បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះផ្តោតលើកម្មវិធីបង្កាត់ពូជពោតស្រែអាយុកាលខ្លី (Zea mays L.) ដើម្បីប្រើប្រាស់ក្នុងប្រព័ន្ធដាំដុះចម្រុះ និងជួយគេចផុតពីគ្រោះរាំងស្ងួតនៅក្នុងតំបន់ពឹងផ្អែកលើទឹកភ្លៀង។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានវាយតម្លៃពូជពោតចំនួន ២៤៩ ប្រភេទ នៅតាមស្ថានីយពិសោធន៍ និងចម្ការកសិករចន្លោះឆ្នាំ១៩៧៨ ដល់ ១៩៨១។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Tak Fa Early 112 (TF E-112) ពូជពោតបង្កាត់អាយុកាលខ្លី Tak Fa Early 112 |
មានអាយុកាលខ្លី (ប្រមូលផលពោតខ្ចីក្នុងរយៈពេល៥០ថ្ងៃ) ផ្តល់ទិន្នផលគ្រាប់និងពោតខ្ចីខ្ពស់ ធន់នឹងគ្រោះរាំងស្ងួត និងអាចឱ្យកសិកររក្សាទុកគ្រាប់ពូជបាន។ | ទាមទារការរៀបចំពេលវេលាដាំដុះឱ្យបានត្រឹមត្រូវ ដើម្បីជៀសវាងការបំផ្លាញពីសត្វល្អិត និងជំងឺផ្សិតផ្សេងៗ។ | ទិន្នផលគ្រាប់មធ្យម ៨៧៣ គ.ក្រ/រ៉ៃ និងទិន្នផលពោតខ្ចី ១៣៥ គ.ក្រ/រ៉ៃ (ខ្ពស់ជាងពូជ Suwan 2 ១៧% និង ១៥%)។ |
| Suwan 2 (SW 2) ពូជពោតស្តង់ដារ Suwan 2 |
ជាពូជស្តង់ដារដែលមានភាពធន់នឹងជំងឺបានល្អ និងមានការសម្របខ្លួនបានទូលំទូលាយនៅក្នុងបរិស្ថានទូទៅ។ | មានអាយុកាលលូតលាស់យូរជាងពូជ Tak Fa 112 និងផ្តល់ទិន្នផលទាបជាងនៅក្នុងលក្ខខណ្ឌដែលត្រូវប្រមូលផលរហ័ស ឬប្រឈមនឹងគ្រោះរាំងស្ងួត។ | ទិន្នផលគ្រាប់មធ្យម ៧៤៥ គ.ក្រ/រ៉ៃ និងទិន្នផលពោតខ្ចី ១១៧ គ.ក្រ/រ៉ៃ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារធនធានច្រើនលើការធ្វើពិសោធន៍នៅទីវាល និងការប្រមូលទិន្នន័យក្នុងរយៈពេលវែង (១៩៧៨-១៩៨១) នៅទីតាំងចំនួន២០ផ្សេងៗគ្នា។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសថៃ ចន្លោះឆ្នាំ១៩៧៨ដល់១៩៨១ ដោយប្រើប្រាស់ទិន្នន័យពីស្ថានីយពិសោធន៍និងចម្ការកសិករ។ ទោះបីជាអាកាសធាតុនិងប្រព័ន្ធកសិកម្មស្រដៀងនឹងប្រទេសកម្ពុជាក៏ដោយ ប៉ុន្តែទិន្នន័យនេះមានអាយុកាលចាស់ ដែលទាមទារឱ្យមានការធ្វើតេស្តឡើងវិញដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ និងប្រភេទដីបច្ចុប្បន្ននៅកម្ពុជា។
វិធីសាស្ត្រនៃការអភិវឌ្ឍពូជពោត (Zea mays L.) អាយុកាលខ្លីនេះគឺមានសក្តានុពល និងប្រយោជន៍ខ្លាំងណាស់សម្រាប់វិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជា។
ការជំរុញការប្រើប្រាស់ពូជពោតអាយុកាលខ្លីដែលអាចរក្សាទុកគ្រាប់ពូជបាន នឹងជួយបង្កើនសន្តិសុខស្បៀង លើកកម្ពស់ការកែច្នៃ និងពង្រឹងសេដ្ឋកិច្ចរបស់កសិករកម្ពុជាបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Composite variety | ជាពូជដែលបង្កើតឡើងដោយការបង្កាត់បញ្ចូលគ្នានូវពូជ ឬសែស្រឡាយច្រើនប្រភេទដែលមានលក្ខណៈល្អៗ ដើម្បីបង្កើតបានជាពូជថ្មីមួយដែលមានភាពធន់ និងសក្តានុពលទិន្នផលខ្ពស់។ | ដូចជាការជ្រើសរើសយកកីឡាករឆ្នើមៗពីក្រុមផ្សេងៗគ្នាមកប្រមូលផ្តុំគ្នាបង្កើតជាក្រុមជម្រើសជាតិមួយដ៏ខ្លាំង។ |
| Open-pollinated variety | ជាប្រភេទពូជដំណាំដែលបង្កាត់ពូជដោយសេរីតាមធម្មជាតិ (តាមរយៈខ្យល់ ឬសត្វល្អិត) ហើយកសិករអាចរក្សាទុកគ្រាប់ពូជពីការប្រមូលផលសម្រាប់ដាំនៅរដូវបន្ទាប់បានដោយមិនបាត់បង់លក្ខណៈដើម។ | ដូចជាការថតចម្លងឯកសារដើម ដែលយើងអាចបន្តចម្លងពីមួយទៅមួយបានដោយគុណភាពមិនសូវធ្លាក់ចុះ ធៀបនឹងពូជកូនកាត់ដែលដាំបានតែមួយដង។ |
| Early maturity | លក្ខណៈនៃដំណាំដែលប្រើរយៈពេលខ្លីក្នុងការលូតលាស់រហូតដល់ពេលប្រមូលផល ដែលជួយសន្សំពេលវេលាដាំដុះ និងអាចគេចផុតពីគ្រោះរាំងស្ងួតនៅចុងរដូវ។ | ដូចជាសិស្សដែលរៀនពូកែ ហើយអាចរៀនផ្លោះថ្នាក់ប្រឡងបញ្ចប់មុនអាយុកំណត់។ |
| Germplasm | ធនធានសេនេទិច ឬប្រភពពូជដើមនៃរុក្ខជាតិដែលត្រូវបានរក្សាទុកសម្រាប់ប្រើប្រាស់ក្នុងការស្រាវជ្រាវ និងជាមូលដ្ឋានគ្រឹះសម្រាប់បង្កាត់ពូជថ្មីៗ។ | ដូចជាបណ្ណាល័យដែលផ្ទុកសៀវភៅរូបមន្តធ្វើម្ហូបដើមតាំងពីបុរាណ សម្រាប់ឱ្យចុងភៅជំនាន់ក្រោយយកមកច្នៃប្រឌិតបង្កើតមុខម្ហូបថ្មីៗ។ |
| Randomized complete block design | ជាទម្រង់នៃប្លង់ពិសោធន៍កសិកម្ម ដោយបែងចែកដីជាប្លុកៗ ហើយការដាំដុះពូជផ្សេងៗត្រូវធ្វើឡើងដោយចៃដន្យក្នុងប្លុកនីមួយៗ ដើម្បីកាត់បន្ថយភាពលម្អៀងដោយសារគុណភាពដីមិនស្មើគ្នា។ | ដូចជាការចាប់ឆ្នោតបែងចែកកន្លែងអង្គុយប្រឡងនៅក្នុងថ្នាក់ ដើម្បីធានាថាមិនមានសិស្សណាម្នាក់ទទួលបានកន្លែងអង្គុយស្រួលមើលកិច្ចការជាងគេ។ |
| Multiple cropping system | ជាប្រព័ន្ធកសិកម្មដែលកសិករដាំដុះដំណាំលើសពីមួយមុខ ឬដាំវិលជុំជាច្រើនដងនៅលើផ្ទៃដីដដែលក្នុងមួយឆ្នាំ ដើម្បីបង្កើនប្រាក់ចំណូល និងបង្កើនប្រសិទ្ធភាពប្រើប្រាស់ដី។ | ដូចជាការប្រើប្រាស់សាលប្រជុំតែមួយ តែអាចរៀបចំកម្មវិធីផ្សេងៗគ្នាបានជាច្រើនដងក្នុងមួយថ្ងៃ។ |
| Combining ability | សមត្ថភាពនៃពូជមេបា ក្នុងការបញ្ជូន ឬបន្សល់ទុកនូវលក្ខណៈល្អៗទៅកាន់កូនចៅជំនាន់ក្រោយនៅពេលដែលពួកវាត្រូវបានយកទៅបង្កាត់ជាមួយពូជដទៃទៀត។ | ដូចជាតារាចម្រៀងពីរនាក់ដែលម្នាក់ៗច្រៀងពីរោះរៀងខ្លួន ហើយពេលចាប់ដៃគូច្រៀងរួមគ្នាកាន់តែពីរោះខ្លាំងជាងមុន។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
