បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះសិក្សាអំពីភាពមិនស៊ីចង្វាក់គ្នារវាងគោលនយោបាយថ្នាក់ជាតិ និងការអនុវត្តជាក់ស្តែង ដែលរារាំងដល់ការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាព័ត៌មាននិងសារគមនាគមន៍ (ICT) នៅក្នុងគ្រឹះស្ថានឧត្តមសិក្សានៅកម្ពុជា។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវបែបគុណវិស័យ (Qualitative Methods) តាមរយៈការវាយតម្លៃអត្ថន័យ និងការវិភាគទិន្នន័យ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Top-down Policy Framework ការអនុវត្តគោលនយោបាយពីថ្នាក់លើចុះក្រោម (កម្រិតជាតិ និងក្រសួង) |
ផ្តល់នូវទិសដៅយុទ្ធសាស្ត្រថ្នាក់ជាតិរួម និងមានការគាំទ្រជាគោលការណ៍ពីក្រសួង (ឧទាហរណ៍ ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា) សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍន៍វិស័យអប់រំ។ | មិនសូវឆ្លើយតបទៅនឹងបរិបទជាក់ស្តែង និងកង្វះខាតធនធានរបស់គ្រឹះស្ថាននីមួយៗនៅថ្នាក់ក្រោម ដែលនាំឱ្យការអនុវត្តច្រើនតែបរាជ័យ។ | ការផ្លាស់ប្តូរមានរយៈពេលខ្លី គ្មាននិរន្តរភាព និងងាយវិលទៅរកការអនុវត្តបែបចាស់វិញនៅពេលគម្រោងជំនួយត្រូវបញ្ចប់។ |
| Bottom-up Change Management Framework ការគ្រប់គ្រងការផ្លាស់ប្តូរពីថ្នាក់ក្រោមឡើងលើ (កម្រិតស្ថាប័ន) |
ឆ្លើយតបយ៉ាងជាក់ស្តែងទៅនឹងធនធានដែលមានក្នុងស្ថាប័ន កសាងទំនុកចិត្ត និងជំរុញឱ្យមានការចូលរួមពីបុគ្គលិកក្នុងការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យា។ | ទាមទារឱ្យថ្នាក់ដឹកនាំស្ថាប័នមានចំណេះដឹងជ្រៅជ្រះផ្នែកគ្រប់គ្រងការផ្លាស់ប្តូរ និងត្រូវការការបែងចែកថវិកាផ្ទៃក្នុងឱ្យបានច្បាស់លាស់។ | បង្កើតបរិយាកាសអំណោយផលសម្រាប់ការរៀនសូត្រតាមបែបឌីជីថលប្រកបដោយចីរភាព និងបង្កើនភាពជាម្ចាស់ការរបស់គ្រឹះស្ថានឧត្តមសិក្សា។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការផ្លាស់ប្តូរទៅប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យា (ICT) នៅក្នុងគ្រឹះស្ថានឧត្តមសិក្សា ទាមទារឱ្យមានការវិនិយោគយ៉ាងសំខាន់ និងការគ្រប់គ្រងប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ធនធានមនុស្ស និងថវិកាផ្ទៃក្នុង។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដោយប្រមូលទិន្នន័យពីអ្នកដឹកនាំកម្រិតកណ្តាលនិងកំពូលចំនួន ៧ រូប មកពីគ្រឹះស្ថានឧត្តមសិក្សាចំនួន ៦។ ទោះបីជាទំហំគំរូមានទំហំតូច ហើយផ្តោតសំខាន់លើទស្សនៈរបស់អ្នកគ្រប់គ្រង (Management perspective) ប៉ុន្តែវាមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងណាស់ ព្រោះវាបានឆ្លុះបញ្ចាំងពីបញ្ហាប្រព័ន្ធ និងឧបសគ្គផ្នែកគោលនយោបាយពិតប្រាកដដែលរារាំងការអភិវឌ្ឍន៍ ICT នៅកម្ពុជា។
លទ្ធផល និងអនុសាសន៍នៃការសិក្សានេះមានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងធំធេង និងអាចយកទៅអនុវត្តផ្ទាល់បាននៅក្នុងប្រព័ន្ធអប់រំឧត្តមសិក្សារបស់កម្ពុជា។
ការផ្លាស់ប្តូររបៀបធ្វើការពីការរង់ចាំតែបទបញ្ជាពីថ្នាក់លើ មកការបង្កើតគំនិតផ្តួចផ្តើមជាយុទ្ធសាស្ត្រពីថ្នាក់ស្ថាប័នផ្ទាល់ គឺជាគន្លឹះឆ្ពោះទៅរកការធ្វើបរិវត្តកម្មឌីជីថលប្រកបដោយជោគជ័យ និងចីរភាពនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| ICT adoption | ដំណើរការនៃការបញ្ចូលបច្ចេកវិទ្យាព័ត៌មាននិងសារគមនាគមន៍ (ដូចជាកុំព្យូទ័រ អ៊ីនធឺណិត និងកម្មវិធីសិក្សាអេឡិចត្រូនិក) ទៅក្នុងការអនុវត្តការបង្រៀននិងរៀនប្រចាំថ្ងៃរបស់ស្ថាប័ន ដើម្បីបង្កើនគុណភាពនៃការអប់រំ។ | ដូចជាការប្តូរពីការសរសេរសំបុត្រតាមប្រៃសណីយ៍ មកប្រើប្រាស់អ៊ីមែល (Email) ដើម្បីឱ្យការងារកាន់តែលឿននិងមានប្រសិទ្ធភាពជាងមុន។ |
| Top-down policy | ការបង្កើតនិងដាក់ចេញនូវគោលការណ៍ ឬសេចក្តីសម្រេចនានាពីថ្នាក់ដឹកនាំកំពូល (ដូចជាថ្នាក់ក្រសួង ឬរាជរដ្ឋាភិបាល) ទៅកាន់ស្ថាប័នថ្នាក់ក្រោម ឬអ្នកអនុវត្តផ្ទាល់ ដោយជារឿយៗមិនសូវបានគិតគូរពីឧបសគ្គជាក់ស្តែងនៅមូលដ្ឋាន។ | ដូចជាឪពុកម្តាយជាអ្នកសម្រេចចិត្តរៀបចំកាលវិភាគសិក្សាឱ្យកូន ដោយមិនបានសួរពីចំណង់ចំណូលចិត្ត ឬពេលវេលាជាក់ស្តែងរបស់កូនសោះ។ |
| Bottom-up policy | ការរៀបចំគោលនយោបាយ ឬផែនការយុទ្ធសាស្ត្រដែលផ្តើមចេញពីការយល់ដឹងអំពីតម្រូវការ កង្វះខាត និងការចូលរួមរបស់អ្នកអនុវត្តផ្ទាល់នៅមូលដ្ឋាន (ដូចជាសាកលវិទ្យាល័យ) រួចយកទៅអនុវត្ត និងស្នើសុំការគាំទ្រពីថ្នាក់លើ។ | ដូចជាសិស្សានុសិស្សមូលមតិគ្នាស្នើសុំលោកគ្រូអ្នកគ្រូ ដើម្បីបង្កើតក្លឹបសិក្សាថ្មីមួយដែលឆ្លើយតបនឹងតម្រូវការជាក់ស្តែងរបស់ពួកគេផ្ទាល់។ |
| Change management | យុទ្ធសាស្ត្រ និងដំណើរការជាប្រព័ន្ធក្នុងការរៀបចំ គាំទ្រ និងដឹកនាំបុគ្គលិក ក៏ដូចជាស្ថាប័នទាំងមូល ឱ្យសម្របខ្លួនទៅនឹងការផ្លាស់ប្តូរថ្មីៗ (ដូចជាការដាក់ឱ្យប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យាថ្មី) ដោយធានាថាមិនមានការប្រឆាំង និងទទួលបានជោគជ័យ។ | ដូចជាការបង្ហាត់ក្មេងឱ្យប្តូរពីការជិះកង់កង់បី មកជិះកង់កង់ពីរ ដោយមានអ្នកចាំកាន់ពីក្រោយនិងផ្តល់កម្លាំងចិត្ត រហូតដល់គេចេះជិះដោយខ្លួនឯងដោយលែងមានភាពភ័យខ្លាច។ |
| Public Administrative Institution (PAI) | ឋានៈផ្លូវច្បាប់ដែលរដ្ឋាភិបាលផ្តល់ឱ្យគ្រឹះស្ថានរដ្ឋ (ឧទាហរណ៍ សាកលវិទ្យាល័យរដ្ឋ) ដើម្បីឱ្យពួកគេមានស្វ័យភាព (ឯករាជ្យភាព) ក្នុងការគ្រប់គ្រងថវិកាចំណូលចំណាយ ធនធានមនុស្ស និងកម្មវិធីសិក្សាដោយខ្លួនឯង ដោយមិនបាច់រង់ចាំការសម្រេចពីក្រសួងទាំងស្រុង។ | ដូចជាកូនដែលធំពេញវ័យ ហើយឪពុកម្តាយអនុញ្ញាតឱ្យកាន់ប្រាក់កាក់ និងចាត់ចែងការចំណាយប្រចាំខែដោយខ្លួនឯងបាន។ |
| Blended learning | វិធីសាស្ត្របង្រៀននិងរៀនដែលរួមបញ្ចូលគ្នារវាងការរៀនទល់មុខជាមួយគ្រូនាពេលម៉ោងសិក្សានៅក្នុងថ្នាក់ផ្ទាល់ និងការរៀនតាមប្រព័ន្ធអនឡាញ (Online) ដោយប្រើប្រាស់មេរៀននិងវីដេអូឌីជីថល។ | ដូចជាការហាត់ប្រាណដែលយើងទៅក្លឹបហាត់ប្រាណដើម្បីជួបគ្រូបង្វឹកផ្ទាល់ផង និងការមើលវីដេអូហាត់ប្រាណបន្ថែមនៅផ្ទះដោយខ្លួនឯងផង។ |
| Learning Management System (LMS) | កម្មវិធីកុំព្យូទ័រ ឬប្រព័ន្ធបណ្តាញអនឡាញ (ឧទាហរណ៍៖ Moodle, Google Classroom) ដែលគ្រឹះស្ថានអប់រំប្រើប្រាស់សម្រាប់ដាក់ឯកសារមេរៀន ធ្វើតេស្ត ដាក់កិច្ចការផ្ទះ និងតាមដានវឌ្ឍនភាពនៃការសិក្សារបស់សិស្សនិស្សិត។ | ដូចជាបណ្ណាល័យ និងថ្នាក់រៀននិម្មិតនៅលើអ៊ីនធឺណិត ដែលសិស្សអាចចូលទៅយកសៀវភៅអាន និងធ្វើលំហាត់បានគ្រប់ពេលវេលា និងគ្រប់ទីកន្លែង។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
