បញ្ហា (The Problem)៖ មនុស្សចំណាយពេលច្រើននៅក្នុងអគារបិទជិត ដែលងាយនឹងប្រមូលផ្តុំឧស្ម័នរ៉ាដុង (Radon gas) ក្នុងកម្រិតខ្ពស់ និងបង្កហានិភ័យជំងឺមហារីកសួតយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់អ្នកស្នាក់នៅ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានរចនា និងអភិវឌ្ឍឧបករណ៍ផ្នែករឹង និងផ្នែកទន់សម្រាប់ប្រព័ន្ធតាមដានគុណភាពខ្យល់ក្នុងអគារ ព្រមទាំងចុះធ្វើតេស្តសាកល្បងជាក់ស្តែង។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| RnProbe (Proposed IoT Edge Device) ប្រព័ន្ធ RnProbe (ឧបករណ៍ IoT Edge ដែលបានស្នើឡើង) |
អាចតាមដានទិន្នន័យបានជាប្រចាំ (Online) ស៊ីភ្លើងតិច បញ្ជូនទិន្នន័យបានឆ្ងាយតាមរយៈបណ្តាញ LoRaWAN និងអាចវាស់ស្ទង់ប៉ារ៉ាម៉ែត្រច្រើនក្នុងពេលតែមួយ។ | ទាមទារឱ្យមានការរៀបចំហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធបណ្តាញ LoRaWAN (Gateway) ជាមុន ហើយឧបករណ៍មានទំហំធំបន្តិចដោយសារការបំពាក់សេនស័ររ៉ាដុង។ | មានគម្លាតកំហុសកំហាប់រ៉ាដុងត្រឹមតែ 36 Bq.m-3 បើធៀបនឹងឧបករណ៍ស្តង់ដារ និងបញ្ជូនទិន្នន័យបានយ៉ាងល្អទាំងក្នុងតំបន់ក្រុងនិងជនបទ។ |
| Passive Detectors ឧបករណ៍រាវរកបែបអកម្ម (Passive Detectors) |
មានតម្លៃថោកខ្លាំង និងមិនត្រូវការប្រភពថាមពលអគ្គិសនីសម្រាប់ដំណើរការនោះទេ។ | មិនអាចផ្តល់ទិន្នន័យភ្លាមៗ (Offline) និងតម្រូវឱ្យយកទៅវិភាគនៅមន្ទីរពិសោធន៍ក្រោយពេលប្រមូលទិន្នន័យរួច។ | ផ្តល់បានត្រឹមតែទិន្នន័យមធ្យមនៃកំហាប់រ៉ាដុងក្នុងរយៈពេលវែង (ប្រចាំខែ ឬប្រចាំឆ្នាំ)។ |
| Commercial Online Detectors (e.g., Airthings, RadonEye+) ឧបករណ៍តាមដានសកម្មពាណិជ្ជកម្ម (Active Commercial Detectors) |
មានភាពងាយស្រួលក្នុងការតភ្ជាប់ជាមួយទូរស័ព្ទដៃ និងមានភាពសុក្រឹតខ្ពស់ក្នុងការវាស់ស្ទង់។ | ពឹងផ្អែកលើការតភ្ជាប់ Wi-Fi ឬ Bluetooth ដែលស៊ីភ្លើងច្រើននិងមានចម្ងាយខ្លី ឬប្រើប្រព័ន្ធតភ្ជាប់ដែលត្រូវបង់ប្រាក់ប្រចាំខែ (Sigfox)។ | ជួបការលំបាកក្នុងការតភ្ជាប់បណ្តាញក្នុងអគារបិទជិតធំៗ និងចំណាយខ្ពស់សម្រាប់ការប្រើប្រាស់ក្នុងទ្រង់ទ្រាយធំ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអភិវឌ្ឍប្រព័ន្ធ RnProbe តម្រូវឱ្យមានការវិនិយោគលើឧបករណ៍ផ្នែករឹង ផ្នែកទន់ និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធបណ្តាញបញ្ជូនទិន្នន័យ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងតំបន់ភាគខាងជើងនៃប្រទេសព័រទុយហ្គាល់ ដែលមានភូមិសាស្ត្រសម្បូរដោយថ្មក្រានីត និងងាយរងគ្រោះដោយសារឧស្ម័នរ៉ាដុង។ ទោះបីជាប្រទេសកម្ពុជាមិនសូវមានរបាយការណ៍ច្រើនពីបញ្ហាឧស្ម័នរ៉ាដុងដូចតំបន់អឺរ៉ុបក៏ដោយ ក៏ស្ថាបត្យកម្មប្រព័ន្ធ IoT សម្រាប់ការតាមដានគុណភាពខ្យល់នេះនៅតែមានភាពពាក់ព័ន្ធយ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់កម្ពុជា។
បច្ចេកវិទ្យា និងគំរូនៃប្រព័ន្ធតាមដាន IoT នេះមានសក្តានុពលខ្ពស់សម្រាប់ការប្រើប្រាស់នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ជាពិសេសក្នុងការកែលម្អគុណភាពខ្យល់ក្នុងអគារ។
ជារួម បច្ចេកវិទ្យា LoRaWAN គួបផ្សំជាមួយសេនស័រគុណភាពខ្យល់ ផ្តល់ជាដំណោះស្រាយដ៏មានប្រសិទ្ធភាព និងចំណាយទាបសម្រាប់កម្ពុជាក្នុងការឆ្ពោះទៅរកការគ្រប់គ្រងបរិស្ថានទីក្រុងឆ្លាតវៃ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| LoRaWAN | ជាបច្ចេកវិទ្យាបណ្តាញឥតខ្សែដែលអាចបញ្ជូនទិន្នន័យបានចម្ងាយឆ្ងាយដោយប្រើប្រាស់ថាមពលអគ្គិសនីតិចតួចបំផុត ដែលស័ក្តិសមសម្រាប់ការភ្ជាប់ឧបករណ៍សេនស័រ (IoT) ជាច្រើនបញ្ចូលគ្នាដើម្បីបញ្ជូនទិន្នន័យក្នុងកម្រិតទីក្រុង។ | ដូចជាការនិយាយខ្សឹបៗតែអាចលឺដល់អ្នកដែលនៅឆ្ងាយរាប់គីឡូម៉ែត្រ ដោយមិនបាច់ចំណាយកម្លាំងស្រែកយំ។ |
| IoT Edge Device | ជាឧបករណ៍វៃឆ្លាតដែលមិនត្រឹមតែប្រមូលទិន្នន័យពីបរិស្ថានប៉ុណ្ណោះទេ តែវាថែមទាំងអាចធ្វើការគណនា និងច្រោះទិន្នន័យបឋមនៅនឹងកន្លែង (Edge Computing) មុននឹងបញ្ជូនទៅកាន់ប្រព័ន្ធ Cloud កណ្តាល ដើម្បីសន្សំសំចៃទំហំបណ្តាញ និងថាមពល។ | ដូចជាបុគ្គលិកផ្នែកកត់ត្រាដែលចេះបូកសរុប និងកែតម្រូវទិន្នន័យឱ្យស្រេច មុននឹងរាយការណ៍ទៅកាន់ប្រធានធំ ដើម្បីចំណេញពេលវេលា។ |
| Cyber-Physical System (CPS) | ជាប្រព័ន្ធដែលតភ្ជាប់ពិភពរូបវន្ត (ម៉ាស៊ីន ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ឬបរិស្ថានជាក់ស្តែង) ទៅនឹងពិភពឌីជីថល (កុំព្យូទ័រ កម្មវិធី និងបណ្តាញ) ដើម្បីតាមដាន វិភាគ និងបញ្ជាដំណើរការត្រឡប់មកវិញដោយស្វ័យប្រវត្តិ។ | ដូចជាខួរក្បាល និងប្រព័ន្ធសរសៃប្រសាទរបស់មនុស្ស ដែលទទួលដឹងពីកម្តៅ (Physical) ហើយបញ្ជាឱ្យដៃដកចេញដោយស្វ័យប្រវត្តិ (Cyber)។ |
| Radon gas | ជាឧស្ម័នវិទ្យុសកម្មដែលកើតចេញពីការបំបែកធាតុអ៊ុយរ៉ាញ៉ូមក្នុងដីនិងថ្ម។ វាគ្មានពណ៌ គ្មានក្លិន គ្មានរសជាតិ ហើយងាយនឹងប្រមូលផ្តុំក្នុងអគារបិទជិត ដែលអាចបង្កឱ្យមានជំងឺមហារីកសួតប្រសិនបើស្រូបយកវាក្នុងកម្រិតខ្ពស់រយៈពេលយូរ។ | ដូចជាផ្សែងពុលដែលភាយចេញពីដីយ៉ាងស្ងៀមស្ងាត់ចូលមកក្នុងផ្ទះ ដែលយើងមិនអាចមើលឃើញ ឬធុំក្លិនវាបានឡើយ។ |
| Over The Air Activation (OTAA) | ជាយន្តការសុវត្ថិភាពខ្ពស់ក្នុងការតភ្ជាប់ឧបករណ៍ IoT ទៅកាន់បណ្តាញ (LoRaWAN) ដោយវាធ្វើការបង្កើតសោសម្ងាត់ (Encryption keys) ថ្មីជានិច្ចរាល់ពេលដែលឧបករណ៍ភ្ជាប់ទៅបណ្តាញ ម្តងៗ ដែលធ្វើឱ្យប្រព័ន្ធមានសុវត្ថិភាពខ្ពស់ពីការលួចចូល។ | ដូចជាការប្តូរសោទ្វារផ្ទះថ្មីជារៀងរាល់ថ្ងៃ នៅពេលដែលអ្នកដើរចូលផ្ទះ ដើម្បីកុំឱ្យចោរអាចចម្លងកូនសោចាស់បាន។ |
| Dosimetric approach | ជាវិធីសាស្ត្រក្នុងការវាយតម្លៃហានិភ័យដោយផ្អែកលើការគណនាបរិមាណ (កម្រិត ឬដូស) នៃសារធាតុគ្រោះថ្នាក់ (ដូចជាឧស្ម័នរ៉ាដុង) ដែលមនុស្សម្នាក់បានស្រូបយកពិតប្រាកដក្នុងរយៈពេលជាក់លាក់ណាមួយ ឧទាហរណ៍ ពេលកំពុងធ្វើការនៅក្នុងអគារ ៨ ម៉ោងក្នុងមួយថ្ងៃ។ | ដូចជាការតាមដានថាតើមនុស្សម្នាក់ហាលថ្ងៃប៉ុន្មានម៉ោង ដើម្បីវាយតម្លៃថាគាត់នឹងរលាកស្បែកកម្រិតណា ជំនួសឱ្យការគ្រាន់តែវាស់កម្តៅថ្ងៃទូទៅ។ |
| End-to-End Security | ជាប្រព័ន្ធការពារទិន្នន័យដែលធ្វើការបំប្លែងកូដទិន្នន័យ (Encryption) តាំងពីចេញពីឧបករណ៍បញ្ជូន រហូតដល់ម៉ាស៊ីនមេទទួល ទើបបំប្លែងត្រឡប់មកវិញ (Decryption) ដោយអ្នកនៅកណ្តាល (សូម្បីតែអ្នកគ្រប់គ្រងបណ្តាញ) មិនអាចអានទិន្នន័យនោះបានឡើយ។ | ដូចជាការផ្ញើសំបុត្រដែលដាក់ក្នុងប្រអប់ចាក់សោ តាំងពីអ្នកផ្ញើរហូតដល់ដៃអ្នកទទួល មានតែអ្នកទទួលទេដែលមានកូនសោចាក់បើកមើលសំបុត្របាន។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
