បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការប្រើប្រាស់សារធាតុគីមីពុលក្នុងការធ្វើឲ្យកាកសរសៃឈើ (Pulp) ស ដោយស្វែងរកអង់ស៊ីមជីវសាស្ត្រពីផ្សិត white rot ធន់នឹងកម្តៅ ដើម្បីបំបែក Lignocellulose ប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកស្រាវជ្រាវបានធ្វើការចម្រាញ់ និងបណ្តុះផ្សិត Lentinus spp. ចំនួន ២២ ប្រភេទ ដើម្បីវាស់ស្ទង់សកម្មភាពអង់ស៊ីម និងសាកល្បងប្រសិទ្ធភាពរបស់វាក្នុងការធ្វើឲ្យកាកសរសៃឈើស។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| High Xylanase & Low Laccase Filtrate (e.g., LP-PT-1, LP-UD-1) ការប្រើប្រាស់ទឹកចម្រោះអង់ស៊ីមដែលមាន Xylanase ខ្ពស់ និង Laccase ទាប |
មានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការធ្វើឱ្យកាកសរសៃឈើ (Pulp) ស ដោយមិនបង្កឱ្យមានការបាត់បង់សែលុយឡូសខ្លាំង និងមិនបន្សល់ពណ៌ក្រម៉ៅ។ | ទាមទារការជ្រើសរើសប្រភេទមជ្ឈដ្ឋានបណ្តុះ (ដូចជា FRS) និងប្រភេទផ្សិតឱ្យបានត្រឹមត្រូវបំផុត ដើម្បីទប់ស្កាត់ការផលិត Laccase ច្រើនពេក។ | បង្កើនភាពភ្លឺនៃកាកសរសៃឈើពី 1.5% ទៅ 2.0% ខ្ពស់ជាងសំណាកត្រួតពិនិត្យ។ |
| High Xylanase & High Laccase Filtrate (e.g., LP-SW-3, LP-WR-13) ការប្រើប្រាស់ទឹកចម្រោះអង់ស៊ីមដែលមាន Xylanase ខ្ពស់ និង Laccase ខ្ពស់ |
មានសមត្ថភាពខ្ពស់ក្នុងការបំបែករចនាសម្ព័ន្ធ Lignocellulose ជាទូទៅ ដែលល្អសម្រាប់ការធ្វើជីកំប៉ុស ឬការកែច្នៃសំណល់។ | សកម្មភាពអង់ស៊ីម Laccase ដែលខ្ពស់ពេក បានបង្កើតសារធាតុពណ៌ក្រម៉ៅ (Dark pigment) ជាប់នឹងកាកសរសៃឈើ ដែលមិនអាចលាងសម្អាតចេញបាន។ | មិនបានបង្កើនភាពភ្លឺនៃកាកសរសៃឈើនោះទេ (កម្រិតភាពភ្លឺទាបជាង ឬស្មើនឹងសំណាកត្រួតពិនិត្យ គឺ 58.3% - 58.8%)។ |
| Control Filtrate (Uninoculated medium) មជ្ឈដ្ឋានធម្មតាដែលគ្មានការបណ្តុះផ្សិត (សំណាកត្រួតពិនិត្យ) |
មិនត្រូវការចំណាយពេលវេលា និងធនធានក្នុងការបណ្តុះផ្សិត ការពារកុំឱ្យខូចខាតសរសៃសែលុយឡូសដោយអង់ស៊ីម Cellulase ។ | មិនមានសកម្មភាពជីវសាស្ត្រដើម្បីជួយកម្ចាត់ Lignin ទាមទារឱ្យប្រើប្រាស់សារធាតុគីមីពុល (ដូចជា ក្លរីន) ទាំងស្រុងដើម្បីធ្វើឱ្យក្រដាសស។ | កម្រិតភាពភ្លឺនៃកាកសរសៃឈើស្ថិតនៅត្រឹម 58.4% ប៉ុណ្ណោះ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារធនធានមន្ទីរពិសោធន៍មីក្រូជីវសាស្ត្រកម្រិតមធ្យមទៅខ្ពស់ ទាំងសម្រាប់ការបណ្តុះផ្សិត និងការវិភាគកម្រិតអង់ស៊ីម។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសថៃ ដោយប្រមូលសំណាកផ្សិតពីប្រភពធម្មជាតិ និងកន្លែងដាំដុះក្នុងស្រុក។ ដោយសារប្រទេសថៃ និងកម្ពុជាមានអាកាសធាតុត្រូពិចក្ដៅសើម និងមានប្រភេទរុក្ខជាតិ ក៏ដូចជាសំណល់កសិកម្មស្រដៀងគ្នា លទ្ធផលនៃការប្រើប្រាស់ផ្សិតដែលធន់នឹងកម្តៅ (Thermotolerant) នេះមានភាពពាក់ព័ន្ធ និងសក្តិសមបំផុតក្នុងការយកមកអនុវត្តនៅកម្ពុជា។
វិធីសាស្ត្រកែច្នៃតាមបែបជីវសាស្ត្រនេះ មានសក្តានុពលខ្ពស់ក្នុងការអភិវឌ្ឍឧស្សាហកម្មប្រកបដោយចីរភាពនៅកម្ពុជា។
ជារួម បច្ចេកវិទ្យាប្រើប្រាស់ផ្សិត White rot គឺជាដំណោះស្រាយបៃតងដ៏មានប្រសិទ្ធភាព ដែលអាចជួយលើកកម្ពស់សេដ្ឋកិច្ចចរន្ត (Circular Economy) តាមរយៈការកែច្នៃសំណល់កសិកម្មនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| White rot fungi (ផ្សិតរលួយស) | ជាប្រភេទផ្សិតម្យ៉ាងដែលមានសមត្ថភាពផលិតអង់ស៊ីមដើម្បីបំបែកសារធាតុ Lignin នៅក្នុងឈើ ដែលធ្វើឱ្យកម្ទេចឈើឬសំណល់រុក្ខជាតិប្រែជាពណ៌ស។ វាមានប្រយោជន៍ខ្លាំងក្នុងការកែច្នៃសំណល់កសិកម្ម។ | ដូចជាជាងឈើដែលចេះកេះយកតែសំបកឈើក្រម៉ៅៗចេញ ដោយទុកតែសាច់ឈើពណ៌សល្អនៅខាងក្នុង។ |
| Lignocellulose (លីញ៉ូសែលុយឡូស) | ជារចនាសម្ព័ន្ធដ៏រឹងមាំរបស់ជញ្ជាំងកោសិការុក្ខជាតិ ដែលផ្សំឡើងពីសែលុយឡូស ហេមីសែលុយឡូស និងលីកនីន (Lignin)។ ការបំបែកវាទាមទារអង់ស៊ីមពិសេសៗជាច្រើនធ្វើការរួមគ្នាតាមលំដាប់លំដោយ។ | ដូចជាជញ្ជាំងបេតុងអាម៉េ ដែលមានដែក (សែលុយឡូស) ស៊ីម៉ងត៍ (ហេមីសែលុយឡូស) និងកាវបិទស្អិត (លីកនីន) ភ្ជាប់គ្នាយ៉ាងស្អិតរមួត។ |
| Laccase (អង់ស៊ីម Laccase) | ជាអង់ស៊ីមម្យ៉ាងដែលបញ្ចេញដោយផ្សិត មានតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការបំបែកសារធាតុ Lignin (លីកនីន) ដើមី្បផ្តាច់សរសៃសែលុយឡូស។ ប៉ុន្តែបើវាមានសកម្មភាពខ្លាំងពេក វាអាចបង្កើតជាសារធាតុពណ៌ក្រម៉ៅដែលធ្វើឱ្យកាកសរសៃឈើធ្លាក់ពណ៌ (មិនសល្អ)។ | ដូចជាសាប៊ូកាត់ក្អែលដែលខ្លាំងពេក កាត់ជ្រះធូលីមែន តែបើយកមកប្រើខុសកម្រិត វាអាចធ្វើឱ្យខូចពណ៌សម្លៀកបំពាក់ទៅជាក្រម៉ៅ។ |
| Xylanase (អង់ស៊ីម Xylanase) | ជាអង់ស៊ីមដែលបំបែកសារធាតុ Xylan (ជាផ្នែកមួយនៃហេមីសែលុយឡូស) ដែលជួយសម្រួលដល់ការផ្តាច់ Lignin ចេញពីសរសៃសែលុយឡូស ធ្វើឱ្យកាកសរសៃឈើមានពណ៌កាន់តែស និងងាយស្រួលកែច្នៃ។ | ដូចជាកន្ត្រៃកាត់ខ្សែចំណងដែលចងរឹតវត្ថុពីរជាប់គ្នា ជួយរំដោះយកសរសៃសល្អៗចេញមកក្រៅបានងាយស្រួល។ |
| Cellulase (អង់ស៊ីម Cellulase) | ជាអង់ស៊ីមដែលបំបែកសែលុយឡូសទៅជាស្ករកម្រិតទាប។ នៅក្នុងឧស្សាហកម្មផលិតក្រដាស គេមិនចង់បានអង់ស៊ីមនេះច្រើនទេ ព្រោះវាធ្វើឱ្យសរសៃក្រដាសខូចគុណភាព និងថយចុះទម្ងន់។ | ដូចជាសត្វកណ្តៀរដែលស៊ីសាច់ឈើ បើមានវាច្រើន ឈើ (ឬក្រដាស) នឹងពុកផុយបាត់បង់ភាពរឹងមាំទាំងស្រុង។ |
| Bleaching pulp (ការធ្វើឱ្យកាកសរសៃឈើស) | គឺជាដំណើរការយកពណ៌ក្រម៉ៅ (ដែលភាគច្រើនបង្កដោយ Lignin) ចេញពីកាកសរសៃឈើ ដើម្បីផលិតជាក្រដាសស។ ក្នុងការសិក្សានេះ គេប្រើអង់ស៊ីមជំនួសការប្រើប្រាស់សារធាតុគីមីពុល (ក្លរីន)។ | ដូចជាការប្រើប្រាស់ទឹកអូសាវែលដើម្បីបោកអាវស តែនៅទីនេះគេប្រើទឹកអង់ស៊ីមធម្មជាតិជំនួសវិញដើម្បីការពារបរិស្ថានកុំឱ្យពុល។ |
| Inducer (សារធាតុជំរុញ) | ជាសារធាតុគីមី (ដូចជា Xylidine) ឬសមាសធាតុដែលគេបន្ថែមចូលទៅក្នុងមជ្ឈដ្ឋានបណ្តុះផ្សិត ដើម្បីភ្ញោចឱ្យផ្សិតនោះបង្កើនការផលិតអង់ស៊ីមគោលដៅបានកាន់តែច្រើនលើសលប់ខុសពីធម្មតា។ | ដូចជាការផ្តល់ប្រាក់រង្វាន់លើកទឹកចិត្តដល់កម្មកររោងចក្រ ដើម្បីឱ្យពួកគេខិតខំធ្វើការនិងផលិតទំនិញបានកាន់តែច្រើនទ្វេដង។ |
| Thermotolerant (លក្ខណៈធន់នឹងកម្តៅ) | ជាសមត្ថភាពរបស់មីក្រូសរីរាង្គ (ដូចជាផ្សិត) ឬអង់ស៊ីម ដែលអាចរស់រាន និងរក្សាសកម្មភាពបំបែករបស់វាបានយ៉ាងល្អ ទោះបីជានៅក្នុងសីតុណ្ហភាពខ្ពស់ (ឧ. ៤០ អង្សាសេ) ក៏ដោយ ដែលលក្ខណៈនេះស័ក្តិសមខ្លាំងសម្រាប់ដំណើរការរោងចក្រឧស្សាហកម្មកម្រិតធំ។ | ដូចជាម៉ាស៊ីនរថយន្តដែលអាចបើកបរបានផ្លូវឆ្ងាយក្រោមកម្តៅថ្ងៃក្តៅខ្លាំង ដោយមិនឡើងកម្តៅរហូតដល់គាំងម៉ាស៊ីន។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
