដើរតួជាអ្នកប្រមូលទិន្នន័យបរិបទ (ឧទាហរណ៍ ទិន្នន័យពីសេនស័រទីតាំង) រួចបម្លែងវាទៅជាទម្រង់ងាយស្រួល ដើម្បីឲ្យកម្មវិធីធំៗផ្សេងទៀតអាចទាញយកទៅប្រើប្រាស់បានដោយមិនបាច់ខ្វល់ពីភាពស្មុគស្មាញនៃប្រព័ន្ធសេនស័រ។ | វាដូចជាអ្នកបកប្រែភាសាដែលស្តាប់ភាសាបរទេសដ៏ស្មុគស្មាញ រួចបកប្រែមកជាភាសាជាតិយ៉ាងសាមញ្ញឲ្យអ្នកបានយល់ភ្លាមៗ។ |
| Ontology | ការរៀបចំ និងចាត់ថ្នាក់ទិន្នន័យយ៉ាងមានសណ្តាប់ធ្នាប់ ដោយកំណត់ពីទំនាក់ទំនងរវាងអត្ថន័យនៃពាក្យ ឬវត្ថុផ្សេងៗ ដើម្បីឲ្យកុំព្យូទ័រអាចយល់ន័យ ទាញការសន្និដ្ឋាន និងធ្វើការវិភាគបានត្រឹមត្រូវ។ | វាដូចជាការគូរផែនទីគ្រួសារ (Family Tree) ដែលបង្ហាញច្បាស់ថាអ្នកណាជាកូន អ្នកណាជាឪពុក ដើម្បីឲ្យអ្នកក្រៅមើលទៅយល់ពីទំនាក់ទំនងសាច់ញាតិដោយមិនភាន់ច្រឡំ។ |
| End-User Development | វិធីសាស្ត្រដែលផ្តល់ឧបករណ៍ងាយៗ (ភាគច្រើនជាទម្រង់អូសទម្លាក់រូបតំណាង) ដល់អ្នកប្រើប្រាស់ធម្មតាដែលមិនមានជំនាញសរសេរកូដ ដើម្បីឲ្យពួកគេអាចបង្កើត កែប្រែ ឬកំណត់លក្ខខណ្ឌកម្មវិធីដោយខ្លួនឯងបាន។ | ដូចជាការលេងប្រដាប់ប្រដាក្មេងលេង Lego ដែលអ្នកណាក៏អាចផ្តុំជារូបរាងអ្វីក៏បានតាមចិត្តចង់ ដោយមិនចាំបាច់មានជំនាញវិស្វករឡើយ។ |
| Sensor Fusion | ដំណើរការនៃការច្របាច់បញ្ចូលគ្នានូវទិន្នន័យដែលទទួលបានពីឧបករណ៍ចាប់សញ្ញា (Sensors) ច្រើនខុសៗគ្នា ដើម្បីទាញយកព័ត៌មានមួយដែលកាន់តែច្បាស់លាស់ ត្រឹមត្រូវ និងអាចទុកចិត្តបានជាងការប្រើប្រាស់សេនស័រតែមួយ។ | វាដូចជាការពឹងផ្អែកលើការមើលដោយភ្នែកផង និងការស្តាប់ដោយត្រចៀកផង ដើម្បីបញ្ជាក់ច្បាស់ថាមានឡានកំពុងបើកមកក្បែរយើង។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
