Original Title: Quản lý hoạt động dự báo, cảnh báo khí tượng thủy văn trong bối cảnh chuyển đổi số và công nghệ 4.0: Thực trạng và giải pháp
Source: doi.org/10.36335/VNJHM.2023(750(1)).16-28
Disclaimer: Summary generated by AI based on the provided document. Please refer to the original paper for full scientific accuracy.

ការគ្រប់គ្រងសកម្មភាពព្យាករណ៍ និងប្រកាសអាសន្នជលសាស្ត្រ-ឧតុនិយម ក្នុងបរិបទនៃបរិវត្តកម្មឌីជីថល និងបច្ចេកវិទ្យា ៤.០៖ ស្ថានភាពបច្ចុប្បន្ន និងដំណោះស្រាយ

ចំណងជើងដើម៖ Quản lý hoạt động dự báo, cảnh báo khí tượng thủy văn trong bối cảnh chuyển đổi số và công nghệ 4.0: Thực trạng và giải pháp

អ្នកនិពន្ធ៖ Vũ Đức Long (Viet Nam Meteorological and Hydrological Administration), Nguyễn Thị Thu Loan, Trần Quang Năng, Phạm Hoàng Hùng

ឆ្នាំបោះពុម្ព៖ 2023 Tạp chí Khí tượng Thủy văn

វិស័យសិក្សា៖ Hydro-Meteorology and Technology Management

១. សេចក្តីសង្ខេបប្រតិបត្តិ (Executive Summary)

បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះដោះស្រាយតម្រូវការចាំបាច់ក្នុងការធ្វើទំនើបកម្មការគ្រប់គ្រងការព្យាករណ៍ជលសាស្ត្រ-ឧតុនិយម (HMF) នៅប្រទេសវៀតណាម ដើម្បីធ្វើសមាហរណកម្មប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពនូវបរិវត្តកម្មឌីជីថលយ៉ាងឆាប់រហ័ស និងបច្ចេកវិទ្យាឧស្សាហកម្ម ៤.០។

វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រវិភាគ ការសំយោគ និងការវាយតម្លៃតាមបែបស្ថិតិ រួមជាមួយនឹងការពិគ្រោះយោបល់ពីអ្នកជំនាញ ដើម្បីវាយតម្លៃប្រតិបត្តិការ HMF បច្ចុប្បន្ន និងស្នើដំណោះស្រាយក្នុងការគ្រប់គ្រង។

លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖

២. ការវិភាគលើប្រសិទ្ធភាព និងដែនកំណត់ (Performance & Constraints)

វិធីសាស្ត្រ (Method) គុណសម្បត្តិ (Pros) គុណវិបត្តិ (Cons) លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result)
Traditional Observation and Manual Forecasting
ការសង្កេត និងព្យាករណ៍តាមបែបប្រពៃណី (ធ្វើដោយដៃ)
ងាយស្រួលយល់ និងចំណាយដើមទាបក្នុងការរៀបចំឧបករណ៍ធម្មតា។ មានភាពយឺតយ៉ាវ ត្រូវការកម្លាំងពលកម្មច្រើន និងមិនអាចដំណើរការទិន្នន័យធំៗបាន ក៏ដូចជាខ្វះភាពសុក្រឹតខ្ពស់។ កំពុងត្រូវបានជំនួសបន្តិចម្តងៗ ដោយសារតែមិនអាចឆ្លើយតបនឹងតម្រូវការទិន្នន័យជាក់ស្តែង (Real-time) និងការយឺតយ៉ាវក្នុងការប្រកាសអាសន្ន។
Digital Transformation & Industry 4.0 (AI, IoT, Supercomputing)
បរិវត្តកម្មឌីជីថល និងឧស្សាហកម្ម ៤.០ (បញ្ញាសិប្បនិម្មិត, IoT, កុំព្យូទ័រកំពូល)
មានភាពច្បាស់លាស់ខ្ពស់ អាចដំណើរការទិន្នន័យធំៗ (Big Data) បានយ៉ាងលឿន និងផ្តល់ការប្រកាសអាសន្នជាមុនប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព។ ទាមទារការវិនិយោគទុនខ្ពស់លើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យាទំនើប និងត្រូវការធនធានមនុស្សដែលមានជំនាញកម្រិតខ្ពស់។ អាចដំណើរការការព្យាករណ៍អាកាសធាតុក្នុងកម្រិតភាពច្បាស់ ២-៣ គីឡូម៉ែត្រ ក្នុងរយៈពេល ៣០-៤០ នាទី សម្រាប់ការព្យាករណ៍ ៣ ថ្ងៃ និងកំណត់គោលដៅភាពជឿជាក់ ៨០-៨៥% នៅឆ្នាំ ២០៣០។

ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តបច្ចេកវិទ្យាឧស្សាហកម្ម ៤.០ ក្នុងវិស័យជលសាស្ត្រ-ឧតុនិយម ទាមទារឱ្យមានការវិនិយោគយ៉ាងច្រើនលើប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យាទំនើប មូលដ្ឋានទិន្នន័យរួម និងការបណ្តុះបណ្តាលធនធានមនុស្សកម្រិតខ្ពស់។

៣. ការពិនិត្យសម្រាប់បរិបទកម្ពុជា/អាស៊ីអាគ្នេយ៍

ភាពលំអៀងនៃទិន្នន័យ (Data Bias)៖

ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសវៀតណាម ដោយផ្តោតលើទិន្នន័យ និងប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងរបស់អគ្គនាយកដ្ឋានឧតុនិយម និងជលសាស្ត្រវៀតណាម។ ដោយសារប្រទេសកម្ពុជាមានលក្ខណៈអាកាសធាតុ ភូមិសាស្ត្រ (ជាពិសេសអាងទន្លេមេគង្គ) និងបញ្ហាប្រឈមគ្រោះមហន្តរាយស្រដៀងគ្នា ការសិក្សានេះមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងណាស់ក្នុងការផ្តល់ជាគំរូដ៏ល្អសម្រាប់កម្ពុជា។

លទ្ធភាពនៃការអនុវត្ត (Applicability)៖

ក្របខ័ណ្ឌនៃការធ្វើបរិវត្តកម្មឌីជីថលនេះ គឺមានប្រយោជន៍ និងស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់កម្ពុជា ក្នុងការធ្វើទំនើបកម្មប្រព័ន្ធព្យាករណ៍អាកាសធាតុ។

ការរៀបចំ និងអនុវត្តតាមយុទ្ធសាស្ត្រឌីជីថលទាំងនេះ នឹងជួយកម្ពុជាធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងនូវការកាត់បន្ថយហានិភ័យគ្រោះមហន្តរាយ បង្កើនភាពធន់នឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ និងការពារអាយុជីវិតប្រជាជនបានកាន់តែប្រសើរ។

៤. ផែនការសកម្មភាពសម្រាប់និស្សិត (Actionable Roadmap)

ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖

  1. សិក្សាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃទិន្នន័យឧតុនិយម និង AI: ស្វែងយល់ពីប្រព័ន្ធម៉ូដែលព្យាករណ៍អាកាសធាតុ (NWP) និងរបៀបដែល Machine Learning ត្រូវបានប្រើប្រាស់។ អ្នកអាចចាប់ផ្តើមរៀនភាសាកូដ Python សម្រាប់ការវិភាគទិន្នន័យអាកាសធាតុ។
  2. ប្រើប្រាស់កម្មវិធីប្រព័ន្ធព័ត៌មានភូមិសាស្ត្រ (GIS): អនុវត្តការទាញយក និងវិភាគទិន្នន័យផ្កាយរណប ឬទិន្នន័យរ៉ាដា ដោយប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ដូចជា QGISGoogle Earth Engine
  3. អភិវឌ្ឍម៉ូដែល Machine Learning ព្យាករណ៍សាមញ្ញ: ប្រមូលទិន្នន័យអាកាសធាតុពីអតីតកាល ហើយសាកល្បងបង្កើតម៉ូដែលព្យាករណ៍កម្រិតទឹកភ្លៀង ឬសីតុណ្ហភាព ដោយប្រើ TensorFlowScikit-Learn
  4. ស្វែងយល់ពីបច្ចេកវិទ្យា IoT សម្រាប់ឧតុនិយម: សិក្សាពីការរៀបចំស្ថានីយឧតុនិយមស្វ័យប្រវត្តិ (AWS) និងការបញ្ជូនទិន្នន័យតាមរយៈបណ្តាញ LoRaWAN ឬការប្រើប្រាស់ Edge Computing
  5. វិភាគគោលនយោបាយ និងការគ្រប់គ្រងស្ថាប័ន: សិក្សាពីឯកសារច្បាប់ និងក្របខ័ណ្ឌស្ថាប័នរបស់កម្ពុជាទាក់ទងនឹងគ្រោះមហន្តរាយ ដើម្បីស្វែងយល់ពីរបៀបបញ្ចូលបច្ចេកវិទ្យាទំនើបទាំងនេះទៅក្នុងប្រព័ន្ធរដ្ឋបាលសាធារណៈ។

៥. វាក្យសព្ទបច្ចេកទេស (Technical Glossary)

ពាក្យបច្ចេកទេស ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition)
Cloud Computing បច្ចេកវិទ្យាដែលអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់រក្សាទុក គ្រប់គ្រង និងដំណើរការទិន្នន័យបរិមាណច្រើននៅលើប្រព័ន្ធម៉ាស៊ីនមេតាមអ៊ីនធឺណិត (servers) ជាជាងការរក្សាទុកវានៅលើកុំព្យូទ័រ ឬម៉ាស៊ីនមេផ្ទាល់ខ្លួននៅការិយាល័យ។ វាផ្តល់ភាពងាយស្រួលក្នុងការទាញយកទិន្នន័យអាកាសធាតុពីគ្រប់ទីកន្លែងគ្រប់ពេលវេលា។ ដូចជាការផ្ញើអីវ៉ាន់ទៅរក្សាទុកនៅឃ្លាំងធំមួយដែលយើងអាចបើកយកពីសាខាណាមួយក៏បាន ជំនួសឱ្យការទុកវានៅក្នុងផ្ទះខ្លួនឯងដែលចង្អៀត។
Edge Computing ការដំណើរការ និងវិភាគទិន្នន័យនៅក្បែរប្រភពដែលបង្កើតទិន្នន័យនោះផ្ទាល់ (ឧទាហរណ៍៖ ការឱ្យសេនស័រ ឬរ៉ាដាអាកាសធាតុ គិតលេខដោយខ្លួនឯងខ្លះៗ) ជាជាងការបញ្ជូនទិន្នន័យឆៅទាំងអស់ទៅកាន់ Cloud កណ្តាល។ វិធីនេះជួយកាត់បន្ថយភាពយឺតយ៉ាវ និងសន្សំសំចៃទំហំបណ្តាញបញ្ជូនទិន្នន័យ។ ដូចជាការមានចុងភៅរៀបចំម្ហូបនៅតាមតុនីមួយៗផ្ទាល់ ជំនួសឱ្យការបញ្ជូនការបញ្ជាទិញទាំងអស់ទៅកុម្ម៉ង់នៅផ្ទះបាយកណ្តាលតែមួយ ដែលអាចធ្វើឱ្យយឺតយ៉ាវ។
Big Data សំណុំទិន្នន័យដែលមានទំហំធំខ្លាំង ស្មុគស្មាញ និងមានការកើនឡើងយ៉ាងលឿន (ដូចជាទិន្នន័យអាកាសធាតុប្រចាំថ្ងៃពីរ៉ាដា ផ្កាយរណប និងស្ថានីយវាស់វែងរាប់ពាន់កន្លែង) ដែលមិនអាចគ្រប់គ្រង ឬវិភាគដោយប្រើកម្មវិធីកុំព្យូទ័រធម្មតាបាន ទាមទារឱ្យមានប្រព័ន្ធវិភាគកម្រិតខ្ពស់ដើម្បីទាញយកព័ត៌មានមានប្រយោជន៍។ ដូចជាបណ្ណាល័យដ៏ធំមួយដែលមានសៀវភៅរាប់លានក្បាលចូលមកថ្មីៗរៀងរាល់វិនាទី ដែលទាមទារអ្នកបណ្ណារក្សពិសេស (កុំព្យូទ័រទំនើប) ទើបអាចស្វែងរកព័ត៌មានបានទាន់ពេល។
Numerical Weather Prediction (NWP) ការប្រើប្រាស់គំរូគណិតវិទ្យា និងរូបវិទ្យាដ៏ស្មុគស្មាញ រួមជាមួយទិន្នន័យបរិយាកាសជាក់ស្តែងបច្ចុប្បន្ន បញ្ចូលទៅក្នុងកុំព្យូទ័រកំពូល (Supercomputer) ដើម្បីធ្វើការគណនា និងទស្សន៍ទាយពីស្ថានភាពអាកាសធាតុនាពេលអនាគតដូចជា ការធ្លាក់ភ្លៀង ឬកម្លាំងខ្យល់ព្យុះ។ ដូចជាការប្រើប្រាស់រូបមន្តគណិតវិទ្យាដើម្បីគណនា និងទស្សន៍ទាយទុកជាមុនថា តើបាល់ដែលយើងទាត់នឹងធ្លាក់ទៅដល់ទីតាំងណា ដោយផ្អែកលើកម្លាំងខ្យល់ និងកម្លាំងជើងរបស់យើង។
LPWAN (Low Power Wide Area Network) បច្ចេកវិទ្យាបណ្តាញទូរគមនាគមន៍ឥតខ្សែប្រភេទមួយដែលអនុញ្ញាតឱ្យឧបករណ៍ IoT (ដូចជាសេនស័រវាស់កម្រិតទឹកភ្លៀង) អាចបញ្ជូនទិន្នន័យក្នុងចម្ងាយឆ្ងាយខ្លាំង (រាប់សិបគីឡូម៉ែត្រ) ដោយប្រើប្រាស់ថាមពលថ្មតិចតួចបំផុត ដែលអាចឱ្យឧបករណ៍នោះដំណើរការបានច្រើនឆ្នាំដោយមិនបាច់ប្តូរថ្ម។ ដូចជាការអាចនិយាយខ្សឹបៗប្រាប់គ្នាតាមវិទ្យុទាក់ទងដែលអាចឮបានចម្ងាយរាប់សិបគីឡូម៉ែត្រ ដោយមិនប្រើប្រាស់ថ្មច្រើន។
Supercomputer ប្រព័ន្ធកុំព្យូទ័រខ្នាតធំដែលមានសមត្ថភាព និងល្បឿនក្នុងការគណនាទិន្នន័យខ្ពស់ខ្លាំងបំផុត (រាប់លានលានដងក្នុងមួយវិនាទី) ដែលត្រូវបានផ្សំឡើងពីខួរក្បាលដំណើរការ (Processors) រាប់ពាន់បញ្ចូលគ្នា ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាស្មុគស្មាញ ដូចជាការគណនាម៉ូដែលអាកាសធាតុសម្រាប់ប្រទេសទាំងមូល។ ដូចជាការប្រមូលមនុស្សពូកែគណិតវិទ្យារាប់ពាន់នាក់ ឱ្យមកអង្គុយគិតលេខជាមួយគ្នាដើម្បីដោះស្រាយលំហាត់រាប់លានក្នុងពេលតែមួយវិនាទី។

៦. ប្រធានបទពាក់ព័ន្ធ (Further Reading)

អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖

ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖