Original Title: New Practical Dimensioning Tolerance Allocation Technique for Assembly of Mechanical Parts
Source: li01.tci-thaijo.org
Disclaimer: Summary generated by AI based on the provided document. Please refer to the original paper for full scientific accuracy.

បច្ចេកទេសបែងចែកកម្រិតអនុគ្រោះទំហំជាក់ស្តែងថ្មីសម្រាប់ការដំឡើងគ្រឿងបន្លាស់មេកានិច

ចំណងជើងដើម៖ New Practical Dimensioning Tolerance Allocation Technique for Assembly of Mechanical Parts

អ្នកនិពន្ធ៖ Kittichote Supakumnerd (Srinakharinwirot University), Kamuttraiyoe Chutasen (Kasetsart University), Phaireepinas Phimpisan (Kasetsart University), Chatchapol Chungchoo (Kasetsart University)

ឆ្នាំបោះពុម្ព៖ 2015, Kasetsart J. (Nat. Sci.) / Agriculture and Natural Resources

វិស័យសិក្សា៖ Mechanical Engineering

១. សេចក្តីសង្ខេបប្រតិបត្តិ (Executive Summary)

បញ្ហា (The Problem)៖ ការបែងចែកកម្រិតអនុគ្រោះ (Tolerance allocation) សម្រាប់ការដំឡើងគ្រឿងបន្លាស់មេកានិចជាទូទៅតែងតែប្រឈមនឹងការកំណត់តម្លៃតឹងរ៉ឹងពេក ដែលបណ្តាលឱ្យថ្លៃដើមផលិតកម្មកើនឡើង។

វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានបង្កើតវិធីសាស្ត្របែងចែកកម្រិតអនុគ្រោះថ្មីមួយ ដែលត្រូវបានផ្ទៀងផ្ទាត់ដោយប្រៀបធៀបជាមួយវិធីសាស្ត្រ Leveling តាមរយៈករណីសិក្សាជាក់ស្តែងលើឧបករណ៍ Precision slide នៅក្នុងឧស្សាហកម្ម។

លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖

២. ការវិភាគលើប្រសិទ្ធភាព និងដែនកំណត់ (Performance & Constraints)

វិធីសាស្ត្រ (Method) គុណសម្បត្តិ (Pros) គុណវិបត្តិ (Cons) លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result)
Leveling Technique
បច្ចេកទេសបែងចែកកម្រិតអនុគ្រោះស្មើគ្នា
ជាវិធីសាស្ត្រសាមញ្ញ និងងាយស្រួលបំផុតក្នុងការបែងចែកតម្លៃកម្រិតអនុគ្រោះ (Tolerance) ដល់គ្រឿងបន្លាស់នីមួយៗក្នុងការដំឡើង។ ជារឿយៗផ្តល់តម្លៃកម្រិតអនុគ្រោះតឹងរ៉ឹងឬតូចពេក ដែលទាមទារភាពសុក្រឹតខ្ពស់ខ្លាំង និងបណ្តាលឱ្យថ្លៃដើមផលិតកម្មកើនឡើង។ ផ្តល់តម្លៃកម្រិតអនុគ្រោះតូចចង្អៀត (ឧ. ±0.0020 mm សម្រាប់ផ្នែក A1) ដែលធ្វើឱ្យការផលិតមានការលំបាក។
New Practical Tolerance Allocation Technique
បច្ចេកទេសបែងចែកកម្រិតអនុគ្រោះទំហំជាក់ស្តែងថ្មី
ផ្តល់តម្លៃកម្រិតអនុគ្រោះធំជាងមុនដោយផ្អែកលើភាពសុក្រឹតម៉ាស៊ីននិងឧបករណ៍វាស់ ដែលជួយកាត់បន្ថយថ្លៃដើមផលិត។ វាមិនទាមទារវិស្វករដែលមានបទពិសោធន៍ខ្ពស់ដើម្បីអនុវត្តនោះទេ។ ទាមទារពេលវេលាគណនាច្រើនជាងវិធីសាស្ត្រ Leveling តាមរយៈលំហូរការងារ៨ជំហាន ហើយអាចប្រើបានតែសម្រាប់កម្រិតអនុគ្រោះលីនេអ៊ែរ (Linear tolerances) ប៉ុណ្ណោះ។ ផ្តល់តម្លៃកម្រិតអនុគ្រោះទូលាយជាង (ឧ. ±0.0771 mm សម្រាប់ផ្នែក A1) ដែលជួយសម្រួលដល់ខ្សែសង្វាក់ផលិតកម្មនិងសន្សំសំចៃការចំណាយ។

ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រនេះមិនទាមទារធនធានកុំព្យូទ័រស្មុគស្មាញឡើយ ប៉ុន្តែទាមទារការយល់ដឹងច្បាស់លាស់ពីស្តង់ដារឧស្សាហកម្ម និងទិន្នន័យសមត្ថភាពរបស់ម៉ាស៊ីនផលិត។

៣. ការពិនិត្យសម្រាប់បរិបទកម្ពុជា/អាស៊ីអាគ្នេយ៍

ភាពលំអៀងនៃទិន្នន័យ (Data Bias)៖

ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់ករណីសិក្សាជាក់ស្តែងពីរោងចក្រឧស្សាហកម្មលើឧបករណ៍ Precision slide ជាមួយនឹងការសន្មត់តម្លៃសុវត្ថិភាព ១០% (10% safety value) ដោយអ្នកនិពន្ធមកពីសាកលវិទ្យាល័យក្នុងប្រទេសថៃ។ ទិន្នន័យនេះផ្តោតលើបរិបទឧស្សាហកម្មដែលមានម៉ាស៊ីន CNC ទំនើប។ សម្រាប់កម្ពុជា ដែលវិស័យផលិតកម្មកំពុងអភិវឌ្ឍ ការស្វែងយល់ពីភាពសុក្រឹតពិតប្រាកដនៃម៉ាស៊ីនក្នុងស្រុកគឺជារឿងចាំបាច់បំផុត ដើម្បីធានាថាការកំណត់កម្រិតអនុគ្រោះនេះពិតជាស័ក្តិសម។

លទ្ធភាពនៃការអនុវត្ត (Applicability)៖

វិធីសាស្ត្រនេះមានសក្តានុពលខ្ពស់សម្រាប់រោងចក្រផលិតនិងតម្លើងគ្រឿងបន្លាស់នៅកម្ពុជា ក្នុងការកាត់បន្ថយថ្លៃដើមនិងបង្កើនប្រសិទ្ធភាពខ្សែសង្វាក់ផលិតកម្ម។

ជារួម ការនាំយកបច្ចេកទេសនេះមកអនុវត្តនឹងជួយផ្សារភ្ជាប់គម្លាតរវាងការឌីហ្សាញតាមទ្រឹស្តី និងការផលិតជាក់ស្តែងនៅក្នុងឧស្សាហកម្មកម្ពុជា ដែលធ្វើឱ្យផលិតផលមានភាពប្រកួតប្រជែងខាងតម្លៃ។

៤. ផែនការសកម្មភាពសម្រាប់និស្សិត (Actionable Roadmap)

ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖

  1. សិក្សាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃស្តង់ដារឧស្សាហកម្ម: និស្សិតត្រូវស្វែងយល់ពីស្តង់ដារ ISO 2768-1 សម្រាប់ការកំណត់កម្រិតអនុគ្រោះលីនេអ៊ែរទូទៅ និងរៀនបែងចែកភាពខុសគ្នារវាងការវិភាគកម្រិតអនុគ្រោះ (Tolerance Analysis) និងការបែងចែកតម្លៃកម្រិតអនុគ្រោះ (Tolerance Allocation)។
  2. វាយតម្លៃសមត្ថភាពនិងភាពសុក្រឹតរបស់ម៉ាស៊ីន: អនុវត្តការវាស់វែងជាក់ស្តែងដើម្បីកំណត់ភាពសុក្រឹតរបស់ម៉ាស៊ីនកាត់ឬក្រឡឹង (CNC Machining Accuracy) នៅក្នុងរោងជាងរបស់សាកលវិទ្យាល័យ ដោយប្រើប្រាស់ឧបករណ៍វាស់ស្តង់ដារដូចជា MicrometerVernier Caliper និងកត់ត្រាពីភាពមិនប្រាកដប្រជានៃរង្វាស់។
  3. បង្កើតឧបករណ៍គណនាតាមលំហូរការងារ ៨ជំហាន: ប្រើប្រាស់កម្មវិធី Microsoft ExcelGoogle Sheets ដើម្បីបង្កើតតារាងគណនាស្វ័យប្រវត្តិ ដែលអាចទាញយកកត្តាសមាមាត្រ (Proportionality Factor) និងដកតម្លៃសុវត្ថិភាព ១០% (10% Safety Value) តាមរូបមន្តក្នុងឯកសារស្រាវជ្រាវ។
  4. ការវិភាគថ្លៃដើម និងការសម្រេចចិត្ត (Make-or-Buy): យកគម្រោងដំឡើងគ្រឿងបន្លាស់សាមញ្ញមួយមកអនុវត្ត ដោយប្រៀបធៀបតម្លៃរវាងការផលិតគ្រឿងបន្លាស់នោះដោយខ្លួនឯង ធៀបនឹងការបញ្ជាទិញពីកាតាឡុក (Supplier Catalogues) យោងតាមកម្រិតអនុគ្រោះដែលបានគណនា។
  5. ការធ្វើគំរូ និងផ្ទៀងផ្ទាត់លទ្ធផល: ប្រើប្រាស់កម្មវិធីគូរប្លង់ដូចជា SolidWorks ដើម្បីឌីហ្សាញ រួចបញ្ជូនប្លង់ទៅផលិតជាក់ស្តែង។ ក្រោយពេលដំឡើងរួច ត្រូវវាយតម្លៃថាតើការបែងចែកកម្រិតអនុគ្រោះទូលាយជាងមុននេះ ពិតជាមិនធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ដំណើរការរបស់ឧបករណ៍មែនឬទេ។

៥. វាក្យសព្ទបច្ចេកទេស (Technical Glossary)

ពាក្យបច្ចេកទេស ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition)
Tolerance allocation (ការបែងចែកកម្រិតអនុគ្រោះ) ដំណើរការនៃការទាញយកតម្លៃកម្រិតអនុគ្រោះរួមនៃផលិតផលសម្រេច ហើយបែងចែកវាជាកម្រិតអនុគ្រោះតូចៗសម្រាប់គ្រឿងបន្លាស់នីមួយៗ ដើម្បីធានាថាពេលយកមកដំឡើងបញ្ចូលគ្នាវានឹងស៊ីសង្វាក់គ្នាត្រឹមត្រូវ។ ដូចជាការបែងចែកថវិកាសរុបសម្រាប់សាងសង់ផ្ទះមួយ ទៅកាន់ផ្នែកនីមួយៗដូចជា ថ្លៃឥដ្ឋ ថ្លៃស៊ីម៉ងត៍ និងថ្លៃដំបូល ដើម្បីកុំឱ្យចំណាយលើសគម្រោងរួម។
Tolerance analysis (ការវិភាគកម្រិតអនុគ្រោះ) ជាការគណនាបញ្ច្រាសពី Tolerance allocation ដោយវាធ្វើការបូកសរុបតម្លៃកម្រិតអនុគ្រោះនៃគ្រឿងបន្លាស់នីមួយៗដែលគេដឹងជាមុន ដើម្បីរកមើលថាតើកម្រិតអនុគ្រោះរួមនៃការដំឡើងចុងក្រោយមានទំហំប៉ុនណា។ ដូចជាការយកទម្ងន់នៃសៀវភៅនីមួយៗដែលអ្នកដឹងស្រាប់ មកបូកបញ្ចូលគ្នា ដើម្បីទស្សន៍ទាយរកទម្ងន់សរុបនៃកាបូបស្ពាយរបស់អ្នក។
Worst on Worst Analysis Model / WOW (ម៉ូដែលវិភាគស្ថានភាពអាក្រក់បំផុត) វិធីសាស្ត្រដែលសន្មត់ថាគ្រឿងបន្លាស់ទាំងអស់សុទ្ធតែត្រូវបានផលិតក្នុងកម្រិតល្អៀងអតិបរមា ឬអប្បបរមា ហើយយកមកបូកបញ្ចូលគ្នាត្រង់ៗ។ វាធានាថាគ្រឿងបន្លាស់ប្រាកដជាអាចដំឡើងចូលគ្នាបាន ប៉ុន្តែច្រើនតែធ្វើឱ្យថ្លៃដើមផលិតខ្ពស់។ ដូចជាការរៀបចំយកឆ័ត្រនិងអាវភ្លៀងតាមខ្លួនជានិច្ច ព្រោះសន្មត់ថាមេឃនឹងភ្លៀងខ្លាំងរាល់ថ្ងៃ ទោះបីជាមានឱកាសភ្លៀងតិចតួចកម្រកើតមានក៏ដោយ។
Root sum of squares / RSS (វិធីសាស្ត្រផលបូកឫសការ៉េ) វិធីសាស្ត្រគណនាតាមបែបស្ថិតិ ដែលគិតពីប្រូបាប៊ីលីតេ (Probability) ដោយជឿថាឱកាសដែលគ្រឿងបន្លាស់ទាំងអស់មានកម្រិតល្អៀងអាក្រក់បំផុតក្នុងពេលតែមួយគឺកម្រនឹងកើតមានណាស់ ដែលអនុញ្ញាតឱ្យគេកំណត់កម្រិតអនុគ្រោះបានទូលាយជាង WOW។ ដូចជាការគិតទុកជាមុនថា បើទោះជាថ្ងៃនេះផ្លូវស្ទះ ក៏ប្រហែលជាមិនស្ទះគ្រប់ស្តុបទាំងអស់នោះទេ ដូច្នេះមិនបាច់ចេញពីផ្ទះលឿនពេកទេ។
Leveling technique (បច្ចេកទេសបែងចែកស្មើៗគ្នា) ជាវិធីសាស្ត្របែងចែកកម្រិតអនុគ្រោះដ៏សាមញ្ញបំផុត ដោយគ្រាន់តែបែងចែកតម្លៃកម្រិតអនុគ្រោះរួមទៅកាន់គ្រប់ផ្នែក ឬបន្ថយតម្លៃនោះក្នុងអត្រាស្មើៗគ្នា (ឧ. បន្ថយ១០ដងដូចៗគ្នា) ដោយមិនខ្វល់ពីភាពស្មុគស្មាញនៃផ្នែកនីមួយៗ។ ដូចជាការបែងចែកនំខេកមួយដុំធំទៅឱ្យក្មេងៗ៥នាក់ក្នុងចំណែកប៉ុនៗគ្នា ដោយមិនខ្វល់ថាក្មេងណាធំញ៉ាំច្រើន ឬក្មេងណាតូចញ៉ាំតិចនោះទេ។
Proportionality factor (កត្តាសមាមាត្រ) មេគុណគណិតវិទ្យាដែលទទួលបានពីការយកកម្រិតអនុគ្រោះចុងក្រោយដែលចង់បាន (Design tolerance) ចែកនឹងផលបូកកម្រិតអនុគ្រោះដំបូង ដើម្បីយកទៅគុណសម្រួលតម្លៃកម្រិតអនុគ្រោះនៃផ្នែកនីមួយៗឱ្យស៊ីសង្វាក់គ្នាត្រឡប់មកវិញ។ ដូចជាមេគុណដែលអ្នកប្រើដើម្បីពង្រីកឬបង្រួមគ្រឿងផ្សំក្នុងរូបមន្តធ្វើម្ហូប ពីកម្រិតសម្រាប់ញ៉ាំ២នាក់ ទៅកម្រិតសម្រាប់១០នាក់។
Machining accuracy (ភាពសុក្រឹតនៃម៉ាស៊ីន) កម្រិតនៃភាពជាក់លាក់ពិតប្រាកដ និងសមត្ថភាពដែលម៉ាស៊ីនផលិត (ដូចជាម៉ាស៊ីន CNC) អាចធ្វើបានជាក់ស្តែងនៅក្នុងរោងជាង ដែលត្រូវយកមកផ្ទៀងផ្ទាត់ជាមួយកម្រិតអនុគ្រោះមុននឹងផលិត។ ដូចជាភាពច្បាស់លាស់នៃដៃរបស់ជាងកាត់សក់ម្នាក់ៗ ជាងខ្លះអាចកាត់បានម៉ត់ចត់ល្អឥតខ្ចោះ ឯជាងខ្លះទៀតអាចមានភាពល្អៀងបន្តិចបន្តួច។
Manufacturing tolerance (កម្រិតអនុគ្រោះផលិតកម្ម) តម្លៃកម្រិតអនុគ្រោះដែលត្រូវបានកំណត់ឱ្យប្រើប្រាស់ជាក់ស្តែងនៅក្នុងខ្សែសង្វាក់ផលិតកម្មសម្រាប់ផលិតគ្រឿងបន្លាស់នីមួយៗ ដែលវាត្រូវបូកបញ្ចូលតម្លៃសុវត្ថិភាព និងគិតគូរពីភាពសុក្រឹតរបស់ម៉ាស៊ីនរួចរាល់។ ដូចជាគម្លាតពេលវេលាជាក់ស្តែងដែលគ្រូបង្រៀនអនុញ្ញាតឱ្យសិស្សចូលរៀនយឺតបាន ដោយកំណត់ថាអាចយឺតបានយ៉ាងយូរ៥នាទី មិនឱ្យលើសពីនេះទេ។

៦. ប្រធានបទពាក់ព័ន្ធ (Further Reading)

ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖