បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះផ្តោតលើការស្វែងរកលក្ខខណ្ឌប្រសើរបំផុតសម្រាប់ការផលិតអាស៊ីតស៊ីទ្រិចពីប្រភពកាបូអ៊ីដ្រាតតម្លៃថោក ដូចជាម្សៅដំឡូងបារាំង និងម្សៅដំឡូងមី ដោយប្រើប្រាស់ផ្សិត Aspergillus niger ក្នុងបរិមាណច្រើន។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធបន្ទំលិចទឹកដើម្បីវាយតម្លៃទិន្នផលអាស៊ីតស៊ីទ្រិចក្រោមការគ្រប់គ្រងកម្រិត pH អត្រាកូរ ការផ្គត់ផ្គង់អុកស៊ីសែន និងប្រៀបធៀបប្រភេទធុងបន្ទំផ្សេងៗគ្នា។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Submerged Fermentation with Dynamic pH Control (Jar Fermentor) ការបណ្តុះលិចទឹកក្នុងធុង (Jar Fermentor) ជាមួយការគ្រប់គ្រង pH បែបឌីណាមិក |
ផ្តល់ទិន្នផលអាស៊ីតស៊ីទ្រិចខ្ពស់បំផុត ជាពិសេសនៅពេលប្រើម្សៅដំឡូងមី។ មានអត្រាផ្ទេរអុកស៊ីសែនល្អប្រសើរ និងជួយទប់ស្កាត់ការដុះផ្សិតជាប់ជញ្ជាំងធុង។ | ទាមទារការត្រួតពិនិត្យជាប់លាប់ និងការបន្ថែមសារធាតុគីមី (ដូចជា CaCO3) ក្នុងកំឡុងពេលបន្ទំ។ ម៉ាស៊ីនកូរប្រើប្រាស់ថាមពលច្រើន។ | ទិន្នផលអាស៊ីតស៊ីទ្រិច ៩១.៤ ក្រាម/លីត្រ (ម្សៅដំឡូងបារាំង) និង ១០៩.៣ ក្រាម/លីត្រ (ម្សៅដំឡូងមី) ក្នុងរយៈពេល ៥-៦ថ្ងៃ។ |
| Submerged Fermentation with Constant pH Control ការបណ្តុះលិចទឹកដោយរក្សាកម្រិត pH ថេរតាំងពីដើមដល់ចប់ |
ងាយស្រួលក្នុងការអនុវត្ត និងតំឡើងប្រព័ន្ធ ព្រោះមិនតម្រូវឲ្យមានការផ្លាស់ប្តូរលក្ខខណ្ឌ pH ក្នុងពេលកំពុងដំណើរការ។ | ផ្តល់ទិន្នផលទាបជាងការគ្រប់គ្រងបែបឌីណាមិក។ ប្រឈមនឹងបញ្ហាផ្សិតដុះតោងជាប់ជញ្ជាំងធុង (Wall growth) ខ្លាំងនៅពេល pH ខ្ពស់។ | ទិន្នផលអាស៊ីតស៊ីទ្រិចខ្ពស់បំផុតត្រឹមតែ ៨៧.០ ក្រាម/លីត្រ នៅកម្រិត pH ថេរស្មើ ២។ |
| Tower Fermentor (with varied aeration systems) ការបណ្តុះក្នុងធុងបន្ទំរាងប៉ម (ដោយប្រើប្រព័ន្ធបញ្ចូលខ្យល់ជំនួសការកូរ) |
មិនប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធកូរដោយម៉ូទ័រ (Agitator) ដែលអាចជួយសន្សំសំចៃថាមពលអគ្គិសនីបានមួយកម្រិតក្នុងខ្នាតឧស្សាហកម្ម។ | អត្រាផ្ទេរអុកស៊ីសែន (kLa) មានកម្រិតទាបខ្លាំងណាស់ ដែលធ្វើឲ្យការផលិតអាស៊ីតស៊ីទ្រិចគ្មានប្រសិទ្ធភាព និងស៊ីពេលយូរ។ | ទិន្នផលអាស៊ីតទាបបំផុត (ត្រឹមតែ ៣៦.៦ ក្រាម/លីត្រ ក្រោយរយៈពេល ៩ថ្ងៃ)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រនេះទាមទារនូវឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍ជីវបច្ចេកវិទ្យាស្តង់ដារ និងវត្ថុធាតុដើមតម្លៃថោក តែត្រូវការការប្រើប្រាស់ថាមពលសម្រាប់ដំណើរការធុងបន្ទំ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍នៃសាកលវិទ្យាល័យ Khon Kaen ប្រទេសថៃ ដោយប្រើប្រាស់ម្សៅដំឡូងបារាំង និងម្សៅដំឡូងមីក្នុងស្រុក។ ទោះបីជាការសាកល្បងនេះមានលក្ខណៈតូចតាច (Lab-scale) ក៏ដោយ លទ្ធផលនេះមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់កម្ពុជា ព្រោះប្រទេសយើងមានសក្តានុពលខ្ពស់ក្នុងការផលិតដំឡូងមី ដែលជាវត្ថុធាតុដើមដ៏ល្អ និងមានតម្លៃថោកសម្រាប់ការផលិតកម្រិតឧស្សាហកម្ម។
វិធីសាស្ត្រផលិតអាស៊ីតស៊ីទ្រិចពីម្សៅដំឡូងមីតាមរយៈការបន្ទំនេះ មានភាពស័ក្តិសម និងមានសក្តានុពលសេដ្ឋកិច្ចខ្ពស់សម្រាប់ការអនុវត្តនៅកម្ពុជា។
ការចាប់យកបច្ចេកវិទ្យាបន្ទំនេះ នឹងជួយប្រែក្លាយកសិផលដំឡូងមីកម្ពុជាដែលមានតម្លៃថោក ទៅជាផលិតផលឧស្សាហកម្មជីវគីមីដែលមានតម្លៃខ្ពស់ និងតម្រូវការទីផ្សារទូលំទូលាយ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Submerged culture (ការបណ្តុះលិចទឹក) | ការបណ្តុះមេជីវិត (ដូចជាផ្សិត ឬបាក់តេរី) នៅក្នុងមជ្ឈដ្ឋានរាវដែលមានផ្ទុកសារធាតុចិញ្ចឹម ដើម្បីឲ្យពួកវាលូតលាស់ និងផលិតសារធាតុគោលដៅ (ដូចជាអាស៊ីតស៊ីទ្រិច) ដោយទាមទារការកូរ និងបញ្ជូលអុកស៊ីសែនជាប្រចាំ។ | ដូចជាការចិញ្ចឹមត្រីក្នុងអាងទឹកដែលយើងត្រូវដាក់ចំណី និងម៉ាស៊ីនបាញ់ខ្យល់អុកស៊ីសែនចូលទៅក្នុងទឹកនោះផ្ទាល់តែម្តង។ |
| Dynamic pH control (ការគ្រប់គ្រង pH បែបឌីណាមិក) | វិធីសាស្ត្រនៃការផ្លាស់ប្តូរ និងតម្រូវកម្រិតជាតិអាស៊ីត ឬបាស (pH) នៅក្នុងធុងបន្ទំទៅតាមដំណាក់កាលនីមួយៗនៃការលូតលាស់របស់មេជីវិត ដើម្បីជំរុញឲ្យពួកវាផលិតសារធាតុដែលយើងចង់បានឲ្យបានច្រើនបំផុត (មិនមែនរក្សា pH ឲ្យនៅថេររហូតនោះទេ)។ | ដូចជាការបើកបរឡានដែលយើងត្រូវប្តូរលេខ និងល្បឿនទៅតាមស្ថានភាពផ្លូវ ដើម្បីឲ្យដល់គោលដៅលឿន ជាជាងការជាន់ល្បឿនតែមួយរហូត។ |
| Jar fermentor (ធុងបន្ទំប្រភេទពាង ឬធុងកូរ) | ឧបករណ៍សម្រាប់បន្ទំមេជីវិតដែលមានរូបរាងជាធុងកញ្ចក់ ឬដែក ដែលបំពាក់នូវស្លាបចក្រសម្រាប់កូរ (Agitator) ម៉ាស៊ីនបាញ់ខ្យល់ និងប្រព័ន្ធត្រួតពិនិត្យដើម្បីធានាថាមេជីវិតទទួលបានអុកស៊ីសែន និងសារធាតុចិញ្ចឹមស្មើៗគ្នា។ | ដូចជាម៉ាស៊ីនក្រឡុកទឹកផ្លែឈើខ្នាតធំដែលកូរល្បាយចូលគ្នាឲ្យសព្វល្អ និងមានប្រព័ន្ធបញ្ចូលខ្យល់សម្រាប់មេធ្មែដកដង្ហើម។ |
| Tower fermentor (ធុងបន្ទំរាងប៉ម) | ធុងបន្ទំដែលមានរាងជាបំពង់ខ្ពស់ៗ ដោយមិនប្រើប្រាស់ស្លាបចក្រដើម្បីកូរនោះទេ តែប្រើកម្លាំងនៃពពុះខ្យល់ដែលបាញ់ពីបាតធុងឡើងមកលើ ដើម្បីច្របល់ទឹក និងមេជីវិតចូលគ្នា។ វាតែងផ្តល់អត្រាផ្ទេរអុកស៊ីសែនទាបជាងធុងកូរ។ | ដូចជាបំពង់កញ្ចក់ចិញ្ចឹមត្រីលម្អ ដែលយើងដាក់ប្រព័ន្ធបាញ់ពពុះខ្យល់ពីបាត ហើយពពុះខ្យល់នោះធ្វើឲ្យទឹកវិលចុះឡើងដោយមិនបាច់ប្រើម៉ាស៊ីនកូរ។ |
| α-amylase (អង់ស៊ីមអាល់ហ្វាអាមីឡាស) | ជាប្រភេទអង់ស៊ីមដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់សម្រាប់បំបែកម៉ូលេគុលកាបូអ៊ីដ្រាតធំៗ (ម្សៅ) ឲ្យក្លាយទៅជាម៉ូលេគុលស្ករតូចៗជាមុនសិន (Liquefaction) ដើម្បីឲ្យផ្សិតអាចស្រូបយកទៅស៊ី និងបំប្លែងទៅជាអាស៊ីតស៊ីទ្រិចបានយ៉ាងងាយស្រួល។ | ដូចជាកន្ត្រៃដែលកាត់ខ្សែពួរវែងៗ (ម្សៅ) ឲ្យទៅជាកំណាត់ខ្លីៗ (ស្ករ) ដើម្បីងាយស្រួលយកទៅប្រើប្រាស់បន្ត។ |
| Mycelium (សរសៃផ្សិត) | ជាបណ្តាញសរសៃឆ្មារៗរបស់ផ្សិត (ឧទាហរណ៍ Aspergillus niger) ដែលដុះលូតលាស់នៅក្នុងធុងបន្ទំ។ ការវាស់ទម្ងន់ស្ងួតនៃសរសៃផ្សិតនេះ ជួយឲ្យអ្នកស្រាវជ្រាវដឹងពីកម្រិតនៃការលូតលាស់របស់វា។ | ដូចជាឫសរបស់រុក្ខជាតិដែលចាក់ស្រេះចូលទៅក្នុងដីដើម្បីស្រូបយកជីជាតិ និងទឹក គ្រាន់តែនេះជាឫសរបស់ផ្សិតដុះនៅក្នុងទឹក។ |
| Aeration rate (អត្រាបញ្ជូលខ្យល់) | បរិមាណខ្យល់ (អុកស៊ីសែន) ដែលត្រូវបានបាញ់ចូលទៅក្នុងធុងបន្ទំ គិតជាចំណុះខ្យល់ធៀបនឹងចំណុះទឹកក្នុងមួយនាទី (vvm) ដើម្បីឲ្យផ្សិតមានអុកស៊ីសែនគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ការដកដង្ហើម និងផលិតអាស៊ីត។ | ដូចជាកម្រិតនៃការដកដង្ហើមរបស់មនុស្សពេលកំពុងរត់ហាត់ប្រាណ បើរត់កាន់តែលឿន ត្រូវការហឺតខ្យល់ចូលសួតកាន់តែច្រើនដើម្បីមានកម្លាំង។ |
| Aspergillus niger (ផ្សិត Aspergillus niger) | ជាប្រភេទមេផ្សិតម៉្យាងដែលគេនិយមប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយនៅក្នុងវិស័យឧស្សាហកម្មជីវបច្ចេកវិទ្យា សម្រាប់ការផលិតអាស៊ីតស៊ីទ្រិច និងអង់ស៊ីមផ្សេងៗ ដោយសារវាមានសមត្ថភាពខ្ពស់ក្នុងការបំប្លែងស្ករក្នុងលក្ខខណ្ឌអាស៊ីត។ | ដូចជា 'កម្មករជំនាញ' នៅក្នុងរោងចក្រ ដែលពូកែខាងយកវត្ថុធាតុដើម (ស្ករ ឬ ម្សៅ) មកកែច្នៃឲ្យចេញជាផលិតផលសម្រេច (អាស៊ីតស៊ីទ្រិច) បានយ៉ាងលឿន និងច្រើន។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
