បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះដោះស្រាយបញ្ហាក្នុងការផលិតពូជស្រូវកាត់ដោយប្រើបច្ចេកទេសបណ្តុះជាលិកា ដើម្បីបង្កើតរុក្ខជាតិដែលមានក្រូម៉ូសូមទ្វេដង (Doubled haploid) ពីស្រូវកាត់ជំនាន់ទី១ (F1) រវាងពូជ ខាវដកម៉ាលី ១០៥ និងស្កាយប៊ុនណេត (Skybonnet) ដែលអាចផ្តល់ផលខ្ពស់ និងធន់នឹងជំងឺ ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានធ្វើការបណ្តុះអង់ទែរ (Anthers) របស់ស្រូវកាត់នៅលើមជ្ឈដ្ឋានបង្កាត់ផ្សេងៗគ្នា ដើម្បីកំណត់រូបមន្តមជ្ឈដ្ឋានល្អបំផុតសម្រាប់ការបង្កើតកាឡឹស (Callus) និងការលូតលាស់ជារុក្ខជាតិថ្មី ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Solid N6 Callus Induction Medium (C3 Formulation) មជ្ឈដ្ឋានបង្កកាឡឹស N6 រឹង (រូបមន្ត C3) |
ផ្តល់អត្រាបង្កើតកាឡឹសខ្ពស់ជាង និងមានសុខភាពល្អសម្រាប់ការលូតលាស់បន្តទៅជាកូនរុក្ខជាតិ។ | ត្រូវការការចំណាយបន្ថែមលើសារធាតុធ្វើឱ្យរឹង (Agar) និងត្រូវចំណាយពេលរៀបចំច្រើនជាងមជ្ឈដ្ឋានរាវ។ | ផ្តល់អត្រាបង្កើតកាឡឹស 17.29% ក្នុងលក្ខខណ្ឌមានពន្លឺ ដែលជាអត្រាខ្ពស់បំផុត។ |
| Liquid N6 Callus Induction Medium (C3 Formulation) មជ្ឈដ្ឋានបង្កកាឡឹស N6 រាវ (រូបមន្ត C3) |
ងាយស្រួលក្នុងការរៀបចំ និងសន្សំសំចៃការចំណាយដោយមិនចាំបាច់ប្រើប្រាស់សារធាតុ Agar។ | កាឡឹសភាគច្រើនលិចចូលក្នុងទឹក ប្រែពណ៌ខ្មៅ ងាប់ និងមានអត្រាបង្កើតកាឡឹសទាប។ | ផ្តល់អត្រាបង្កើតកាឡឹសត្រឹមតែ 6.40% ប៉ុណ្ណោះក្នុងលក្ខខណ្ឌមានពន្លឺ។ |
| Colchicine Treatment (0.01%, 5 days) ការព្យាបាលដោយសារធាតុ Colchicine (កំហាប់ ០.០១% រយៈពេល ៥ ថ្ងៃ) |
ផ្តល់អត្រារស់រានមានជីវិតរបស់កូនរុក្ខជាតិបានល្អ និងមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការបង្កើនក្រូម៉ូសូមទ្វេដង។ | ទាមទារការប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់ក្នុងការអនុវត្ត ដោយសារ Colchicine ជាសារធាតុពុល។ | ទទួលបានរុក្ខជាតិដែលមានក្រូម៉ូសូមទ្វេដង (Doubled haploid) រហូតដល់ ៦០%។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារបន្ទប់ពិសោធន៍បណ្តុះជាលិការុក្ខជាតិស្តង់ដារ និងសារធាតុគីមីមួយចំនួនធំសម្រាប់ការផ្សំមជ្ឈដ្ឋាន។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសថៃ ដោយប្រើប្រាស់ពូជស្រូវកាត់រវាង ខាវដកម៉ាលី ១០៥ (ពូជស្រូវក្រអូបថៃ) និងស្កាយប៊ុនណេត (ពូជអាមេរិក)។ ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដោយសារពូជស្រូវក្រអូបរបស់កម្ពុជា (ដូចជា ផ្ការំដួល) មានលក្ខណៈជីវសាស្ត្រស្រដៀងគ្នាច្រើនទៅនឹងពូជខាវដកម៉ាលី។ លទ្ធផលនេះអាចជាមូលដ្ឋានដ៏ល្អសម្រាប់អនុវត្តលើការបង្កាត់ពូជស្រូវក្នុងស្រុក។
បច្ចេកទេសបណ្តុះអង់ទែរ (Anther Culture) នេះមានអត្ថប្រយោជន៍ និងសក្តានុពលខ្លាំងណាស់សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍវិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជា។
ជារួម ការអនុវត្តបច្ចេកទេសនេះនឹងជួយសន្សំសំចៃពេលវេលា និងថវិកាក្នុងការបង្កើតពូជស្រូវថ្មីៗ ដែលជាគន្លឹះក្នុងការជំរុញកំណើននៃការនាំចេញអង្កររបស់កម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Anther Culture (ការបណ្តុះអង់ទែរ) | ជាបច្ចេកទេសបណ្តុះជាលិការុក្ខជាតិដោយយកថង់លំអងឈ្មោល (អង់ទែរ) ដែលមានផ្ទុកកោសិកាបន្តពូជ (Pollen) ទៅបណ្តុះក្នុងមជ្ឈដ្ឋានសិប្បនិម្មិតដើម្បីបង្កើតជារុក្ខជាតិថ្មី។ បច្ចេកទេសនេះជួយពន្លឿនការបង្កើតពូជស្រូវសុទ្ធបានយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ | ដូចជាការយកកោសិកាបន្តពូជឈ្មោលតែម្ខាង ទៅបង្ខំឲ្យដុះជាដើមស្រូវថ្មីមួយដែលមានលក្ខណៈសុទ្ធសាធ ដោយមិនបាច់ឆ្លងកាត់ការបង្កាត់ពូជតាមធម្មជាតិ។ |
| Callus (កាឡឹស) | ជាដុំកោសិកាដែលមិនទាន់មានទម្រង់ច្បាស់លាស់ (គ្មានឫស គ្មានស្លឹក) ដែលដុះចេញពីជាលិការុក្ខជាតិ ពេលដាក់បណ្តុះក្នុងមជ្ឈដ្ឋានសិប្បនិម្មិតដែលមានអ័រម៉ូនជម្រុញ។ វាជាជំហានដំបូងបំផុតមុននឹងវិវឌ្ឍទៅជាកូនរុក្ខជាតិ។ | ដូចជាដុំដីឥដ្ឋទន់ៗដែលមិនទាន់បានសូនជារូបរាងអ្វីមួយ តែគេអាចយកវាទៅច្នៃជាកូនរូបចម្លាក់ (កូនរុក្ខជាតិ) បាននៅពេលក្រោយ។ |
| Doubled haploid plant (រុក្ខជាតិឌីប្លូអ៊ីត / រុក្ខជាតិមានក្រូម៉ូសូមទ្វេដង) | ជារុក្ខជាតិដែលកើតចេញពីកោសិកាឯកា (Haploid - មានក្រូម៉ូសូម១ឈុត) ហើយត្រូវបានគេប្រើសារធាតុគីមីដើម្បីបង្កើនក្រូម៉ូសូមរបស់វាឲ្យទៅជា២ឈុត (Diploid) វិញ ដែលធ្វើឲ្យរុក្ខជាតិនេះក្លាយជាពូជសុទ្ធ (Homozygous) ១០០% មិនប្រែប្រួលលក្ខណៈនៅជំនាន់ក្រោយ។ | ដូចជាការយកឯកសារមួយច្បាប់ដើម (ក្រូម៉ូសូម១ឈុត) ទៅថតចម្លង (Copy) បន្ថែមមួយច្បាប់ទៀត ដើម្បីទទួលបានឯកសារ២ច្បាប់ដែលដូចគ្នាបេះបិទ។ |
| Colchicine (កូលស៊ីស៊ីន) | ជាសារធាតុគីមីម្យ៉ាង ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុងវិស័យបណ្តុះជាលិកាដើម្បីទប់ស្កាត់ការបំបែកកោសិកា (Mitosis) ក្នុងគោលបំណងបង្កើនចំនួនឈុតក្រូម៉ូសូមរបស់រុក្ខជាតិឲ្យកើនឡើងទ្វេដង (ពី Haploid ទៅ Diploid)។ | ដូចជាភ្នាក់ងារដែលទៅឃាត់កោសិកាមិនឱ្យបំបែកខ្លួនជាពីរ ប៉ុន្តែអនុញ្ញាតឱ្យសម្ភារៈខាងក្នុង (ក្រូម៉ូសូម) គុណជាពីរ ដែលធ្វើឱ្យកោសិកានោះមានទំហំផ្ទុកទ្វេដង។ |
| Plant growth regulators (អ័រម៉ូនលូតលាស់រុក្ខជាតិ) | ជាសារធាតុគីមីសិប្បនិម្មិត (ដូចជា 2,4-D, Kinetin, NAA, BAP) ដែលគេបន្ថែមទៅក្នុងមជ្ឈដ្ឋានបណ្តុះ ដើម្បីបញ្ជា ឬជម្រុញកោសិការុក្ខជាតិឲ្យបង្កើតជាកាឡឹស បង្កើតឫស ឬបង្កើតត្រួយនិងស្លឹក ទៅតាមកំហាប់ដែលបានកំណត់។ | ដូចជាថ្នាំប៉ូវ ឬអ្នកបញ្ជាការដែលប្រាប់កោសិកាថា "ពេលនេះត្រូវបង្កើតឫសហើយ!" ឬ "ពេលនេះត្រូវបញ្ចេញស្លឹកហើយ!"។ |
| F1 hybrid (កូនកាត់ជំនាន់ទី១) | ជាជំនាន់កូនដំបូងគេបង្អស់ដែលកើតចេញពីការបង្កាត់រវាងពូជមេ និងពូជបា ដែលមានលក្ខណៈសែន (Genetics) ខុសគ្នា។ F1 ច្រើនមានលក្ខណៈល្អប្រសើរជាងមេបា ប៉ុន្តែវាមិនអាចរក្សាលក្ខណៈនេះនៅជំនាន់ទី២ (F2) ទៀតបានទេ បើមិនមានការធ្វើឱ្យទៅជាពូជសុទ្ធ។ | ដូចជាកូនកាត់ខ្មែរ-បារាំង ដែលទទួលបានមុខមាត់ស្រស់ស្អាតពីមេបាទាំងសងខាង ប៉ុន្តែមិនប្រាកដថាកូនរបស់ពួកគេជំនាន់ក្រោយនឹងមានមុខមាត់ដូចពួកគេបេះបិទនោះទេ។ |
| Uninucleate stage (ដំណាក់កាលកោសិកាមានណ្វៃយ៉ូមួយ) | ជាដំណាក់កាលលូតលាស់ជាក់លាក់មួយរបស់គ្រាប់លំអង (Microspore) នៅក្នុងអង់ទែរ ដែលមានណ្វៃយ៉ូ (Nucleus) តែមួយ។ វាជាដំណាក់កាលដែលល្អបំផុត និងងាយស្រួលបំផុតក្នុងការយកមកបណ្តុះដើម្បីបង្កើតកាឡឹស។ | ដូចជាវ័យជំទង់របស់គ្រាប់លំអង ដែលជ័យវ័យងាយស្រួលក្នុងការយកមកបណ្តុះបណ្តាល និងកែប្រែបំផុត។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
