បញ្ហា (The Problem)៖ បរិមាណទឹកសេរ៉ូមទឹកដោះគោ (Whey) យ៉ាងច្រើនត្រូវបានគេបោះចោលជាកាកសំណល់នៅក្នុងតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា ដែលអាចបង្កផលប៉ះពាល់បរិស្ថាន។ ការសិក្សានេះមានគោលបំណងស្វែងរកការប្រើប្រាស់កាកសំណល់នេះជាមូលដ្ឋានដើម្បីផលិតអាស៊ីតស៊ីទ្រិច (Citric acid) ដែលមានតម្លៃសេដ្ឋកិច្ចដោយប្រើផ្សិត Aspergillus niger។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានអនុវត្តដំណើរការធ្វើមេលើផ្ទៃវត្ថុរាវ (Surface liquid culture fermentation) ក្នុងរយៈពេល ២០ ថ្ងៃ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Whey alone (Basal medium) ការប្រើទឹកសេរ៉ូមទឹកដោះគោសុទ្ធ (មិនបន្ថែមស្ករ) |
មិនតម្រូវឱ្យមានការចំណាយបន្ថែមលើការទិញស្ករ ឬសារធាតុគីមីផ្សេងៗឡើយ។ ដំណើរការរៀបចំមានភាពសាមញ្ញបំផុត។ | ទិន្នផលអាស៊ីតស៊ីទ្រិចមានកម្រិតទាបខ្លាំង ដោយសារតែវត្តមានរបស់កាឡាក់តូស (Galactose) នៅក្នុងទឹកដោះគោរារាំងដល់ដំណើរការផលិត។ | ផលិតបានអាស៊ីតស៊ីទ្រិចត្រឹមតែ ២,៤៣ ក្រាម/លីត្រ ប៉ុណ្ណោះ។ |
| Whey + 15% Sucrose ការបន្ថែមស្ករស៊ុយក្រូស ១៥% ទៅក្នុងទឹកសេរ៉ូមទឹកដោះគោ |
ផ្តល់នូវទិន្នផលអាស៊ីតស៊ីទ្រិចខ្ពស់ជាងគេបំផុត ហើយស្ករស៊ុយក្រូសងាយស្រួលរកនៅលើទីផ្សារក្នុងតម្លៃសមរម្យ។ | ទាមទារការចំណាយបន្ថែមលើការទិញវត្ថុធាតុដើម (ស្ករ) និងត្រូវចំណាយពេលធ្វើមេរហូតដល់ ២០ ថ្ងៃដើម្បីបានទិន្នផលអតិបរមា។ | ផលិតបានអាស៊ីតស៊ីទ្រិចខ្ពស់បំផុតដល់ទៅ ១០៦,៥ ក្រាម/លីត្រ។ |
| Whey + 15% Sucrose + Methanol/Riboflavin/TCP ការបន្ថែមស្ករស៊ុយក្រូស១៥% រួមជាមួយ មេតាណុល វីតាមីន ឬទ្រីកាល់ស្យូមផូស្វាត |
ការបន្ថែមវីតាមីនរីបូហ្វ្លាវីន (Riboflavin) ជួយបង្កើនការលូតលាស់ជីវម៉ាស់របស់ផ្សិតបានយ៉ាងល្អបំផុត។ | សារធាតុបន្ថែមទាំងនេះមិនបានជួយបង្កើនបរិមាណអាស៊ីតស៊ីទ្រិចទេ ផ្ទុយទៅវិញការប្រើមេតាណុលកម្រិតខ្ពស់ (៥%) ធ្វើឱ្យទិន្នផលធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំង។ | កម្រិតអាស៊ីតស៊ីទ្រិចថយចុះ (៩២,៤ ក្រាម/លីត្រ សម្រាប់មេតាណុល ១% និង ៥,៤៤ ក្រាម/លីត្រ សម្រាប់មេតាណុល ៥%)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារនូវឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍ជីវបច្ចេកវិទ្យាស្តង់ដារ និងសារធាតុគីមីមួយចំនួនសម្រាប់ការធ្វើមេ និងការវិភាគវាយតម្លៃទិន្នផល។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅមន្ទីរពិសោធន៍នៃសាកលវិទ្យាល័យហ្ស៊កដានី ដោយប្រើប្រាស់ទឹកសេរ៉ូមទឹកដោះគោពីរោងចក្រក្នុងស្រុករបស់ពួកគេ។ ទិន្នន័យត្រូវបានធ្វើតេស្តក្នុងកម្រិតខ្នាតតូច (៥០០ មីលីលីត្រ) ជាមួយនឹងពូជផ្សិតជាក់លាក់ ដែលប្រហែលជាមិនឆ្លុះបញ្ចាំងទាំងស្រុងពីដំណើរការផលិតកម្មទ្រង់ទ្រាយធំឡើយ។ សម្រាប់កម្ពុជា ការសិក្សានេះផ្តល់គំនិតល្អ ប៉ុន្តែចាំបាច់ត្រូវមានការធ្វើតេស្តសាកល្បងជាមួយកាកសំណល់រាវក្នុងស្រុកផ្ទាល់ទើបអាចដឹងពីប្រសិទ្ធភាពជាក់ស្តែង។
វិធីសាស្ត្រនៃការបំប្លែងកាកសំណល់ទៅជាអាស៊ីតស៊ីទ្រិចនេះ មានសក្តានុពលខ្ពស់សម្រាប់ជួយជំរុញសេដ្ឋកិច្ចចក្រា (Circular Economy) នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។
ជារួម បច្ចេកវិទ្យានេះមិនត្រឹមតែជួយកាត់បន្ថយការបំពុលបរិស្ថានពីកាកសំណល់ប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងអាចបង្កើតប្រភពចំណូលថ្មីសម្រាប់វិស័យកសិ-ឧស្សាហកម្មនៅកម្ពុជាផងដែរ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Citric acid (អាស៊ីតស៊ីទ្រិច) | ជាប្រភេទអាស៊ីតសរីរាង្គដែលមានរសជាតិជូរ ដែលគេប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយក្នុងឧស្សាហកម្មចំណីអាហារ និងភេសជ្ជៈ ដើម្បីបន្ថែមរសជាតិ និងរក្សាទុកបានយូរ។ ក្នុងឯកសារនេះ វាគឺជាផលិតផលគោលដៅដែលគេចង់ផលិតចេញពីកាកសំណល់។ | ដូចជាជាតិជូរនៅក្នុងក្រូចឆ្មារ ដែលគេយកមកប្រើសម្រាប់ធ្វើឱ្យម្ហូបអាហារមានរសជាតិឆ្ងាញ់ និងមិនងាយផ្អូម។ |
| Aspergillus niger (ផ្សិត Aspergillus niger) | ជាប្រភេទផ្សិតម្យ៉ាងដែលគេនិយមប្រើក្នុងវិស័យជីវបច្ចេកវិទ្យា ដើម្បីធ្វើមេ និងផលិតសមាសធាតុគីមីផ្សេងៗ ដូចជាអាស៊ីតស៊ីទ្រិចជាដើម ដោយសារវាមានសមត្ថភាពខ្ពស់ក្នុងការបំប្លែងស្ករឱ្យទៅជាអាស៊ីត។ | ប្រៀបដូចជា "កម្មកររោងចក្រ" តូចៗដែលស៊ីជាតិស្ករ ហើយបញ្ចេញមកវិញនូវទឹកអាស៊ីតជូរ។ |
| Whey (សេរ៉ូមទឹកដោះគោ) | ជាកាកសំណល់រាវដែលនៅសល់ពីដំណើរការផលិតឈីស ឬផលិតផលទឹកដោះគោផ្សេងៗ។ វាមានផ្ទុកជាតិស្ករឡាក់តូស (Lactose) ប្រូតេអ៊ីន និងសារធាតុចិញ្ចឹមមួយចំនួន ដែលអាចយកមកធ្វើជាចំណីរបស់ផ្សិតបាន។ | ទឹកថ្លាៗដែលនៅសេសសល់ បន្ទាប់ពីគេចម្រាញ់យកសាច់ទឹកដោះគោខាប់ៗចេញអស់។ |
| Surface culture (ការបណ្តុះមេលើផ្ទៃវត្ថុរាវ) | ជាវិធីសាស្ត្រមួយក្នុងការបណ្តុះមេ ឬផ្សិត ដោយបណ្តែតវាឱ្យលូតលាស់នៅលើផ្ទៃខាងលើនៃសូលុយស្យុងអាហារចិញ្ចឹម ដោយមិនមានការកូរ ឬក្រឡុកបញ្ចូលគ្នាឡើយ។ វាអនុញ្ញាតឱ្យផ្សិតទទួលបានអុកស៊ីសែនពីខ្យល់ដោយផ្ទាល់។ | ដូចជាការបណ្តុះសារាយ ឬស្លែ ដែលដុះអណ្តែតគ្របដណ្តប់លើផ្ទៃទឹកស្ងៀម។ |
| Biomass (ជីវម៉ាស់) | នៅក្នុងបរិបទនៃការធ្វើមេនេះ វាសំដៅទៅលើទម្ងន់សរុប ឬបរិមាណសរុបនៃកោសិកាផ្សិតដែលបានលូតលាស់ និងកើនឡើងក្នុងអំឡុងពេលពិសោធន៍។ គេវាស់វាដោយការច្រោះយកកោសិកាផ្សិតទៅសម្ងួត រួចថ្លឹងទម្ងន់។ | គឺទម្ងន់សរុបរបស់សាច់ផ្សិត ដែលយើងប្រមូលបានបន្ទាប់ពីវាស៊ីចំណី និងធំធាត់ពេញលេញ។ |
| Titrimetrically (តាមវិធីទីត្រាសុង) | ជាបច្ចេកទេសក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍គីមី ដើម្បីវាស់រកកំហាប់នៃសារធាតុមួយ (ដូចជាអាស៊ីតស៊ីទ្រិច) ដោយបន្តក់សូលុយស្យុងមួយទៀត (ដូចជាសូដ្យូមអ៊ីដ្រុកស៊ីត) ចូលបន្តិចម្តងៗ រហូតដល់មានប្រតិកម្មប្តូរពណ៌។ | ដូចជាការស្ទង់មើលភាពផ្អែមរបស់ទឹកតែ ដោយការបន្ថែមស្ករម្តងមួយស្លាបព្រា រហូតដល់យើងភ្លក់ដឹងថាល្មមទើបរាប់ចំនួនស្លាបព្រាដែលបានដាក់។ |
| 2-oxoglutarate dehydrogenase (អង់ស៊ីម 2-oxoglutarate dehydrogenase) | ជាអង់ស៊ីមដ៏សំខាន់មួយនៅក្នុងវដ្តមេតាប៉ូលីស (Krebs cycle) របស់កោសិកា ដែលគ្រប់គ្រងដំណើរការបំប្លែងសារធាតុចិញ្ចឹម។ នៅក្នុងការផលិតអាស៊ីតស៊ីទ្រិច ការទប់ស្កាត់អង់ស៊ីមនេះ ធ្វើឱ្យអាស៊ីតស៊ីទ្រិចមិនត្រូវបានបំប្លែងបន្ត ហើយកកកុញជាបរិមាណច្រើន។ | ដូចជា "ប៉ូលីសចរាចរណ៍" នៅក្នុងរាងកាយផ្សិត។ បើយើងឃាត់ប៉ូលីសនេះមិនឱ្យធ្វើការ នោះចរាចរណ៍ (អាស៊ីតស៊ីទ្រិច) នឹងកកស្ទះគរគរពាសពេញផ្លូវ។ |
| Residual sugars (ស្ករដែលនៅសល់) | បរិមាណជាតិស្ករដែលនៅសេសសល់ក្នុងសូលុយស្យុង បន្ទាប់ពីផ្សិតបានស្រូបយកមួយផ្នែកទៅបំប្លែងជាថាមពល និងអាស៊ីតស៊ីទ្រិចរួចមក។ ការថយចុះនៃស្ករនេះបញ្ជាក់ពីប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់នៃការធ្វើមេ។ | ដូចជាអាហារដែលនៅសល់ក្នុងចាន បន្ទាប់ពីយើងញ៉ាំឆ្អែតម្តងៗ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
