បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះផ្តោតលើកម្មវិធីបង្កាត់ពូជល្ហុងខ្វង (Castor) ដើម្បីបង្កើតពូជកូនកាត់ថ្មីដែលផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់ មានលក្ខណៈរូបសាស្ត្រល្អ និងមានបរិមាណប្រេងច្រើនជាងពូជស្តង់ដារដែលមានស្រាប់នៅក្នុងប្រទេស។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានអនុវត្តកម្មវិធីបង្កាត់ពូជរវាងខ្សែស្រឡាយញីនិងឈ្មោល ព្រមទាំងធ្វើការវាយតម្លៃសាកល្បងនៅតាមស្ថានីយ៍ស្រាវជ្រាវ និងចម្ការរបស់កសិករ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Ubol 90 (A1 x Baker tall type hybrid) ពូជកូនកាត់ Ubol 90 (បង្កាត់រវាងខ្សែស្រឡាយ A1 និង Baker tall type) |
ផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់ មានដើមទាបងាយស្រួលប្រមូលផលនិងមិនងាយដួលរលំ។ មានអាយុកាលប្រមូលផលលឿនជាងមុនប្រហែល ១០ថ្ងៃ និងមានស្រទាប់ក្រមួនការពារលើដើមនិងផ្លែ។ | ទំហំគ្រាប់មានលក្ខណៈតូចជាងពូជប្រៀបធៀបបន្តិច។ ការផលិតគ្រាប់ពូជតម្រូវឱ្យមានការថែទាំនិងបច្ចេកទេសបង្កាត់ត្រឹមត្រូវ។ | ផ្តល់ទិន្នផលជាមធ្យម ១៩៩ គ.ក/រ៉ៃ (ខ្ពស់ជាងពូជ H 22 ចំនួន ១០%) និងមានបរិមាណប្រេង ៤៤.២២%។ |
| H 22 (Standard Check from Israel) ពូជស្តង់ដារ H 22 (ពូជនាំចូលពីប្រទេសអ៊ីស្រាអែល) |
មានទំហំគ្រាប់ធំជាងពូជ Ubol 90 និងធ្លាប់ជាពូជស្តង់ដារដែលមានការទទួលស្គាល់សម្រាប់ការដាំដុះទូទៅ។ | ផ្តល់ទិន្នផលទាបជាងពូជកូនកាត់ថ្មី មានដើមខ្ពស់ងាយនឹងដួលរលំ និងមានអាយុកាលប្រមូលផលយូរជាង។ | ផ្តល់ទិន្នផលជាមធ្យមត្រឹមតែ ១៨១ គ.ក/រ៉ៃ និងមានបរិមាណប្រេង ៤២.៣៤%។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារធនធានកសិកម្ម និងបច្ចេកទេសបង្កាត់ពូជរុក្ខជាតិជាក់លាក់ ទោះបីជាមិនបានរៀបរាប់លម្អិតពីតម្លៃជាទឹកប្រាក់នៅក្នុងឯកសារក៏ដោយ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានអនុវត្តយ៉ាងទូលំទូលាយនៅក្នុងប្រទេសថៃ រួមមានទាំងនៅស្ថានីយ៍ស្រាវជ្រាវ និងចម្ការកសិករក្នុងតំបន់កណ្តាល និងភាគឦសានពីឆ្នាំ ១៩៨៣ ដល់ ១៩៨៩។ ដោយសារកម្ពុជាមានលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ កម្រិតទឹកភ្លៀង និងប្រភេទដីស្រដៀងគ្នានឹងតំបន់ទាំងនេះ ទិន្នន័យនៃការស្រាវជ្រាវនេះមានភាពពាក់ព័ន្ធ និងអាចយកមកច្នៃអនុវត្តបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។
ពូជល្ហុងខ្វងកូនកាត់ Ubol 90 និងបច្ចេកទេសបង្កាត់ពូជនេះ មានសក្តានុពលខ្ពស់ក្នុងការយកមកអនុវត្តនៅប្រទេសកម្ពុជា ដើម្បីបង្កើនផលិតកម្មដំណាំឧស្សាហកម្ម។
ការនាំយកពូជ ឬការអនុវត្តបច្ចេកទេសបង្កាត់ពូជស្រដៀងគ្នានេះមកកម្ពុជា នឹងជួយលើកកម្ពស់ទិន្នផលដំណាំល្ហុងខ្វង ផ្តល់ជម្រើសសេដ្ឋកិច្ចថ្មីដល់កសិករ និងគាំទ្រដល់ខ្សែសង្វាក់ឧស្សាហកម្មកសិកម្ម។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Pistillate line (ខ្សែស្រឡាយញី) | ជារុក្ខជាតិ ឬខ្សែស្រឡាយពូជដែលផលិតតែផ្កាញីនៅលើកញ្ចុំផ្កា។ ក្នុងកម្មវិធីបង្កាត់ពូជ គេប្រើប្រាស់វាជា "មេ" សម្រាប់បង្កាត់ជាមួយពូជឈ្មោល ដើម្បីផលិតគ្រាប់ពូជកូនកាត់បានយ៉ាងងាយស្រួល ដោយមិនបាច់ចំណាយពេលកាត់ផ្កាឈ្មោលចោលដោយដៃឡើយ។ | ដូចជាក្រុមនារីសុទ្ធ ដែលត្រៀមខ្លួនរង់ចាំទទួលអ្នកកំដរពីក្រុមបុរសផ្សេង ដើម្បីរៀបការបង្កើតជាគ្រួសារថ្មី (ពូជកូនកាត់) ដោយមិនខ្លាចមានការភាន់ច្រឡំ។ |
| Monoecious (រុក្ខជាតិមានផ្កាឈ្មោលនិងញីលើដើមតែមួយ) | ជាលក្ខណៈរបស់រុក្ខជាតិដែលមានទាំងផ្កាឈ្មោល និងផ្កាញីដុះនៅលើដើមតែមួយ ឬក្នុងកញ្ចុំផ្កាតែមួយ ដែលធ្វើឱ្យរុក្ខជាតិនោះមានសមត្ថភាពអាចបង្កាត់លំអងដោយខ្លួនឯងបានដោយងាយស្រួល។ | ដូចជារោងចក្រមួយដែលមានទាំងផ្នែកផលិត និងផ្នែកវេចខ្ចប់នៅកន្លែងតែមួយស្រាប់ ដែលអាចដំណើរការបានដោយខ្លួនឯងមិនបាច់ពឹងរោងចក្រផ្សេង។ |
| Polygenic system (ប្រព័ន្ធពហុសែន / ការគ្រប់គ្រងដោយសែនច្រើន) | ជាប្រព័ន្ធតំណពូជដែលលក្ខណៈរូបសាស្ត្រណាមួយរបស់រុក្ខជាតិ (ឧទាហរណ៍៖ ការចេញផ្កា ទិន្នផល) ត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយសែន (Genes) ជាច្រើនរួមបញ្ចូលគ្នា ជំនួសឱ្យសែនតែមួយ។ លក្ខណៈបែបនេះងាយនឹងប្រែប្រួលនៅពេលបរិស្ថានផ្លាស់ប្តូរ។ | ដូចជាការប្រគុំតន្ត្រីវង់ធំមួយដែលត្រូវការអ្នកលេងឧបករណ៍ជាច្រើននាក់សហការគ្នា បើមានអ្នកលេងណាម្នាក់លេងខុស ឬអាកាសធាតុមិនអំណោយផល សំឡេងតន្ត្រីរួមនឹងប្រែប្រួលតាមនោះដែរ។ |
| Diploid (ឌីប្លូអ៊ីត / កោសិកាមានក្រូម៉ូសូមពីរឈុត) | ជាទម្រង់ពូជសែនដែលកោសិការបស់រុក្ខជាតិមានក្រូម៉ូសូមចំនួនពីរឈុត (2n) ដោយមួយឈុតទទួលបានពីមេ (ផ្កាញី) និងមួយឈុតទៀតទទួលបានពីបា (ផ្កាឈ្មោល)។ | ដូចជាការមានសៀវភៅចម្លងទុកពីរច្បាប់សម្រាប់មុខវិជ្ជានីមួយៗ មួយក្បាលជាកេរ្តិ៍ពីម្តាយ និងមួយក្បាលទៀតជាកេរ្តិ៍ពីឪពុក។ |
| Outcrossing (ការបង្កាត់ឆ្លង) | ជាដំណើរការបន្តពូជតាមបែបធម្មជាតិ ឬដោយមនុស្ស ដែលលំអងផ្កាឈ្មោលពីដើមរុក្ខជាតិមួយ ហោះទៅបង្កាត់ជាមួយកេសរផ្កាញីរបស់ដើមរុក្ខជាតិមួយទៀត ក្នុងគោលបំណងបង្កើតបានជាពូជកូនកាត់ដែលធន់ និងមានទិន្នផលខ្ពស់ជាងមុន។ | ដូចជាការរៀបការរវាងមនុស្សពីរនាក់ដែលមកពីខេត្ត ឬគ្រួសារផ្សេងគ្នា ដើម្បីបង្កើតកូនដែលមានសុខភាពល្អ និងមានលក្ខណៈប្លែកពីឪពុកម្តាយបន្តិច។ |
| Sib mating (ការបង្កាត់រវាងបងប្អូន) | ជាការបង្កាត់ពូជរវាងរុក្ខជាតិដែលកើតចេញពីមេបាតែមួយ (ជំនាន់បងប្អូន) ដើម្បីរក្សាលក្ខណៈសែន (Genotype) ឱ្យនៅថេរ និងមិនឱ្យក្លាយពូជ ពិសេសត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុងការថែរក្សាពូជខ្សែស្រឡាយញីសុទ្ធ។ | ដូចជាការថតចម្លងឯកសារដដែលៗចេញពីច្បាប់ដើមតែមួយ ដើម្បីរក្សាខ្លឹមសារអត្ថបទកុំឱ្យមានការប្រែប្រួល ទោះពេលវេលាកន្លងផុតទៅយូរប៉ុណ្ណាក៏ដោយ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
