បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះមានគោលបំណងសិក្សាពីគំរូខ្សែច្រវាក់ផ្គត់ផ្គង់ដូងនៅក្នុងខេត្តផលិតដូងសំខាន់ៗរបស់ប្រទេសថៃ ដើម្បីកំណត់ពីបញ្ហាប្រឈម និងស្វែងរកដំណោះស្រាយក្នុងការបង្កើនប្រាក់ចំណូល ព្រមទាំងប្រសិទ្ធភាពផលិតកម្មរបស់កសិករ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រមូលទិន្នន័យតាមរយៈការសម្ភាសន៍ដោយផ្ទាល់ជាមួយតួអង្គពាក់ព័ន្ធសំខាន់ៗក្នុងខ្សែច្រវាក់ផ្គត់ផ្គង់នៅចន្លោះខែតុលា ឆ្នាំ២០១៨ ដល់ខែសីហា ឆ្នាំ២០១៩។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Selling to Processing Factories (Midstream) ការលក់ដូងទៅឱ្យរោងចក្រកែច្នៃ |
អាចលក់បានក្នុងបរិមាណច្រើន និងមានតម្រូវការទីផ្សារប្រាកដប្រជា។ | រោងចក្រជាអ្នកកំណត់តម្លៃ និងមានការវាយតម្លៃគុណភាពយ៉ាងតឹងរ៉ឹង ដែលធ្វើឱ្យកសិករខ្វះអំណាចចរចា។ | ជាផ្លូវផ្គត់ផ្គង់ដ៏ធំ ប៉ុន្តែអ្នកប្រមូលទិញ និងកសិករមិនអាចគ្រប់គ្រងតម្លៃបានទេ។ |
| Selling to Fresh Coconut Milk Shops ការលក់ទៅឱ្យហាងលក់ខ្ទិះដូងស្រស់ |
អ្នកប្រមូលទិញអាចគ្រប់គ្រង និងចរចាតម្លៃបានដោយខ្លួនឯង ដែលផ្តល់ប្រាក់ចំណេញខ្ពស់ជាង។ | តម្រូវការមានកម្រិតជាងរោងចក្រធំៗ ហើយទាមទារការរក្សាទុកផលិតផលឱ្យបានស្រស់ល្អព្រោះវាឆាប់ខូចគុណភាព។ | ការសិក្សាបានផ្តល់អនុសាសន៍ឱ្យបង្កើនសមាមាត្រនៃការលក់តាមរយៈបណ្តាញនេះដើម្បីបង្កើនប្រាក់ចំណូល។ |
| Household Processing (Value Addition) ការកែច្នៃជាលក្ខណៈគ្រួសារ (ការបង្កើនតម្លៃ) |
ជួយបង្កើនតម្លៃបន្ថែមដល់ផលិតផល (ឧទាហរណ៍៖ ប្រេងដូង សាប៊ូ) និងបង្កើនប្រាក់ចំណូលដោយផ្ទាល់ដល់កសិករ។ | ទាមទារឱ្យកសិករមានចំណេះដឹង ជំនាញបច្ចេកទេស និងដើមទុនបន្ថែមសម្រាប់ការកែច្នៃ។ | កសិករ ១៧% នៅក្នុងខេត្ត Prachuap Khiri Khan អាចផលិតសាច់ដូងសដើម្បីបង្កើនតម្លៃ និងប្រាក់ចំណូលបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ឯកសារនេះមិនបានបញ្ជាក់ពីការចំណាយលម្អិតសម្រាប់ការសិក្សាទេ ប៉ុន្តែការអនុវត្តការវិភាគខ្សែច្រវាក់ផ្គត់ផ្គង់នេះទាមទារធនធានសម្រាប់ការប្រមូលទិន្នន័យពីភាគីពាក់ព័ន្ធ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងខេត្តចំនួន ៣ ភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសថៃ ដោយផ្អែកលើទិន្នន័យកសិករភាគច្រើនដែលមានអាយុលើសពី ៦០ ឆ្នាំ និងមានកម្រិតវប្បធម៌ត្រឹមបឋមសិក្សា។ ព័ត៌មាននេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ពីព្រោះប្រជាសាស្ត្រកសិករដាំដូងនៅកម្ពុជាមានលក្ខណៈស្រដៀងគ្នា ដែលជួបប្រទះបញ្ហាកង្វះបច្ចេកទេស និងមានការគ្រប់គ្រងចម្ការមិនបានត្រឹមត្រូវ។
គំរូខ្សែច្រវាក់ផ្គត់ផ្គង់នេះមានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍវិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជា ជាពិសេសក្នុងការបង្កើនតម្លៃបន្ថែម។
ការរៀបចំប្រព័ន្ធខ្សែច្រវាក់ផ្គត់ផ្គង់ឱ្យមានភាពច្បាស់លាស់ និងការជំរុញការកែច្នៃ នឹងជួយប្រែក្លាយកសិកម្មដូងនៅកម្ពុជាពីការលក់វត្ថុធាតុដើមថោក ទៅជាឧស្សាហកម្មដែលមានប្រាក់ចំណូលខ្ពស់ និងនិរន្តរភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Supply Chain (ខ្សែច្រវាក់ផ្គត់ផ្គង់) | គឺជាបណ្តាញនៃដំណើរការទាំងមូលដែលពាក់ព័ន្ធនឹងការផលិត ការកែច្នៃ និងការចែកចាយទំនិញ (ក្នុងទីនេះគឺដូង) រហូតដល់ដៃអតិថិជន ដោយរួមបញ្ចូលតួអង្គដូចជា កសិករ អ្នកប្រមូលទិញ រោងចក្រ និងអ្នកលក់រាយ។ | ដូចជាការរត់ប្រណាំងបណ្តាក់ ដែលដំបង (ផ្លែដូង) ត្រូវបានហុចបន្តបន្ទាប់ពីកសិករ ទៅអ្នកទិញ ទៅរោងចក្រ រហូតដល់អ្នកហូប។ |
| Upstream (ផ្នែកដើមខ្សែនៃផលិតកម្ម) | នៅក្នុងបរិបទខ្សែច្រវាក់ផ្គត់ផ្គង់ ពាក្យនេះសំដៅទៅលើចំណុចចាប់ផ្តើមនៃការបង្កើតផលិតផល ដែលក្នុងទីនេះគឺសំដៅលើកសិករជាអ្នកដាំដូង ការរៀបចំដី ការប្រើប្រាស់ជី និងការប្រមូលផល។ | ដូចជាប្រភពទឹកនៅក្បាលទន្លេ ដែលជាកន្លែងចាប់ផ្តើមបង្កើតលំហូរទឹកដំបូងគេបង្អស់។ |
| Midstream (ផ្នែកកណ្តាលខ្សែនៃផលិតកម្ម) | សំដៅលើតួអង្គ និងសកម្មភាពដែលនៅចន្លោះកណ្តាលខ្សែច្រវាក់ផ្គត់ផ្គង់ ដូចជាអ្នកប្រមូលទិញ ឈ្មួញកណ្តាល និងរោងចក្រកែច្នៃ (បកសំបក កោសសាច់ កែច្នៃជាខ្ទិះ ឬប្រេង) មុននឹងបញ្ជូនទៅកាន់ទីផ្សារអតិថិជន។ | ដូចជាផ្ទះបាយក្នុងភោជនីយដ្ឋាន ដែលទទួលវត្ថុធាតុដើមពីផ្សារ មកចម្អិនជាម្ហូបមុននឹងលើកជូនភ្ញៀវ។ |
| Downstream (ផ្នែកចុងខ្សែនៃផលិតកម្ម) | សំដៅលើដំណាក់កាលចុងក្រោយនៃខ្សែច្រវាក់ផ្គត់ផ្គង់ ដែលជាចំណុចនៃការលក់ និងចែកចាយផលិតផលសម្រេចទៅដល់ដៃអតិថិជន ឬអ្នកប្រើប្រាស់ចុងក្រោយ។ | ដូចជាចុងទន្លេដែលហូរចូលសមុទ្រ គឺដំណាក់កាលដែលផលិតផលបានធ្វើដំណើរមកដល់គោលដៅចុងក្រោយ។ |
| GAP standards (ស្តង់ដារការអនុវត្តកសិកម្មល្អ) | គឺជាគោលការណ៍ណែនាំ និងស្តង់ដារបច្ចេកទេសកសិកម្មផ្លូវការ (Good Agricultural Practices) ដើម្បីធានាថាផលិតផលកសិកម្មមានសុវត្ថិភាព គុណភាពល្អ និងមិនប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន ព្រមទាំងសុខភាពអ្នកដាំ។ | ដូចជាវិញ្ញាបនបត្របញ្ជាក់អនាម័យនិងគុណភាពរបស់ក្រសួងសុខាភិបាល ដែលធានាថាអាហារនេះត្រូវបានផលិតដោយសុវត្ថិភាពនិងត្រឹមត្រូវ។ |
| Deshelled coconut (ដូងស / ដូងបកសំបកនិងកិបត្រឡោកចេញ) | ទម្រង់នៃផលិតផលដូងដែលត្រូវបានគេបកសំបកខាងក្រៅ និងកិបយកត្រឡោកដ៏រឹងខាងក្នុងចេញរួចរាល់ ដោយបន្សល់ទុកតែសាច់ដូងពណ៌សសុទ្ធ ងាយស្រួលក្នុងការយកទៅកែច្នៃបន្តជារោងចក្រ។ | ដូចជាស៊ុតស្ងោរដែលត្រូវបានគេបកសំបកចេញអស់ រួចនៅសល់តែសាច់ពណ៌សទន់ៗ។ |
| Copra (សាច់ដូងក្រៀម) | សាច់ដូងដែលត្រូវបានគេហាល ឬសម្ងួតឱ្យស្ងួត ដើម្បីងាយស្រួលក្នុងការរក្សាទុកបានយូរ និងជាវត្ថុធាតុដើមចម្បងដែលគេយកទៅគាប ឬចម្រាញ់ដើម្បីទាញយកប្រេងដូង។ | ដូចជាត្រីងៀត ឬសាច់ក្រកដែលគេហាលថ្ងៃឱ្យស្ងួត ដើម្បីទុកបានយូរ និងយកទៅចម្អិនតាមក្រោយ។ |
| Semi-dehusked (ដូងបកសំបកពាក់កណ្តាល) | ផ្លែដូងដែលត្រូវបានបកសំបកក្រាស់ៗនៅខាងក្រៅចេញខ្លះ ដើម្បីកាត់បន្ថយទម្ងន់ ប៉ុន្តែនៅបន្សល់ទុកសំបកស្វិតៗមួយចំនួន ឬក្បាលវា ដើម្បីជួយការពារភាពស្រស់ និងងាយស្រួលក្នុងការដឹកជញ្ជូនផ្លូវឆ្ងាយ។ | ដូចជាការខ្ចប់ទំនិញក្នុងប្រអប់ក្រដាស ដើម្បីការពារកុំឱ្យទំនិញខាងក្នុងខូចខាតពេលដឹកជញ្ជូន។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
