Original Title: Characteristics of halophilic lactic acid bacteria isolated from fermented snakehead fish (Channa striata Bloch)
Source: doi.org/10.34044/j.anres.2025.59.1.13
Disclaimer: Summary generated by AI based on the provided document. Please refer to the original paper for full scientific accuracy.

លក្ខណៈនៃបាក់តេរីអាស៊ីតឡាក់ទិកដែលធន់នឹងអំបិល (halophilic) ញែកចេញពីត្រីរ៉ស់ផ្អក (Channa striata Bloch)

ចំណងជើងដើម៖ Characteristics of halophilic lactic acid bacteria isolated from fermented snakehead fish (Channa striata Bloch)

អ្នកនិពន្ធ៖ Phu-Tho Nguyen (Department of Biotechnology, An Giang University; Vietnam National University), Thi-My-Ngoc Tran (Department of Biotechnology, An Giang University; Vietnam National University), Huu-Thanh Nguyen (Department of Biotechnology, An Giang University; Vietnam National University)

ឆ្នាំបោះពុម្ព៖ 2025 Agriculture and Natural Resources

វិស័យសិក្សា៖ Biotechnology

១. សេចក្តីសង្ខេបប្រតិបត្តិ (Executive Summary)

បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការយល់ដឹងមានកម្រិតអំពីភាពចម្រុះ និងសមត្ថភាពមុខងាររបស់បាក់តេរីអាស៊ីតឡាក់ទិកដែលធន់នឹងអំបិល (halophilic LAB) នៅក្នុងផលិតផលត្រីផ្អកប្រពៃណី ដើម្បីស្វែងរកមេដំបែដែលមានគុណភាពខ្ពស់។

វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកស្រាវជ្រាវបានធ្វើការប្រមូលសំណាកត្រីផ្អកពីទីផ្សារក្នុងស្រុក ហើយបានធ្វើការញែក និងវាយតម្លៃលក្ខណៈរូប និងជីវសាស្ត្ររបស់បាក់តេរី។

លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖

២. ការវិភាគលើប្រសិទ្ធភាព និងដែនកំណត់ (Performance & Constraints)

វិធីសាស្ត្រ (Method) គុណសម្បត្តិ (Pros) គុណវិបត្តិ (Cons) លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result)
Starter Culture using Tetragenococcus halophilus FF18.2
ការប្រើប្រាស់បាក់តេរី Tetragenococcus halophilus FF18.2 ជាមេដំបែ		 មានសមត្ថភាពបំបែកប្រូតេអ៊ីនខ្ពស់ខ្លាំង (ជិត ៤៤%) និងលូតលាស់បានយ៉ាងល្អក្នុងបរិស្ថានអំបិលខ្ពស់ (១០%) ដែលជួយពន្លឿនការផ្អាប់ និងបង្កើតរសជាតិឆ្ងាញ់។ ទាមទារការគ្រប់គ្រងសីតុណ្ហភាពតឹងរ៉ឹង ដោយលូតលាស់បានល្អត្រឹមចន្លោះ ៣០-៣៥°C និងថយចុះយ៉ាងខ្លាំងនៅសីតុណ្ហភាពចាប់ពី ៤០°C ឡើងទៅ។ អាចបំបែកប្រូតេអ៊ីនបាន -44.75% ធៀបនឹងសំណាកដើម និងមានការកើនឡើងកំហាប់បាក់តេរី 11.56% ក្នុងកម្រិតអំបិល ១០%។
Natural Fermentation / Non-proteolytic LAB strains (e.g., FF1.1, FF14)
ការផ្អាប់តាមបែបធម្មជាតិ / ការប្រើប្រាស់បាក់តេរីគ្មានសមត្ថភាពបំបែកប្រូតេអ៊ីន (ឧទាហរណ៍ FF1.1, FF14)		 ងាយស្រួលរកក្នុងបរិស្ថានធម្មជាតិ និងអាចរស់រានបានល្អក្នុងកម្រិតអំបិលទាប (៥%) និងសីតុណ្ហភាពធម្មតា។ មិនមានសមត្ថភាពបំបែកប្រូតេអ៊ីនឱ្យទៅជាអាស៊ីតអាមីណេទេ ហើយថែមទាំងអាចបង្កើនបរិមាណប្រូតេអ៊ីនក្នុងទឹកប្រៃ ដែលធ្វើឱ្យគុណភាពផលិតផលមិនល្អ។ បរិមាណប្រូតេអ៊ីនកើនឡើងពី +20.16% ទៅ +37.57% ជំនួសឱ្យការបំបែក ហើយកំហាប់បាក់តេរីថយចុះនៅពេលអំបិលលើសពី ១០%។

ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍មីក្រូជីវសាស្ត្រ និងម៉ូលេគុលកម្រិតមធ្យមទៅខ្ពស់ ព្រមទាំងសារធាតុគីមីសម្រាប់បណ្ដុះ និងកំណត់អត្តសញ្ញាណបាក់តេរី។

៣. ការពិនិត្យសម្រាប់បរិបទកម្ពុជា/អាស៊ីអាគ្នេយ៍

ភាពលំអៀងនៃទិន្នន័យ (Data Bias)៖

សំណាកត្រីផ្អក (Channa striata) ត្រូវបានប្រមូលពីទីផ្សារក្នុងខេត្តអានយ៉ាង ប្រទេសវៀតណាម ដោយពឹងផ្អែកលើសំណាកចំនួន ៤ ប៉ុណ្ណោះ ដែលអាចមិនតំណាងឱ្យភាពចម្រុះនៃបាក់តេរីទាំងអស់។ នេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ព្រោះបាក់តេរីនៅក្នុងប្រហុក ឬផ្អកខ្មែរ អាចមានលក្ខណៈវិវត្តន៍ និងប្រភេទរង (Sub-species) ខុសប្លែកពីវៀតណាមដោយសារភាពខុសគ្នានៃរូបមន្តប្រពៃណី អំបិល និងបរិស្ថានអាកាសធាតុ។

លទ្ធភាពនៃការអនុវត្ត (Applicability)៖

លទ្ធផលនៃការសិក្សានេះមានសក្តានុពល និងអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងធំធេង សម្រាប់ការធ្វើទំនើបកម្មវិស័យកែច្នៃម្ហូបអាហារ និងការផលិតផលិតផលផ្អាប់ប្រពៃណីនៅកម្ពុជា។

ជារួម ការផ្លាស់ប្តូរពីការពឹងផ្អែកលើការផ្អាប់តាមបែបធម្មជាតិ មកប្រើប្រាស់មេដំបែបាក់តេរីសុទ្ធ នឹងជួយលើកកម្ពស់ឧស្សាហកម្មម្ហូបអាហារប្រពៃណីកម្ពុជាឱ្យឈានដល់ស្តង់ដារនាំចេញអន្តរជាតិ។

៤. ផែនការសកម្មភាពសម្រាប់និស្សិត (Actionable Roadmap)

ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖

  1. ប្រមូល និងញែកបាក់តេរីពីសំណាកប្រហុក ឬផ្អកក្នុងស្រុក: អនុវត្តការញែកបាក់តេរីដោយយកសំណាកទៅបណ្ដុះលើមជ្ឈដ្ឋាន MRS agar ដែលមានបន្ថែមអំបិល 5% និង CaCO3 រួចរក្សាទុកក្នុងទូអاض្ចាគាស (Anaerobic chamber) នៅសីតុណ្ហភាព 30°C រយៈពេល 48 ម៉ោង។
  2. វាយតម្លៃសមត្ថភាពធន់នឹងកម្រិតអំបិល និងសីតុណ្ហភាព: យកកូឡូនីបាក់តេរីដែលរស់រាន មកសាកល្បងបណ្ដុះបន្តក្នុងមជ្ឈដ្ឋានរាវដែលមានកម្រិតអំបិល NaCl ពី 5% ទៅ 15% ក្រោមសីតុណ្ហភាពផ្សេងៗគ្នា (30°C ដល់ 45°C) ដើម្បីជ្រើសរើសពូជដែលធន់បំផុត។
  3. វាស់ស្ទង់សកម្មភាពបំបែកប្រូតេអ៊ីន (Proteolytic Activity): ប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រ Bradford assay និងប្រូតេអ៊ីនស្តង់ដារ Bovine Serum Albumin (BSA) ដើម្បីគណនាភាគរយនៃការថយចុះប្រូតេអ៊ីនក្នុងទឹកប្រៃ ដើម្បីស្វែងរកពូជបាក់តេរីដែលអាចបំបែកប្រូតេអ៊ីនបានល្អបំផុត។
  4. កំណត់អត្តសញ្ញាណម៉ូលេគុលបាក់តេរីដោយការបន្តពូជហ្សែន: ធ្វើការចម្រាញ់ Genomic DNA ហើយប្រើប្រាស់ម៉ាស៊ីន PCR ដើម្បីពង្រីកតំបន់ហ្សែន 16S rRNA បន្ទាប់មកផ្ទៀងផ្ទាត់ជាមួយទិន្នន័យពិភពលោកក្នុងគេហទំព័រ NCBI BLAST។
  5. គូរដើមឈើពង្សាវតារ និងសាកល្បងផលិតទ្រង់ទ្រាយតូច: ប្រើកម្មវិធី MEGA version 4.0 (ឬជំនាន់ថ្មី) ដើម្បីវិភាគប្រៀបធៀបប្រភេទបាក់តេរី បន្ទាប់មកយកពូជល្អបំផុត ឧទាហរណ៍ T. halophilus មកធ្វើជាមេដំបែ (Starter culture) សម្រាប់សាកល្បងផលិតផ្អកក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍។

៥. វាក្យសព្ទបច្ចេកទេស (Technical Glossary)

ពាក្យបច្ចេកទេស ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition)
Halophilic lactic acid bacteria (បាក់តេរីអាស៊ីតឡាក់ទិកធន់នឹងអំបិល) ប្រភេទអតិសុខុមប្រាណដែលអាចរស់រានមានជីវិត លូតលាស់ និងធ្វើមេតាប៉ូលីសបំប្លែងជាតិស្ករទៅជាអាស៊ីតឡាក់ទិក នៅក្នុងបរិយាកាសដែលមានកំហាប់អំបិលខ្ពស់ខ្លាំង ដូចជានៅក្នុងប្រហុក ផ្អក ឬទឹកត្រី។ ដូចជាអ្នកជំនាញមុជទឹកដែលអាចធ្វើការយ៉ាងស្ទាត់ជំនាញក្នុងសមុទ្រទឹកប្រៃខ្លាំង ខណៈមនុស្សធម្មតាមិនអាចទ្រាំទ្របាន។
Proteolytic activity (សកម្មភាពបំបែកប្រូតេអ៊ីន) សមត្ថភាពរបស់អង់ស៊ីម (ជាទូទៅផលិតដោយបាក់តេរី) ក្នុងការបំបែកម៉ូលេគុលប្រូតេអ៊ីនធំៗឱ្យទៅជាបំណែកតូចៗហៅថា ប៉ិបទីត (peptides) និងអាស៊ីតអាមីណេ (amino acids) ដែលជាភ្នាក់ងារបង្កើតរសជាតិអ៊ូម៉ាមី និងធ្វើឱ្យអាហារងាយរំលាយ។ ដូចជាការយកកន្ត្រៃកាត់ខ្សែអំបោះវែងៗ (ប្រូតេអ៊ីន) ឱ្យទៅជាកំណាត់ខ្លីៗងាយស្រួលប្រើប្រាស់ (អាស៊ីតអាមីណេ) ដែលធ្វើឱ្យម្ហូបកាន់តែមានរសជាតិឆ្ងាញ់។
16S rRNA gene sequencing (ការកំណត់លំដាប់ហ្សែន 16S rRNA) បច្ចេកទេសជីវសាស្ត្រម៉ូលេគុលដែលប្រើប្រាស់ដើម្បីកំណត់អត្តសញ្ញាណ និងចំណាត់ថ្នាក់ក្រុមរបស់បាក់តេរី ដោយការអានកូដសេនេទិច (DNA) នៃផ្នែកមួយរបស់រីបូសូម (ribosome) ដែលមានលក្ខណៈពិសេសមិនជាន់គ្នាឡើយចំពោះបាក់តេរីនីមួយៗ។ ដូចជាការស្កេនក្រាមម្រាមដៃ ឬអត្តសញ្ញាណប័ណ្ណរបស់មនុស្សម្នាក់ៗ ដើម្បីដឹងច្បាស់ថាគាត់ជានរណា និងមកពីគ្រួសារណា។
Starter culture (មេដំបែ) ការជ្រើសរើសពូជអតិសុខុមប្រាណសុទ្ធ (ឧ. បាក់តេរី T. halophilus) ដែលមានលក្ខណៈសម្បត្តិល្អ យកទៅបង្កាត់ និងដាក់បញ្ចូលទៅក្នុងវត្ថុធាតុដើម ដើម្បីចាប់ផ្តើម និងគ្រប់គ្រងដំណើរការផ្អាប់ឱ្យមានភាពស្មើគ្នា មានសុវត្ថិភាព និងលឿនជាងការផ្អាប់តាមបែបធម្មជាតិ។ ដូចជាការយកមេទឹកដោះគោជូរ (យ៉ាអួ) ទៅលាយជាមួយទឹកដោះគោថ្មី ដើម្បីឱ្យវាឆាប់កក និងក្លាយជាយ៉ាអួដែលមានគុណភាពល្អឥតខ្ចោះ។
Tetragenococcus halophilus (បាក់តេរី T. halophilus) ជាប្រភេទបាក់តេរីរាងជាស្វ៊ែរ (cocci) ដែលចូលចិត្តរស់នៅក្នុងកម្រិតអំបិលខ្ពស់ ហើយដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការផលិតទឹកត្រី ទឹកស៊ីអ៊ីវ និងផលិតផលផ្អាប់ប្រពៃណី ដោយជួយបំបែកប្រូតេអ៊ីន បង្កើតរសជាតិ និងទប់ស្កាត់បាក់តេរីចង្រៃ។ ដូចជាមេចុងភៅឯកទេសប្រចាំរោងចក្រទឹកត្រី ដែលពូកែទ្រាំនឹងភាពប្រៃ ហើយចេះផ្សំរសជាតិត្រីឱ្យឈ្ងុយឆ្ងាញ់។
Anaerobic incubation (ការបណ្ដុះក្នុងលក្ខខណ្ឌគ្មានអុកស៊ីហ្សែន) ដំណើរការនៃការរក្សា និងចិញ្ចឹមកោសិកាបាក់តេរីនៅក្នុងទូ ឬបរិយាកាសបិទជិតដែលត្រូវបានដកខ្យល់អុកស៊ីហ្សែនចេញ ដោយសារបាក់តេរីគោលដៅ (បាក់តេរីផ្អាប់) លូតលាស់ និងធ្វើការបានល្អបំផុតនៅពេលគ្មានខ្យល់។ ដូចជាការបិទគម្របពាងប្រហុកឱ្យជិតឈឹងមិនឱ្យខ្យល់ចូល ដើម្បីឱ្យសាច់ត្រីរលួយល្អ និងមិនមានដង្កូវ។
Polymerase chain reaction / PCR (ប្រតិកម្មច្រវាក់ប៉ូលីមេរ៉ាស) បច្ចេកទេសក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍សម្រាប់ចម្លង ឬពង្រីកបំណែក DNA គោលដៅណាមួយពីចំនួនតិចតួច ឱ្យកើនឡើងដល់រាប់លានច្បាប់ក្នុងរយៈពេលខ្លី ដើម្បីងាយស្រួលក្នុងការសិក្សា និងយកទៅស្វែងរកលំដាប់ហ្សែនបន្ត។ ដូចជាការយកឯកសារមួយសន្លឹកទៅដាក់ក្នុងម៉ាស៊ីនថតចម្លង (Copy) រាប់លានសន្លឹក ដើម្បីចែកឱ្យមនុស្សគ្រប់គ្នាបានមើលច្បាស់។

៦. ប្រធានបទពាក់ព័ន្ធ (Further Reading)

អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖

ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖