បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះសិក្សាពីបញ្ហាការបំផ្លាញពីដង្កូវស៊ីបណ្ដូលអំពៅ (Chilo infuscatellus និងប្រភេទផ្សេងទៀត) នៅក្នុងដំណាំអំពៅ និងស្វែងរកវិធីសាស្រ្តកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់ជីដោយរក្សាបាននូវប្រសិទ្ធភាពទិន្នផល។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សាត្រូវបានធ្វើឡើងតាមរយៈការពិសោធន៍នៅខេត្ត Kanchanaburi លើពូជអំពៅ F 140 ដោយប្រៀបធៀបការប្រើប្រាស់ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិត និងកម្រិតជីខុសៗគ្នា។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Sole Carbofuran Application (20 kg/rai) ការប្រើប្រាស់ថ្នាំ Carbofuran តែឯង (២០ គ.ក្រ/រ៉ៃ) |
ចំណាយដើមទុនតិចបំផុតក្នុងការគ្រប់គ្រងសត្វល្អិត និងផ្ដល់ប្រាក់ចំណេញបន្ថែមខ្ពស់បំផុត។ វាអាចកម្ចាត់ដង្កូវស៊ីបណ្ដូលបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។ | មិនបានបន្ថែមជីវជាតិដល់ដី ដែលអាចធ្វើឱ្យទិន្នផលធ្លាក់ចុះនៅរដូវក្រោយៗទៀត ប្រសិនបើដីខ្វះជីជាតិពីធម្មជាតិ។ | ផ្ដល់ប្រាក់ចំណេញបន្ថែមខ្ពស់បំផុត (Highest marginal return) ជាមួយនឹងអត្រាបំផ្លាញពីដង្កូវទាប។ |
| Sole Fertilizer Application (100 kg/rai) ការប្រើប្រាស់ជីគីមីតែឯង (១០០ គ.ក្រ/រ៉ៃ) |
ជួយជំរុញការលូតលាស់របស់ដំណាំអំពៅដោយផ្ដល់សារធាតុចិញ្ចឹមចាំបាច់។ | មិនអាចការពារការបំផ្លាញពីដង្កូវស៊ីបណ្ដូលបានឡើយ ធ្វើឱ្យកសិករខាតបង់ថវិកាលើការទិញជីដោយទទួលបានទិន្នផលមិនសមាមាត្រ។ | ផ្ដល់ប្រាក់ចំណេញបន្ថែមអវិជ្ជមាន (ខាតបង់) ដោយសារការបំផ្លាញពីសត្វល្អិតកើនឡើងទោះបីមានជីក៏ដោយ។ |
| Carbofuran (20 kg/rai) + Fertilizer (50 kg/rai) ការប្រើប្រាស់ថ្នាំ Carbofuran (២០ គ.ក្រ/រ៉ៃ) បូកផ្សំជាមួយជី (៥០ គ.ក្រ/រ៉ៃ) |
ការពារសត្វល្អិតបានល្អ ផ្ដល់កម្រិតជីវជាតិគ្រប់គ្រាន់ដល់ដី និងជួយកាត់បន្ថយចំណាយលើជីបានពាក់កណ្តាល។ | ទាមទារការចំណាយខ្ពស់ជាងការប្រើប្រាស់ថ្នាំ Carbofuran តែឯងបន្តិចបន្តួច។ | ជាជម្រើសដ៏ល្អប្រសើរសម្រាប់ដីដែលនៅមានជីជាតិ ដោយរក្សាបានទិន្នផលខ្ពស់ និងសន្សំសំចៃជីបាន ៥០%។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តការពិសោធន៍នេះតម្រូវឱ្យមានការវិនិយោគលើធាតុចូលកសិកម្មជាក់លាក់ រួមទាំងការប្រមូលទិន្នន័យផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចសម្រាប់ការវិភាគដើមទុន។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅខេត្ត Kanchanaburi ប្រទេសថៃ កាលពីឆ្នាំ១៩៨៣ ដោយផ្តោតលើពូជអំពៅ F 140។ លក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ គុណភាពដី និងប្រភេទពូជអំពៅនៅប្រទេសកម្ពុជានាពេលបច្ចុប្បន្នអាចមានភាពខុសគ្នា ដែលទាមទារឱ្យមានការធ្វើតេស្តសាកល្បងជាក់ស្តែងជាមុន។ ម្យ៉ាងវិញទៀត Carbofuran គឺជាសារធាតុគីមីដែលមានការពុលខ្លាំង ហើយបច្ចុប្បន្នត្រូវបានរឹតត្បិតក្នុងបណ្តាប្រទេសមួយចំនួន ដែលធ្វើឱ្យការស្វែងរកថ្នាំជំនួសជាការចាំបាច់។
គោលគំនិតនៃការកាត់បន្ថយបរិមាណជីតាមរយៈការគ្រប់គ្រងសត្វល្អិតឱ្យបានល្អ គឺជាវិធីសាស្រ្តសេដ្ឋកិច្ចដ៏មានសារៈសំខាន់សម្រាប់ការដាំដុះអំពៅនៅកម្ពុជា។
ទោះបីជាការប្រើប្រាស់ថ្នាំ Carbofuran អាចនឹងហួសសម័យ ឬមានបញ្ហាបរិស្ថាន ប៉ុន្តែទ្រឹស្តីនៃការរួមបញ្ចូលការគ្រប់គ្រងសត្វល្អិតដើម្បីកាត់បន្ថយតម្រូវការជី គឺជាគំរូដ៏មានតម្លៃសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍកសិកម្មប្រកបដោយចីរភាពនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Carbofuran (ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតកាបូហ្វូរ៉ាន់) | ជាប្រភេទថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតដែលមានជាតិពុលខ្ពស់ ប្រើសម្រាប់កម្ចាត់សត្វល្អិតចង្រៃដែលស៊ីបំផ្លាញដំណាំកសិកម្ម។ វាសម្លាប់សត្វល្អិតតាមរយៈការប៉ះពាល់ផ្ទាល់ និងតាមរយៈការជ្រាបចូលទៅក្នុងជាលិការបស់រុក្ខជាតិ ដែលធ្វើឱ្យសត្វល្អិតពុលនៅពេលស៊ីរុក្ខជាតិនោះ។ | ដូចជាថ្នាំទម្លាក់សត្វល្អិតដែលយើងឱ្យសត្វចិញ្ចឹមស៊ី ដើម្បីសម្លាប់ចៃឬព្រូនដែលមកជញ្ជក់ឈាម ឬទាមទារចំណីពីសត្វនោះ។ |
| Shoot Borers (ដង្កូវស៊ីបណ្ដូល) | ជាប្រភេទដង្កូវដែលញាស់ចេញពីស៊ុតមេអំបៅ ហើយវាមានទម្លាប់ខួងចូលទៅក្នុងដើម ឬបណ្ដូលខ្ចីរបស់រុក្ខជាតិ (ដូចជាអំពៅ) ដើម្បីស៊ីជាអាហារ ដែលទង្វើនេះកាត់ផ្តាច់ចរន្តទឹកនិងអាហាររបស់រុក្ខជាតិ ធ្វើឱ្យដើមស្វិត ឬងាប់បាត់បង់ទិន្នផល។ | ដូចជាសត្វកណ្តៀរដែលស៊ីទំពារសសរផ្ទះពីខាងក្នុង ធ្វើឱ្យមើលពីក្រៅហាក់ដូចជាធម្មតា តែតាមពិតខាងក្នុងប្រហោងនិងពុកផុយអស់។ |
| Marginal Return (ប្រាក់ចំណេញបន្ថែមពីការវិនិយោគ) | ជាការវិភាគសេដ្ឋកិច្ចដើម្បីវាយតម្លៃថាតើការបន្ថែមដើមទុនមួយកម្រិតទៀត (ឧទាហរណ៍ ការទិញជី ឬថ្នាំបន្ថែម) នឹងផ្តល់ត្រលប់មកវិញនូវប្រាក់ចំណេញកម្រិតណាបន្ទាប់ពីទូទាត់ការចំណាយបន្ថែមនោះរួចរាល់ ដើម្បីរកមើលចំណុចដែលចំណេញបំផុត។ | ដូចជាការគិតថា បើយើងចំណាយលុយទិញសាំង១លីត្រថែមទៀត តើយើងអាចរត់ម៉ូតូឌុបបានលុយចំណេញលើសពីថ្លៃសាំងនោះប៉ុន្មានពិតប្រាកដ។ |
| Randomized Complete Block Design (ការរៀបចំប្លង់ពិសោធន៍បែបចៃដន្យជាប្លុក) | ជាវិធីសាស្រ្តស្ថិតិក្នុងការស្រាវជ្រាវកសិកម្ម ដែលគេបែងចែកដីជាប្លុកៗ (ចំណែកៗ) រួចអនុវត្តវិធីសាស្រ្តពិសោធន៍ផ្សេងៗគ្នាដោយចៃដន្យនៅក្នុងប្លុកនីមួយៗ គោលបំណងគឺដើម្បីកាត់បន្ថយភាពលម្អៀងដែលបណ្តាលមកពីកត្តាខាងក្រៅ ដូចជាភាពខុសគ្នានៃកម្រិតជីជាតិដី។ | ដូចជាការបែងចែកសិស្សពូកែ និងខ្សោយឱ្យនៅលាយឡំគ្នាយ៉ាងស្មើភាពក្នុងក្រុមនីមួយៗ ដើម្បីឱ្យការប្រកួតប្រជែងទទួលបានលទ្ធផលយុត្តិធម៌បំផុត។ |
| Fertilizer formular 15-15-15 (ជីរូបមន្ត ១៥-១៥-១៥) | ជាប្រភេទជីគីមីចម្រុះដែលផ្តល់សារធាតុចិញ្ចឹមសំខាន់ៗដល់រុក្ខជាតិ ដោយមានសមាមាត្រស្មើគ្នានៃ អាសូត (N 15%), ផូស្វ័រ (P 15%) និងប៉ូតាស្យូម (K 15%) ដើម្បីជំរុញទាំងការលូតលាស់ដើម ឫស និងទិន្នផល។ | ដូចជាការញ៉ាំអាហារបំប៉នដែលមានផ្ទុកវីតាមីន៣មុខក្នុងបរិមាណស្មើគ្នា ដើម្បីជួយឱ្យរាងកាយលូតលាស់រឹងមាំគ្រប់ផ្នែកក្នុងពេលតែមួយ។ |
| Chilo infuscatellus (ដង្កូវស៊ីបណ្ដូលអំពៅប្រភេទ Chilo infuscatellus) | ជាឈ្មោះវិទ្យាសាស្ត្ររបស់ប្រភេទដង្កូវមេអំបៅម្យ៉ាង ដែលជាសត្រូវចម្បងនិងគ្រោះថ្នាក់បំផុតរបស់ដំណាំអំពៅ វាបំផ្លាញអំពៅដោយខួងចូលស៊ីបណ្តូលតាំងពីកូនអំពៅនៅតូចៗ បណ្តាលឱ្យងាប់ពន្លកដើម។ | ដូចជាចោរលួចចូលក្នុងផ្ទះតាមបង្អួច ហើយបំផ្លាញនិងប្រមូលយកទ្រព្យសម្បត្តិដ៏មានតម្លៃបំផុតនៅខាងក្នុងផ្ទះ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
