បញ្ហា (The Problem)៖ ការប្រើប្រាស់ថ្នាំអង់ទីប៊ីយោទិចក្នុងចំណីសត្វបក្សីបណ្តាលឱ្យមានសំណល់ក្នុងសាច់ និងភាពស៊ាំនឹងថ្នាំ ហេតុនេះទើបមានតម្រូវការស្វែងរកសារធាតុបន្ថែមពីធម្មជាតិ (រុក្ខជាតិឱសថ) ដើម្បីជំនួសប្រកបដោយសុវត្ថិភាព។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានធ្វើការពិសោធន៍លើកូនមាន់សាច់ Cobb 500 ចំនួន ៣០០ក្បាល ដោយបែងចែកជា ៥ របបអាហារ ដើម្បីវាយតម្លៃឥទ្ធិពលនៃការលាយបញ្ចូលគ្នានូវម្សៅស្លឹកត្រសក់ព្រៃ និងម្រះព្រៅ (WCLP) ក្នុងកម្រិតផ្សេងៗគ្នា។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Diet 1 (Negative Control) របបអាហារទី១ (មិនមានបន្ថែមសារធាតុជំនួយ) |
ចំណាយថ្លៃដើមទាបក្នុងការរៀបចំ និងមិនត្រូវការវត្ថុធាតុដើមស្មុគស្មាញ។ | គ្មានភ្នាក់ងារធម្មជាតិជួយជំរុញការលូតលាស់ ឬប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្មដែលអាចការពារមាន់ពីជំងឺនានាបានទេ។ | ទម្ងន់កើនឡើងសរុប (Overall BWG) ចំនួន ២៨៧៣,៦៥ ក្រាម/ក្បាល និងមានកម្រិតកូឡេស្តេរ៉ុលខ្ពស់ជាងគេ (២,៣០ mmol/L)។ |
| Diet 2 (0.1% PPAB - Positive Control) របបអាហារទី២ (បន្ថែម ០,១% នៃប្រូបាយអូទិក ព្រីបាយអូទិក និងអាស៊ីតពាណិជ្ជកម្ម) |
ជួយឱ្យមាន់មានការលូតលាស់បានល្អបំផុត និងមានទម្ងន់ធ្ងន់ជាងគេ។ | ត្រូវចំណាយថវិកាដើម្បីទិញសារធាតុបន្ថែមពីទីផ្សារ និងមិនមែនជាដំណោះស្រាយធម្មជាតិ ១០០%។ | ទម្ងន់កើនឡើងសរុបខ្ពស់បំផុតរហូតដល់ ៣១៩៩,៨៥ ក្រាម/ក្បាល ប៉ុន្តែកម្រិតអង់ស៊ីមប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្មនៅមានកម្រិតមធ្យម។ |
| Diet 3 (0.25% WCLP) របបអាហារទី៣ (បន្ថែមម្សៅស្លឹកត្រសក់ព្រៃនិងម្រះព្រៅ ០,២៥%) |
រក្សាបាននូវកំណើនទម្ងន់ល្អប្រហាក់ប្រហែលនឹងការប្រើប្រាស់ថ្នាំបំប៉នពាណិជ្ជកម្ម ព្រមទាំងជួយកាត់បន្ថយកូឡេស្តេរ៉ុល និងបង្កើនប្រព័ន្ធការពាររាងកាយយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។ | ត្រូវការពេលវេលា និងកម្លាំងពលកម្មក្នុងការប្រមូល សម្ងួត និងកិនស្លឹករុក្ខជាតិ។ | ទម្ងន់កើនឡើងសរុប ៣០២៦,១៨ ក្រាម/ក្បាល ឯកម្រិតកូឡេស្តេរ៉ុលធ្លាក់ចុះមកត្រឹម ១,៥៤ mmol/L និងមានការកើនឡើងនូវអង់ស៊ីម Glutathione peroxidase ដល់ ១៥០,៥០ mg/mL។ |
| Diet 4 & 5 (0.50% - 0.75% WCLP) របបអាហារទី៤ និងទី៥ (បន្ថែមម្សៅស្លឹករុក្ខជាតិកម្រិតខ្ពស់ ០,៥០% និង ០,៧៥%) |
អាចកាត់បន្ថយកូឡេស្តេរ៉ុលបានទាបបំផុត និងជំរុញសកម្មភាពប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្មបានខ្ពស់បំផុតនៅក្នុងសេរ៉ូមឈាម។ | ធ្វើឱ្យប៉ះពាល់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់ការលូតលាស់ និងការឡើងទម្ងន់របស់មាន់ ដោយសារកំហាប់សារធាតុសកម្មជីវសាស្រ្ត (Phytochemicals) លើសកម្រិត។ | ទម្ងន់កើនឡើងសរុបធ្លាក់ចុះមកត្រឹម ២៦៨៥,០៥ ក្រាម/ក្បាល (០,៥០%) និង ២៥៤៤,៨៣ ក្រាម/ក្បាល (០,៧៥%)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារធនធានជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ការចិញ្ចឹមមាន់សាច់ ការកែច្នៃចំណីធម្មជាតិ និងបរិក្ខារមន្ទីរពិសោធន៍សម្រាប់ការវិភាគឈាម។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ា ក្រោមលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុត្រូពិចក្តៅសើម ដែលមានលក្ខណៈប្រហាក់ប្រហែលនឹងអាកាសធាតុនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ ទិន្នន័យត្រូវបានធ្វើតេស្តផ្តោតតែលើមាន់សាច់ពូជ Cobb 500 ដូច្នេះប្រសិទ្ធភាពអាចនឹងមានការប្រែប្រួលបន្តិចបន្តួចប្រសិនបើយកមកអនុវត្តលើពូជមាន់ស្រុក (មាន់ស្រែ)។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ទិន្នន័យនេះមានតម្លៃខ្លាំងសម្រាប់កម្ពុជា ក្នុងការស្វែងរកជម្រើសធម្មជាតិងាយរក ដើម្បីជំនួសការប្រើប្រាស់ថ្នាំអង់ទីប៊ីយោទិច។
វិធីសាស្ត្រប្រើប្រាស់រុក្ខជាតិឱសថនេះមានសក្តានុពលខ្ពស់ និងអាចអនុវត្តបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពនៅក្នុងបរិបទវិស័យកសិកម្មរបស់ប្រទេសកម្ពុជា។
សរុបមក ការប្រើប្រាស់ម្សៅស្លឹកត្រសក់ព្រៃនិងម្រះព្រៅក្នុងកម្រិត ០,២៥% គឺជាដំណោះស្រាយចំណាយទាបដែលមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការលើកកម្ពស់សុខភាពមាន់សាច់ និងកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើថ្នាំសិប្បនិម្មិតនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Phytogens (សារធាតុបន្ថែមពីរុក្ខជាតិ) | វាជាសមាសធាតុសកម្មចម្រាញ់ចេញពីរុក្ខជាតិ ដែលត្រូវបានគេយកមកលាយក្នុងចំណីសត្វ ដើម្បីជំរុញការលូតលាស់ សម្រួលការរំលាយអាហារ និងការពារជំងឺ ជំនួសឱ្យការប្រើប្រាស់ថ្នាំអង់ទីប៊ីយោទិចពាណិជ្ជកម្ម។ | ប្រៀបដូចជាការបន្ថែមគ្រឿងទេសឬឱសថបុរាណចូលក្នុងម្ហូប ដើម្បីជំនួយសុខភាព ជំនួសឱ្យការលេបថ្នាំពេទ្យ។ |
| Glutathione peroxidase (អង់ស៊ីម Glutathione peroxidase) | វាជាប្រភេទអង់ស៊ីមប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្មដ៏សំខាន់នៅក្នុងរាងកាយ ដែលមានតួនាទីកម្ចាត់រ៉ាឌីកាល់សេរី (Free Radicals) និងការពារកោសិកាមិនឱ្យរងការខូចខាតដោយសារប្រតិកម្មអុកស៊ីតកម្ម។ | ប្រៀបដូចជាភ្នាក់ងារពន្លត់អគ្គីភ័យប្រចាំកោសិកា ដែលជួយពន្លត់ 'ផ្កាភ្លើង' (រ៉ាឌីកាល់សេរី) មុនពេលវាឆាបឆេះបំផ្លាញកោសិកា។ |
| Feed conversion ratio (អត្រាបំប្លែងចំណី) | វាគឺជារង្វាស់ដែលបង្ហាញពីប្រសិទ្ធភាពនៃរាងកាយសត្វ ក្នុងការបំប្លែងចំណីដែលវាបានស៊ី ឱ្យទៅជាគីឡូ (ទម្ងន់សាច់)។ អត្រាកាន់តែទាប មានន័យថាសត្វស៊ីចំណីតិចតែឡើងគីឡូបានល្អ។ | ប្រៀបដូចជារង្វាស់សាំងរថយន្ត ដែលបង្ហាញថាតើឡាននោះស៊ីសាំងប៉ុន្មានលីត្រ ទើបអាចរត់បានចម្ងាយមួយគីឡូម៉ែត្រ។ |
| Lipid peroxidation (ប្រតិកម្មអុកស៊ីតកម្មលីពីត) | វាជាដំណើរការនៃការខូចខាតជាតិខ្លាញ់ (លីពីត) ដែលនៅសំបកកោសិកា ដោយសារតែម៉ូលេគុលអុកស៊ីហ្សែនអសកម្ម (រ៉ាឌីកាល់សេរី) ទៅឆក់យកអេឡិចត្រុងពីខ្លាញ់ទាំងនោះ បណ្តាលឱ្យកោសិកាខ្សោយឬស្លាប់។ | ប្រៀបដូចជាដែកដែលត្រូវច្រេះស៊ីនៅពេលប៉ះនឹងខ្យល់និងសំណើម គ្រាន់តែនេះជាការច្រេះស៊ីជាតិខ្លាញ់នៅក្នុងកោសិការបស់រាងកាយ។ |
| Oxidative stress (ស្ត្រេសអុកស៊ីតកម្ម) | គឺជាស្ថានភាពអតុល្យភាពនៅក្នុងរាងកាយ នៅពេលដែលមានការកើនឡើងនូវរ៉ាឌីកាល់សេរីពុលច្រើនលើសលុប លើសពីសមត្ថភាពដែលអង់ស៊ីមប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្មអាចកម្ចាត់បាន ទើបបណ្តាលឱ្យសរីរាង្គខាងក្នុងរងការខូចខាត។ | ប្រៀបដូចជារោងចក្រដែលបញ្ចេញកាកសំណល់ពុលច្រើនពេក ហើយមានអ្នកបោសសម្អាតតិចតួច ដែលធ្វើឱ្យបរិវេណរោងចក្រពោរពេញទៅដោយជាតិពុល។ |
| Bioactive compounds / Phytochemicals (សមាសធាតុសកម្មជីវសាស្រ្ត ឬ សារធាតុគីមីពីរុក្ខជាតិ) | គឺជាសារធាតុគីមីធម្មជាតិដែលមាននៅក្នុងរុក្ខជាតិ (ដូចជា សារជាតិចត់ Phenol, Flavonoid, និង Saponin ជាដើម) ដែលមានឥទ្ធិពលវិជ្ជមានដល់សុខភាពសត្វ ដូចជាជួយសម្លាប់មេរោគ និងប្រឆាំងការរលាក។ | ប្រៀបដូចជា 'អាវក្រោះ' ឬ 'ថ្នាំសង្កូវ' ធម្មជាតិដែលរុក្ខជាតិបង្កើតឡើងដើម្បីការពារខ្លួន ហើយវាក៏ផ្តល់ប្រយោជន៍ដល់អ្នកដែលស៊ីវាផងដែរ។ |
| Hypocholesterolemic capacity (សមត្ថភាពបញ្ចុះកូឡេស្តេរ៉ុល) | វាគឺជាលទ្ធភាពនៃសារធាតុណាមួយ (ដូចជាម្សៅស្លឹករុក្ខជាតិ) ក្នុងការរារាំងការស្រូបយកខ្លាញ់ចូលក្នុងពោះវៀន និងបញ្ចុះកម្រិតកូឡេស្តេរ៉ុលនៅក្នុងសេរ៉ូមឈាមឱ្យធ្លាក់ចុះ។ | ប្រៀបដូចជាអេប៉ុងគីមី ដែលជួយបឺតស្រូបនិងកម្ចាត់ចោលនូវជាតិខ្លាញ់កខ្វក់ចេញពីបំពង់បង្ហូរទឹកស្អាត (សរសៃឈាម)។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
