បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះដោះស្រាយបញ្ហាកង្វះទិន្នន័យបច្ចុប្បន្នភាពស្តីពីអត្រានិងមូលហេតុចម្បងៗនៃការបាត់បង់ទិន្នផលសណ្តែកសៀងនៅក្នុងខ្សែច្រវាក់ផ្គត់ផ្គង់របស់ប្រទេសថៃ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានអនុវត្តតាមរយៈការសម្ភាសន៍ស៊ីជម្រៅជាមួយតួអង្គពាក់ព័ន្ធ និងការវាស់វែងជាក់ស្តែងនូវការបាត់បង់តាមដំណាក់កាលនីមួយៗនៃខ្សែច្រវាក់ផ្គត់ផ្គង់។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Hand Harvesting (Sickle) ការប្រមូលផលដោយដៃ (ប្រើកណ្តៀវ) |
កាត់បន្ថយការជ្រុះបាត់បង់គ្រាប់សណ្តែកនៅទីវាលបានយ៉ាងល្អ និងរក្សាបានគុណភាពគ្រាប់ល្អជាងការប្រើម៉ាស៊ីន។ | ចំណាយពេលវេលាយូរក្នុងការប្រមូលផល ទាមទារកម្លាំងពលកម្មច្រើន និងមិនអាចលក់បានភ្លាមៗ (ត្រូវការហាល និងបោកបែនបន្ថែម)។ | អត្រាបាត់បង់ទាបបំផុត ត្រឹមតែ ១,៩១% ប៉ុណ្ណោះ។ |
| Machine Harvesting (Combine Harvester) ការប្រមូលផលដោយម៉ាស៊ីន (Combine Harvester) |
ចំណេញពេលវេលា ដោះស្រាយបញ្ហាកង្វះកម្លាំងពលកម្ម និងអាចទទួលបានគ្រាប់សណ្តែកសម្រាប់លក់ចេញភ្លាមៗ។ | បណ្តាលឱ្យមានការជ្រុះបាត់បង់គ្រាប់យ៉ាងច្រើននៅតាមទីវាលដោយសារកម្ពស់មុខកាត់ម៉ាស៊ីន ឬរំញ័រ និងអាចធ្វើឱ្យគ្រាប់បែកបាក់។ | អត្រាបាត់បង់ខ្ពស់ជាងគេបំផុត រហូតដល់ ១៧,៦៧% នៃទិន្នផលសរុប។ |
| Threshing by Machine ការបោកបែនដោយម៉ាស៊ីន (Threshing) |
ជួយបំបែកគ្រាប់សណ្តែកចេញពីសំបកបានលឿនជាងការប្រើកម្លាំងមនុស្ស។ | រំញ័រនិងកម្លាំងបោកបែនរបស់ម៉ាស៊ីនអាចធ្វើឱ្យគ្រាប់សណ្តែកបែកបាក់ និងលាយឡំជាមួយកម្ទេចកំទី ប្រសិនបើសំណើមគ្រាប់មិនស័ក្តិសម។ | អត្រាបាត់បង់ក្នុងដំណាក់កាលនេះគឺ ៦,៣៨% និងមានការលាយឡំកម្ទេចកំទី ៤,៥៧%។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សាវាយតម្លៃនេះទាមទារធនធានចុះប្រមូលទិន្នន័យជាក់ស្តែងតាមវាលស្រែ ការសម្ភាសន៍កសិករ និងការបំពាក់ឧបករណ៍វាស់វែងនៅមន្ទីរពិសោធន៍។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងដោយផ្តោតលើខេត្តចំនួន ៨ ក្នុងប្រទេសថៃ (ភាគខាងជើង ភាគឦសាន និងកណ្តាល) ក្នុងឆ្នាំផលិតកម្ម ២០២០/២០២១ ដោយផ្តោតលើកសិករខ្នាតតូចដែលភាគច្រើនធ្វើស្រែជាចម្បង និងដាំសណ្តែកឆ្លាស់រដូវ។ ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ព្រោះប្រព័ន្ធកសិកម្ម អាកាសធាតុ និងការផ្លាស់ប្តូរទៅប្រើប្រាស់ម៉ាស៊ីនប្រមូលផល (Combine Harvester) របស់ប្រជាកសិករខ្មែរមានលក្ខណៈស្រដៀងគ្នាខ្លាំង ដែលអាចយកមកធ្វើជាបទដ្ឋានបាន។
វិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃ និងការរកឃើញចំណុចរិះគន់ (Critical points) នៅក្នុងការសិក្សានេះ មានប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការកែលម្អខ្សែច្រវាក់ផ្គត់ផ្គង់សណ្តែកសៀងនៅកម្ពុជា។
ការយល់ដឹងស៊ីជម្រៅអំពីការបាត់បង់តាមដំណាក់កាលនីមួយៗ ជាពិសេសបញ្ហាមកពីការប្រើប្រាស់ម៉ាស៊ីនមិនត្រឹមត្រូវ នឹងជួយឱ្យកម្ពុជាអាចរៀបចំគោលនយោបាយកាត់បន្ថយការបាត់បង់ស្បៀង និងពង្រឹងសន្តិសុខស្បៀងបានកាន់តែមានប្រសិទ្ធភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Postharvest Loss (ការបាត់បង់ក្រោយពេលប្រមូលផល) | ការថយចុះនូវបរិមាណ ឬគុណភាពនៃផលិតផលកសិកម្ម ដែលកើតឡើងចាប់ពីពេលប្រមូលផលរួច រហូតដល់មុនពេលយកទៅកែច្នៃ ឬបរិភោគ ដោយសារការប្រមូលផល ការដឹកជញ្ជូន ឬការស្តុកទុកមិនបានត្រឹមត្រូវ។ | ដូចជាការកំពប់ទឹកតាមផ្លូវបន្តិចម្តងៗ ពេលដែលយើងយួរធុងទឹកពីអណ្តូងយកមកផ្ទះ។ |
| Supply Chain (ខ្សែច្រវាក់ផ្គត់ផ្គង់) | បណ្តាញនៃដំណើរការទាំងមូលក្នុងការនាំយកផលិតផល (សណ្តែកសៀង) ពីចំណុចចាប់ផ្តើមនៃការដាំដុះ (កសិករ) ឆ្លងកាត់អ្នកប្រមូលទិញ ឃ្លាំងស្តុក និងអ្នកកែច្នៃ រហូតដល់ដៃអ្នកប្រើប្រាស់ចុងក្រោយ។ | ដូចជាការរត់ប្រណាំងបណ្តាក់ ដែលកសិករ អ្នកទិញ និងរោងចក្រ ត្រូវហុចដំបង (ផលិតផល) បន្តគ្នាឱ្យដល់គោលដៅដោយសុវត្ថិភាព។ |
| Combine Harvester (ម៉ាស៊ីនប្រមូលផលចម្រុះ) | ម៉ាស៊ីនកសិកម្មធុនធ្ងន់ដែលដំណើរការមុខងារបីក្នុងពេលតែមួយគឺ កាត់ដើម បោកបែន និងរែងញែកគ្រាប់ចេញពីសំបកនៅនឹងវាលស្រែ ដែលជួយចំណេញពេល តែអាចធ្វើឱ្យជ្រុះគ្រាប់ច្រើនប្រសិនបើកំណត់មុខកាត់មិនបានល្អ។ | ដូចជារោងចក្រចល័តតូចមួយដែលរត់កាត់ បោក និងរែងយកគ្រាប់សណ្តែករួចជាស្រេចនៅកណ្តាលវាល។ |
| Threshing (ការបោកបែន) | ដំណើរការនៃការប្រើកម្លាំងមនុស្ស ឬរំញ័រម៉ាស៊ីនដើម្បីវាយបំបែកសំបក ឬកួរ ដើម្បីផ្តាច់យកគ្រាប់ធញ្ញជាតិចេញពីដើមរបស់វាសម្រាប់ការប្រមូលយកទៅប្រើប្រាស់។ | ដូចជាការបកឬសង្កត់បំបែកសំបកសណ្តែកដី ដើម្បីយកគ្រាប់ដែលអាចញ៉ាំបាននៅខាងក្នុង។ |
| Moisture Content (កម្រិតសំណើម) | បរិមាណជាតិទឹកដែលមានផ្ទុកនៅក្នុងគ្រាប់សណ្តែក។ ប្រសិនបើសំណើមខ្ពស់ពេក វានឹងធ្វើឱ្យគ្រាប់ងាយដុះផ្សិតពេលស្តុកទុក តែបើទាបពេក (ស្ងួតពេក) គ្រាប់នឹងងាយបែកបាក់ពេលម៉ាស៊ីនបោកបែន។ | ដូចជាការប្រៀបធៀបនំប៉័ងទន់ (សំណើមខ្ពស់) ងាយនឹងដុះផ្សិត ចំណែកនំប៉័ងក្រៀម (សំណើមទាប) ងាយនឹងបែកបាក់ជាកម្ទេច។ |
| Food Loss Index (សន្ទស្សន៍ការបាត់បង់ស្បៀង) | រង្វាស់ស្តង់ដាររបស់អង្គការ FAO ប្រើសម្រាប់តាមដាននិងគណនាភាគរយនៃបរិមាណស្បៀងអាហារដែលខូចខាត ឬបាត់បង់កំឡុងពេលផលិតនិងដឹកជញ្ជូន មុនទៅដល់ទីផ្សារលក់រាយ។ | ដូចជាកុងទ័រវាស់កម្រិតទឹកលេចធ្លាយពីបំពង់ទឹករបស់រដ្ឋ ដើម្បីដឹងថាតើមានទឹកប៉ុន្មានបាត់បង់មុនពេលហូរដល់ផ្ទះប្រជាជន។ |
| Callosobruchus chinesis L. (ខ្មូតសណ្តែកសៀង) | ប្រភេទសត្វល្អិតចង្រៃ (ខ្មូត) ដែលចូលចិត្តស៊ីនិងពងដាក់គ្រាប់សណ្តែកកំឡុងពេលស្តុកទុកក្នុងឃ្លាំង ដោយខួងគ្រាប់ឱ្យទៅជាប្រហោងៗ និងធ្វើឱ្យខូចគុណភាពមិនអាចយកទៅកែច្នៃបាន។ | ដូចជាសត្វកណ្តុរដែលលួចស៊ីនិងបំផ្លាញអីវ៉ាន់ដោយស្ងាត់ៗ នៅក្នុងឃ្លាំងងងឹតដែលគ្មានអ្នកថែរក្សាត្រឹមត្រូវ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
