បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការពុលលោហៈធ្ងន់ (កាដមីញ៉ូម និងសំណ) នៅក្នុងដីកសិកម្ម ដែលរារាំងការលូតលាស់ និងដំណើរការមេតាប៉ូលីសរបស់រុក្ខជាតិ ក៏ដូចជាបង្កហានិភ័យដល់ខ្សែសង្វាក់អាហារ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះត្រូវបានអនុវត្តតាមរយៈការពិសោធន៍ក្នុងបន្ទប់ពិសោធន៍ ដោយតាមដានការលូតលាស់របស់កូនរុក្ខជាតិក្រោមលក្ខខណ្ឌដែលប៉ះពាល់នឹងលោហៈធ្ងន់ និងការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាណាណូកាបូន។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Heavy Metal Treatment without CNTs (Control) ការព្យាបាលដោយលោហៈធ្ងន់តែឯង (គ្មានបំពង់ណាណូកាបូន) |
ងាយស្រួលរៀបចំសម្រាប់ការសិក្សាពីកម្រិតពុលមូលដ្ឋានរបស់លោហៈធ្ងន់ទៅលើរុក្ខជាតិ។ | ធ្វើឱ្យរុក្ខជាតិលូតលាស់យឺត ថយចុះបរិមាណក្លរ៉ូហ្វីល និងកើនឡើងនូវការខូចខាតកោសិកា (Lipid peroxidation/MDA)។ | ប្រវែងឫសនិងដើមថយចុះយ៉ាងខ្លាំង ហើយបរិមាណក្លរ៉ូហ្វីលបានធ្លាក់ចុះដល់ ៨២% សម្រាប់កាដមីញ៉ូម (Cd) និង ៧៧% សម្រាប់សំណ (Pb)។ |
| Multi-walled Carbon Nanotubes (MWCNTs) Treatment under Heavy Metal Stress ការប្រើប្រាស់ MWCNTs ក្នុងស្ថានភាពស្ត្រេសលោហៈធ្ងន់ |
ជួយស្តារការលូតលាស់របស់ឫសនិងដើម បង្កើនក្លរ៉ូហ្វីល និងបង្កើនការស្រូបយកជាតិសំណ (Pb) សម្រាប់ការបន្សាបជាតិពុល។ | អាចបណ្តាលឱ្យមានភាពតានតឹងអុកស៊ីតកម្មបន្ថែម (កើនឡើងកម្រិត MDA) ប្រសិនបើប្រើក្នុងកំហាប់ខ្ពស់ (50 mg/L) ជាមួយកាដមីញ៉ូម។ | ការប្រើប្រាស់ MWCNTs ក្នុងកំហាប់ 50 mg/L បានបង្កើនការស្រូបយកជាតិសំណ (Pb) យ៉ាងខ្ពស់បំផុតចូលទៅក្នុងរុក្ខជាតិ Sorghum bicolor។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍កម្រិតខ្ពស់ និងសារធាតុគីមីមួយចំនួនសម្រាប់ការវិភាគជីវគីមីនិងលោហៈធ្ងន់។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងលក្ខខណ្ឌមន្ទីរពិសោធន៍ (In vitro) ដោយប្រើចានប៉េទ្រី (Petri dishes) ក្នុងរយៈពេលត្រឹមតែ ១០ ថ្ងៃប៉ុណ្ណោះ ដែលមិនឆ្លុះបញ្ចាំងពីលក្ខខណ្ឌដីធម្មជាតិដ៏ស្មុគស្មាញនោះទេ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា លទ្ធផលនេះចាំបាច់ត្រូវមានការធ្វើតេស្តផ្ទាល់លើដីកសិកម្ម ឬដីតំបន់រ៉ែពិតប្រាកដ ដើម្បីវាយតម្លៃពីអន្តរកម្មជាមួយអតិសុខុមប្រាណ និងប្រសិទ្ធភាពយូរអង្វែង។
វិធីសាស្រ្តប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាណាណូសម្រាប់បន្សាបជាតិពុលក្នុងដី (Phytoremediation) នេះ មានសក្តានុពលខ្ពស់សម្រាប់អនុវត្តនៅក្នុងតំបន់រងការបំពុលរបស់ប្រទេសកម្ពុជា។
បច្ចេកវិទ្យានេះផ្តល់នូវដំណោះស្រាយប្រកបដោយនវានុវត្តន៍សម្រាប់ការស្តារបរិស្ថាននៅកម្ពុជា ប៉ុន្តែទាមទារការស្រាវជ្រាវបន្ថែមលើឥទ្ធិពលប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីក្នុងស្រុក មុននឹងឈានទៅការអនុវត្តទ្រង់ទ្រាយធំ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Multi-walled carbon nanotube (បំពង់ណាណូកាបូនពហុស្រទាប់) | ជាបំពង់ដ៏តូចបំផុត (ទំហំណាណូ) ដែលផ្សំឡើងពីស្រទាប់កាបូនត្រួតស៊ីគ្នាជាច្រើនជាន់។ ក្នុងការស្រាវជ្រាវនេះ វាត្រូវបានប្រើដើម្បីជួយរុក្ខជាតិទប់ទល់នឹងជាតិពុលលោហៈធ្ងន់ និងជំរុញការលូតលាស់។ | ដូចជាបំពង់បឺតទឹកដ៏តូចបំផុតមួយដែលមានជញ្ជាំងច្រើនជាន់ ដែលអាចជ្រៀតចូលទៅក្នុងរុក្ខជាតិដើម្បីជួយដឹកនាំសារធាតុចិញ្ចឹម ឬការពារពីជាតិពុល។ |
| Phytoremediation (ការព្យាបាលបរិស្ថានដោយប្រើរុក្ខជាតិ) | ជាបច្ចេកទេសប្រើប្រាស់រុក្ខជាតិដើម្បីបឺតស្រូប ទប់ស្កាត់ ឬបំបែកសារធាតុពុល (ដូចជាលោហៈធ្ងន់) ចេញពីដី ទឹក ឬខ្យល់ ដើម្បីធ្វើឱ្យបរិស្ថានស្អាតឡើងវិញ។ | ដូចជាការប្រើប្រាស់ម៉ាស៊ីនបូមធូលីធម្មជាតិ (រុក្ខជាតិ) ដើម្បីបឺតយកសំរាម និងជាតិពុលចេញពីកម្រាលព្រំ (ដី)។ |
| Lipid peroxidation (ការធ្វើអុកស៊ីតកម្មលីពីត) | ជាដំណើរការដែលរ៉ាឌីកាល់សេរី (free radicals) វាយប្រហារលើស្រទាប់ខ្លាញ់ (លីពីត) នៃភ្នាសកោសិកា ដែលបណ្តាលឱ្យកោសិការុក្ខជាតិខូចខាត។ ការកើនឡើងនៃម៉ាឡុងឌីអាល់ដេអ៊ីត (MDA) គឺជាសញ្ញានៃការខូចខាតនេះ។ | ដូចជាដែកដែលត្រូវច្រេះស៊ីនៅពេលត្រូវទឹកនិងខ្យល់ ដែលធ្វើឱ្យរបាំងការពាររបស់វាខ្សោយនិងធ្លុះធ្លាយបន្តិចម្តងៗ។ |
| Atomic Absorption Spectroscopy (វិសាលគមស្រូបយកអាតូម) | ជាវិធីសាស្ត្រវិភាគគីមីដែលប្រើពន្លឺដើម្បីវាស់កំហាប់នៃធាតុលោហៈនីមួយៗ (ដូចជាកាដមីញ៉ូម និងសំណ) ដែលមាននៅក្នុងសំណាក (ដូចជានៅក្នុងរាងកាយរុក្ខជាតិ)។ | ដូចជាការប្រើម៉ាស៊ីនស្កេនដោយប្រើពន្លឺ ដើម្បីរាប់ចំនួនកាក់លាក់ទុកក្នុងកាបូប ដោយមើលលើស្រមោលដែលវាបាំងពន្លឺ។ |
| Oxidative stress (ស្ត្រេសអុកស៊ីតកម្ម) | ជាស្ថានភាពអតុល្យភាពនៅក្នុងកោសិកា នៅពេលដែលមានការកើនឡើងនូវសារធាតុអុកស៊ីហ្សែនសកម្ម (ROS) ខ្ពស់ពេក ដែលរាងកាយរុក្ខជាតិមិនអាចបន្សាបទាន់ពេល ធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ការលូតលាស់ និងបំផ្លាញរចនាសម្ព័ន្ធកោសិកា។ | ដូចជារោងចក្រមួយដែលផលិតកាកសំណល់ពុលលឿនជាងសមត្ថភាពដែលម៉ាស៊ីនចម្រោះអាចសម្អាតបាន ធ្វើឱ្យរោងចក្រទាំងមូលពុល។ |
| Chlorophyll (ក្លរ៉ូហ្វីល) | ជាសារធាតុពណ៌បៃតងនៅក្នុងរុក្ខជាតិ ដែលមានតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការចាប់យកថាមពលពន្លឺព្រះអាទិត្យ ដើម្បីធ្វើរស្មីសំយោគបង្កើតជាចំណីអាហារ។ លោហៈធ្ងន់អាចបំផ្លាញដំណើរការផលិតសារធាតុនេះ។ | ដូចជាបន្ទះសូឡានៅលើដំបូលផ្ទះដែលទាញយកពន្លឺថ្ងៃមកបំប្លែងជាអគ្គិសនីសម្រាប់ប្រើប្រាស់ប្រចាំថ្ងៃ។ |
| Malondialdehyde / MDA (ម៉ាឡុងឌីអាល់ដេអ៊ីត) | ជាម៉ូលេគុលសរីរាង្គដែលកើតឡើងនៅពេលដែលភ្នាសកោសិកាត្រូវបំផ្លាញដោយស្ត្រេសអុកស៊ីតកម្ម។ នៅក្នុងការស្រាវជ្រាវ ការវាស់បរិមាណ MDA ជួយបញ្ជាក់ពីកម្រិតរងគ្រោះរបស់រុក្ខជាតិដោយសារលោហៈធ្ងន់។ | ដូចជាផ្សែងភ្លើងដែលហុយចេញពីផ្ទះដែលកំពុងឆេះ; ផ្សែងកាន់តែច្រើន បញ្ជាក់ថាការខូចខាតពីភ្លើងកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
