បញ្ហា (The Problem)៖ កសិករខ្នាតតូចនៅប្រទេសស៊ីមបាវ៉េងាយរងគ្រោះយ៉ាងខ្លាំងពីផលប៉ះពាល់នៃបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុ។ ឯកសារនេះស៊ើបអង្កេតពីរបៀបដែលរចនាសម្ព័ន្ធស្ថាប័ន គោលនយោបាយ និងកត្តាសង្គមសេដ្ឋកិច្ច ជះឥទ្ធិពលដល់លទ្ធភាពរបស់កសិករក្នុងការជ្រើសរើសការអនុវត្តកសិកម្មវៃឆ្លាត។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានអនុវត្តវិធីសាស្ត្រចម្រុះ (Mixed-methods approach) ដោយប្រមូលផ្តុំទាំងទិន្នន័យគុណវិស័យ និងបរិមាណវិស័យ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Extension Services សេវាកម្មផ្សព្វផ្សាយកសិកម្ម |
មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការផ្ទេរបច្ចេកវិទ្យា និងចំណេះដឹងថ្មីៗដល់កសិករ និងជួយផ្សារភ្ជាប់គម្លាតរវាងការអនុវត្តចាស់ និងថ្មី។ | ពឹងផ្អែកខ្លាំងលើការផ្តល់មូលនិធិពីរដ្ឋាភិបាល និងទាមទារធនធានបុគ្គលិកច្រើនដើម្បីចុះដល់មូលដ្ឋាន។ | ទទួលបានការគាំទ្រដោយមានភាពស៊ីសង្វាក់គ្នាខ្ពស់បំផុតពីកសិករ (គម្លាតស្តង់ដារទាបបំផុតត្រឹម ១.៣៥)។ |
| Farmer Field Schools (FFSs) សាលារៀនកសិករនៅទីវាល |
ផ្តល់វេទិកាសិក្សាពីមិត្តភក្តិ (Peer learning) និងការអនុវត្តផ្ទាល់ដែលជួយកសិករទទួលបានជំនាញបច្ចេកទេសជាក់ស្តែង (ឧ. ការចិញ្ចឹមមាន់)។ | នៅមានកម្រិតក្នុងការគ្របដណ្តប់ ពោលគឺមានកសិករតិចតួចនៅឡើយដែលបានចូលរួម និងទាមទារការរៀបចំជាប្រព័ន្ធច្បាស់លាស់។ | ត្រូវបានទទួលស្គាល់ថាជារចនាសម្ព័ន្ធដ៏មានឥទ្ធិពលជាមួយនឹងពិន្ទុមធ្យម (Mean score) ២.៣៣ ក្នុងការជំរុញការអនុវត្តកសិកម្មវៃឆ្លាត។ |
| NGO Interventions អន្តរាគមន៍ពីអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាល |
ជួយបំពេញចន្លោះប្រហោងរបស់រដ្ឋាភិបាល ជាពិសេសក្នុងការគាំទ្រដល់ក្រុមងាយរងគ្រោះដូចជាគ្រួសារដែលដឹកនាំដោយស្ត្រី។ | អាចប្រឈមនឹងបញ្ហានិរន្តរភាពនៅពេលគម្រោងចប់ ប្រសិនបើមិនមានកិច្ចសហការល្អជាមួយអាជ្ញាធរ និងសហគមន៍មូលដ្ឋាន។ | បានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការជួយគ្រួសារដឹកនាំដោយស្ត្រី (៥១% នៃអ្នកចូលរួម) ក្នុងការកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រ និងសន្តិសុខស្បៀង។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ឯកសារនេះមិនបានបញ្ជាក់ពីការចំណាយលើធនធានបច្ចេកវិទ្យាឬកុំព្យូទ័រនោះទេ ប៉ុន្តែផ្តោតសំខាន់លើការវិនិយោគលើធនធានមនុស្ស ស្ថាប័ន និងការគាំទ្រផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុសម្រាប់សហគមន៍កសិកម្ម។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងស្រុក Mutare ប្រទេសស៊ីមបាវ៉េ ដោយផ្តោតលើកសិករខ្នាតតូចដែលភាគច្រើនជាស្ត្រីមេគ្រួសារ (៥១%) និងពឹងផ្អែកលើទឹកភ្លៀង។ ទិន្នន័យនេះមានអត្ថន័យជ្រាលជ្រៅសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ពីព្រោះកម្ពុជាក៏មានកសិករខ្នាតតូចច្រើន ជាពិសេសស្ត្រីដែលរ៉ាប់រងការងារកសិកម្ម ខណៈបុរសចំណាកស្រុក ដែលធ្វើឱ្យពួកគេងាយរងគ្រោះពីបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុខ្លាំង។
ការរកឃើញនៃការសិក្សានេះមានសារៈប្រយោជន៍ខ្ពស់ក្នុងការយកមកអនុវត្តដើម្បីពង្រឹងភាពធន់នឹងអាកាសធាតុក្នុងវិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជា។
ការរៀបចំគោលនយោបាយគាំទ្រពីថ្នាក់ជាតិ និងការជំរុញសាលារៀនកសិករនៅទីវាល គឺជាគន្លឹះឆ្ពោះទៅរកសន្តិសុខស្បៀងប្រកបដោយចីរភាពនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Climate-Smart Livelihood Strategies (យុទ្ធសាស្ត្រជីវភាពវៃឆ្លាតទប់ទល់នឹងអាកាសធាតុ) | ការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រកសិកម្ម និងការប្រកបរបរចិញ្ចឹមជីវិតដែលជួយបង្កើនផលិតភាពកសិកម្ម សម្របខ្លួនទៅនឹងផលប៉ះពាល់នៃបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុ និងកាត់បន្ថយការបញ្ចេញឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ (ឧ. ការដាំដំណាំឆ្លាស់ ការសន្សំសំចៃទឹក)។ | ដូចជាការប្តូរពីការប្រើទូរស័ព្ទចុចដែលងាយខូចពេលត្រូវទឹក ទៅប្រើស្មាតហ្វូនការពារទឹក ដែលមានប្រយោជន៍ច្រើនជាងនិងធន់នឹងកាលៈទេសៈលំបាកជាងមុន។ |
| Transforming Structures and Processes (រចនាសម្ព័ន្ធ និងដំណើរការផ្លាស់ប្តូរ) | ការរៀបចំស្ថាប័ន (រដ្ឋាភិបាល ឯកជន អង្គការ) និងដំណើរការនៃច្បាប់ គោលនយោបាយ និងទម្លាប់សង្គម ដែលជះឥទ្ធិពល ឬកំណត់ពីរបៀបដែលប្រជាជនអាចទទួលបានធនធានដើម្បីអភិវឌ្ឍជីវភាពរបស់ពួកគេ។ | ដូចជាច្បាប់ចរាចរណ៍ (ដំណើរការ) និងប៉ូលីសចរាចរណ៍ (រចនាសម្ព័ន្ធ) ដែលកំណត់ពីរបៀបដែលអ្នកអាចធ្វើដំណើរលើដងផ្លូវបានដោយរលូននិងសុវត្ថិភាព។ |
| Farmer Field Schools (សាលារៀនកសិករនៅទីវាល) | វិធីសាស្ត្ររៀនសូត្រក្រៅផ្លូវការដែលកសិករជួបជុំគ្នានៅក្នុងកសិដ្ឋានផ្ទាល់ ដើម្បីសង្កេត ពិភាក្សា សាកល្បង និងរៀនពីបច្ចេកទេសកសិកម្មថ្មីៗដោយខ្លួនឯងតាមរយៈការអនុវត្តជាក់ស្តែង។ | ដូចជាការរៀនធ្វើម្ហូបដោយចូលផ្ទះបាយធ្វើផ្ទាល់ជាមួយមេចុងភៅ ជាជាងការអង្គុយស្តាប់តែទ្រឹស្តីនៅក្នុងថ្នាក់រៀន។ |
| Agricultural Extension Services (សេវាកម្មផ្សព្វផ្សាយកសិកម្ម) | សេវាកម្មដែលផ្តល់ដោយភ្នាក់ងាររដ្ឋ ឬអង្គការនានា ដើម្បីបញ្ជូនចំណេះដឹង បច្ចេកវិទ្យា ព័ត៌មាន និងជំនាញកសិកម្មថ្មីៗទៅដល់កសិករនៅតាមមូលដ្ឋាន ដើម្បីជួយពួកគេបង្កើនទិន្នផល។ | ដូចជាគ្រូពេទ្យភូមិដែលចុះទៅណែនាំអ្នកភូមិដល់ខ្នងផ្ទះពីរបៀបថែរក្សាសុខភាព និងការពារជំងឺឆ្លង ជាជាងចាំឱ្យអ្នកភូមិមកសួរនៅមន្ទីរពេទ្យ។ |
| Snowball Sampling (ការជ្រើសរើសគំរូតាមបណ្តាញ) | វិធីសាស្ត្រជ្រើសរើសអ្នកចូលរួមក្នុងការស្រាវជ្រាវ ដោយអ្នកស្រាវជ្រាវពឹងផ្អែកលើអ្នកដែលបានផ្តល់បទសម្ភាសន៍រួច ឱ្យជួយណែនាំបន្តទៅកាន់អ្នកផ្សេងទៀតដែលពួកគេស្គាល់ ហើយមានលក្ខណៈសម្បត្តិស្របតាមការសិក្សា។ | ដូចជាការស្វែងរកទិញវត្ថុកម្រមួយ ដោយយើងសួរមិត្តភក្តិទី១ ហើយមិត្តភក្តិទី១ណែនាំទៅមិត្តភក្តិទី២ បន្តបន្ទាប់គ្នារហូតដល់រកឃើញអ្នកលក់។ |
| Ethnographic Research Techniques (បច្ចេកទេសស្រាវជ្រាវជាតិពន្ធុវិទ្យា) | វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវគុណវិស័យដែលអ្នកស្រាវជ្រាវត្រូវចុះទៅរស់នៅផ្ទាល់ និងសង្កេតមើលសកម្មភាពប្រចាំថ្ងៃរបស់សហគមន៍ ដើម្បីស្វែងយល់ពីវប្បធម៌ អាកប្បកិរិយា និងបញ្ហាជាក់ស្តែងរបស់ពួកគេឱ្យបានស៊ីជម្រៅ។ | ដូចជាការពាក់ស្បែកជើងរបស់អ្នកដទៃហើយដើរផ្ទាល់ ដើម្បីយល់ពីការឈឺចាប់ និងអារម្មណ៍របស់គេពិតប្រាកដ ជាជាងគ្រាន់តែស្តាប់គេប្រាប់។ |
| Asset Portfolios (បណ្តុំទ្រព្យសកម្ម) | ការប្រមូលផ្តុំនៃធនធាន ឬមូលធនផ្សេងៗដែលគ្រួសារមួយមាន (ដូចជា ដីធ្លី ហិរញ្ញវត្ថុ ចំណេះដឹង និងបណ្តាញទំនាក់ទំនងសង្គម) ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់រួមគ្នាដើម្បីបង្កើតមុខរបរចិញ្ចឹមជីវិត។ | ដូចជាកញ្ចប់ឧបករណ៍ជាងឈើ ដែលត្រូវមានទាំងញញួរ រណារ និងដែកគោល ដើម្បីអាចសាងសង់ផ្ទះមួយបាន (ខ្វះមួយណាមិនបាន)។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
