បញ្ហា (The Problem)៖ ធាងដូងប្រេងសម្បូរទៅដោយសារធាតុលីញីន (Lignin) ខ្ពស់ និងប្រូតេអ៊ីនទាប ដែលធ្វើឱ្យមានការលំបាកក្នុងការប្រើប្រាស់ពួកវាជាចំណីសត្វទំពារអៀង (Ruminants)។ ការសិក្សានេះស្វែងរកប្រភេទផ្សិតដែលអាចបំបែកសារធាតុលីញីននេះដើម្បីបង្កើនគុណភាពធាងដូងប្រេងសម្រាប់ធ្វើជាចំណីសត្វ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រពិនិត្យច្រោះប្រភេទផ្សិត និងធ្វើការផ្អាប់ដើម្បីវាយតម្លៃប្រសិទ្ធភាពនៃការបំបែកសារធាតុលីញីន និងផលិតកម្មអង់ស៊ីម។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Agar Plate Screening Method ការពិនិត្យច្រោះនៅលើចានអាកា |
មានភាពរហ័ស ចំណាយតិច និងងាយស្រួលក្នុងការពិនិត្យមើលសកម្មភាពអង់ស៊ីមបឋមតាមរយៈការផ្លាស់ប្តូរពណ៌ជុំវិញកូឡូនីផ្សិត។ | មិនអាចវាស់ស្ទង់បរិមាណលីញីនដែលត្រូវបានបំបែកជាក់ស្តែងនៅលើកាកសំណល់កសិកម្មបាននោះទេ។ | សំណាកផ្សិតចំនួន ៤៨ ក្នុងចំណោម ៦៣ ត្រូវបានរកឃើញថាមានសមត្ថភាពផលិតអង់ស៊ីម Laccase, MnP ឬ LiP។ |
| Solid-State Fermentation (SSF) ការផ្អាប់ក្នុងសភាពរឹង |
អាចក្លែងធ្វើលក្ខខណ្ឌជាក់ស្តែងនៃការបំបែកកាកសំណល់កសិកម្ម និងផ្តល់ទិន្នន័យច្បាស់លាស់អំពីអត្រានៃការថយចុះនៃលីញីននៅក្នុងជីវម៉ាស។ | ត្រូវការចំណាយពេលយូរ (៣០ថ្ងៃ) និងទាមទារការគ្រប់គ្រងសំណើម និងសីតុណ្ហភាពយ៉ាងប្រុងប្រយ័ត្ន។ | ប្រភេទផ្សិត OP06 និងផ្សិត ៦ ផ្សេងទៀត អាចកាត់បន្ថយលីញីនក្នុងធាងដូងប្រេងពី ៣០% មកត្រឹម ១៥-១៨%។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍ស្តង់ដារ សារធាតុគីមីមួយចំនួនសម្រាប់ការវិភាគអង់ស៊ីម និងពេលវេលាយ៉ាងតិចមួយខែសម្រាប់ការផ្អាប់។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសថៃ ដោយប្រមូលសំណាក White rot fungi ក្នុងស្រុក និងប្រើប្រាស់ធាងដូងប្រេងពីចម្ការនៅខេត្ត Chumporn។ ដោយសារប្រទេសកម្ពុជាមានអាកាសធាតុ និងលក្ខខណ្ឌកសិកម្មស្រដៀងគ្នានឹងប្រទេសថៃ លទ្ធផលនេះមានភាពពាក់ព័ន្ធខ្ពស់។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការស្រាវជ្រាវបន្ថែមគួរតែធ្វើឡើងដោយប្រើប្រាស់ពូជផ្សិតក្នុងស្រុករបស់កម្ពុជាដើម្បីធានាបាននូវប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់បំផុតលើកាកសំណល់ក្នុងស្រុក។
វិធីសាស្ត្រនេះមានសក្តានុពលខ្ពស់ក្នុងការយកមកអនុវត្តនៅកម្ពុជា ដើម្បីបំប្លែងកាកសំណល់កសិកម្មឱ្យទៅជាចំណីសត្វដែលមានជីវជាតិខ្ពស់។
ការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាផ្សិតដើម្បីបំបែកលីញីន មិនត្រឹមតែជួយដោះស្រាយបញ្ហាបរិស្ថានដោយកាត់បន្ថយកាកសំណល់កសិកម្មប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងជួយលើកកម្ពស់សន្តិសុខចំណីសត្វ និងសេដ្ឋកិច្ចកសិករនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាផងដែរ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Lignin (លីញីន) | សារធាតុសរីរាង្គស្មុគស្មាញដែលផ្តល់ភាពរឹងមាំដល់ជញ្ជាំងកោសិការុក្ខជាតិ ដែលរារាំងអង់ស៊ីមក្នុងក្រពះសត្វមិនឱ្យរំលាយសារធាតុចិញ្ចឹមផ្សេងៗបានល្អ ធ្វើឱ្យសត្វទំពារអៀងពិបាកយកវាទៅប្រើប្រាស់ជាថាមពល។ | ដូចជាស៊ីម៉ងត៍ដែលចងភ្ជាប់ឥដ្ឋ (សែលុយឡូស) បញ្ចូលគ្នាដើម្បីធ្វើឱ្យជញ្ជាំងផ្ទះ (ដើមរុក្ខជាតិ) រឹងមាំ ដែលពិបាកនឹងវាយកម្ទេច។ |
| White rot fungi (ផ្សិតរលួយស) | ប្រភេទផ្សិត (ភាគច្រើនជាក្រុម Basidiomycetes) ដែលមានសមត្ថភាពពិសេសក្នុងការបញ្ចេញអង់ស៊ីមទៅបំបែកសារធាតុលីញីននៅក្នុងឈើ ឬកាកសំណល់រុក្ខជាតិ ដោយបន្សល់ទុកតែសែលុយឡូសពណ៌ស និងជួយបង្កើនគុណភាពកាកសំណល់ទាំងនោះសម្រាប់ធ្វើជាចំណីសត្វ។ | ដូចជាជាងរុះរើផ្ទះដែលមានជំនាញពិសេសក្នុងការលាងជម្រះស៊ីម៉ងត៍ (លីញីន) ចេញ ដោយមិនធ្វើឱ្យខូចខាតដល់ដុំឥដ្ឋ (សែលុយឡូស) ដែលនៅសល់។ |
| Ligninolytic enzymes (អង់ស៊ីមបំបែកលីញីន) | ក្រុមប្រូតេអ៊ីនដែលផលិតនិងបញ្ចេញដោយផ្សិត ដើម្បីពន្លឿនប្រតិកម្មគីមី (អុកស៊ីតកម្ម) ក្នុងការកាត់ផ្តាច់ម៉ូលេគុលដ៏ស្មុគស្មាញរបស់លីញីនឱ្យទៅជាបំណែកតូចៗ។ | ដូចជាកន្ត្រៃ ឬទឹកអាស៊ីតពិសេស ដែលផ្សិតប្រើសម្រាប់កាត់និងរំលាយសំណាញ់ដ៏រឹងមាំរបស់រុក្ខជាតិ។ |
| Solid-state fermentation (ការផ្អាប់ក្នុងសភាពរឹង) | ដំណើរការបណ្តុះមីក្រូសរីរាង្គ (ដូចជាផ្សិត) នៅលើវត្ថុធាតុដើមរឹងដែលមានសំណើម (ដូចជាធាងដូងប្រេង) ដោយមិនមានវត្តមានទឹកជាទម្រង់រាវពេញលេញ ដើម្បីក្លែងធ្វើលក្ខខណ្ឌលូតលាស់តាមបែបធម្មជាតិរបស់ផ្សិត និងជួយឱ្យការបំបែកលីញីនមានប្រសិទ្ធភាព។ | ដូចជាការធ្វើប្រហុក ឬផ្អាប់សណ្តែកសៀង ដែលយើងមិនដាក់ទឹកឱ្យលិច ប៉ុន្តែរក្សាសំណើមល្មមដើម្បីឱ្យមេរោគល្អអាចលូតលាស់និងបំប្លែងចំណីអាហារបាន។ |
| Laccase (អង់ស៊ីមឡាកាស) | ប្រភេទអង់ស៊ីមមួយក្នុងក្រុម Ligninolytic ដែលមានផ្ទុកសារធាតុទង់ដែង (Copper) នៅក្នុងរចនាសម្ព័ន្ធរបស់វា មានតួនាទីធ្វើអុកស៊ីតកម្មសារធាតុសរីរាង្គផ្សេងៗ ដើម្បីទម្លុះនិងបំបែករចនាសម្ព័ន្ធលីញីនដោយផ្ទាល់។ | ដូចជាឧបករណ៍ផ្សារដែកដែលបញ្ចេញកម្តៅដើម្បីរំលាយចំណងស្អិតរបស់សរសៃសាច់ឈើ។ |
| Manganese peroxidase / MnP (ម៉ង់ហ្គាណែសពែរ៉ុកស៊ីដាស) | អង់ស៊ីមដែលពឹងផ្អែកលើអ៊ីដ្រូសែនពែរ៉ុកស៊ីត (H2O2) ដើម្បីធ្វើអុកស៊ីតកម្មអ៊ីយ៉ុងម៉ង់ហ្គាណែស ហើយម៉ង់ហ្គាណែសដែលសកម្មនេះនឹងដើរតួជាអ្នកទៅបំបែករចនាសម្ព័ន្ធលីញីនបន្តទៀត។ | ដូចជាមេបញ្ជាការដែលផ្តល់ថាមពលដល់ទាហាន (ម៉ង់ហ្គាណែស) ឱ្យចេញទៅវាយលុកនិងទម្លុះរបាំងការពាររបស់រុក្ខជាតិ។ |
| Agar plate screening method (វិធីសាស្ត្រពិនិត្យច្រោះនៅលើចានអាកា) | បច្ចេកទេសមន្ទីរពិសោធន៍ដែលប្រើប្រាស់ចានផ្ទុកចាហួយ (Agar) លាយជាមួយសារធាតុចង្អុលបង្ហាញ (Indicator) ដើម្បីបណ្តុះ និងពិនិត្យមើលសមត្ថភាពរបស់ផ្សិតក្នុងការផលិតអង់ស៊ីម តាមរយៈការសង្កេតមើលការផ្លាស់ប្តូរពណ៌ជុំវិញកូឡូនីផ្សិត។ | ដូចជាការដាក់សិស្សឱ្យធ្វើតេស្តសាកល្បងនៅលើក្រដាសវិញ្ញាសា ដើម្បីរកមើលអ្នកដែលមានទេពកោសល្យពិសេស (តាមរយៈពិន្ទុ ឬពណ៌ដែលលេចឡើង) មុននឹងជ្រើសរើសទៅប្រកួត។ |
| Ruminants (សត្វទំពារអៀង) | ប្រភេទសត្វស៊ីស្មៅដែលមានក្រពះច្រើនថត (ដូចជាគោ ក្របី ចៀម) ដែលពឹងផ្អែកលើមេរោគក្នុងក្រពះរបស់វាដើម្បីរំលាយសរសៃរុក្ខជាតិ (សែលុយឡូស) ប៉ុន្តែវានៅតែត្រូវការចំណីដែលត្រូវបានកាត់បន្ថយលីញីនជាមុន ដើម្បីងាយស្រួលស្រូបយកជីវជាតិ។ | ដូចជារោងចក្រកិនកម្ទេចចំណីអាហារខ្នាតតូចនៅក្នុងពោះសត្វ ដែលត្រូវការចំណីដែលទន់ និងងាយស្រួលកិនស្រាប់ទើបមានដំណើរការល្អ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
