បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះដោះស្រាយតម្រូវការក្នុងការអភិវឌ្ឍបច្ចេកវិទ្យាថែរក្សាគុណភាពខ្ពស់សម្រាប់ផលិតផលផ្លែទន្លាប់ចត់ (Diospyros kaki) ដែលដាំដុះនៅប្រទេសថៃ ដើម្បីកែលម្អលើវិធីសាស្ត្រសម្ងួតតាមបែបប្រពៃណីដែលមិនសូវមានគុណភាព។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានធ្វើឲ្យប្រសើរឡើងនូវការសម្ងួតដោយអូស្មូសជាមុន ដោយប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រផ្ទៃឆ្លើយតប មុនពេលអនុវត្តការសម្ងួតដោយមីក្រូវ៉េវ-សុញ្ញកាស។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Hot Air Drying (Baseline) ការសម្ងួតដោយខ្យល់ក្តៅ (វិធីសាស្ត្រទូទៅ) |
ជាវិធីសាស្ត្រងាយស្រួល ចំណាយដើមទុនតិចលើឧបករណ៍ និងត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយ។ | ការប្រើកម្តៅខ្ពស់ធ្វើឱ្យខូចខាតដល់វាយនភាព ពណ៌ និងរសជាតិរបស់ផ្លែឈើ ហើយវាគ្មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់នៅដំណាក់កាលសម្ងួតចុងក្រោយ។ | ផលិតផលទទួលបានមានគុណភាពមិនសូវល្អ និងមិនអាចរក្សាលក្ខណៈដើមរបស់ផ្លែឈើស្រស់បានទាំងស្រុង។ |
| Osmotic Dehydration Alone ការប្រព្រឹត្តកម្មដោយអូស្មូសតែមួយមុខ |
ជួយកាត់បន្ថយការខូចខាតដោយសារកម្តៅ ព្រមទាំងរក្សាបាននូវវាយនភាព ពណ៌ និងរសជាតិដើមរបស់អាហារ។ | សកម្មភាពទឹក (Water activity) នៅក្នុងផលិតផលនៅតែមានកម្រិតខ្ពស់ ដែលមិនអាចរក្សាទុកបានយូរដោយគ្មានការសម្ងួតបន្ថែម។ | អាចកាត់បន្ថយទម្ងន់ផ្លែឈើ (Water Loss) បានជាង ០.៤ kg/kg និងកើនបរិមាណសារធាតុរឹងត្រឹមតិចជាង ០.១៣ kg/kg ក្នុងរយៈពេល៤៨ម៉ោង។ |
| Combined Osmotic and Microwave-Vacuum Dehydration ការសម្ងួតរួមបញ្ចូលគ្នារវាងបាតុភូតអូស្មូស និងមីក្រូវ៉េវ-សុញ្ញកាស (វិធីសាស្ត្រស្នើឡើង) |
ប្រើប្រាស់ថាមពលតិចជាងការសម្ងួតដោយខ្យល់ក្តៅ និងជួយឱ្យផលិតផលរក្សាបាននូវរសជាតិស្រស់ ក៏ដូចជាធានាអាយុកាលរក្សាទុកបានយូរ។ | ទាមទារការវិនិយោគខ្ពស់លើម៉ាស៊ីនមីក្រូវ៉េវ-សុញ្ញកាស និងឆ្លងកាត់ដំណើរការស្មុគស្មាញច្រើនដំណាក់កាល។ | សកម្មភាពទឹក (Aw) ធ្លាក់ចុះទាបជាង ០.៧៥ ហើយទទួលបានការគាំទ្រពីអតិថិជនរហូតដល់ ៨១% ចំពោះរសជាតិ និងវាយនភាព។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តបច្ចេកទេសនេះទាមទារបរិក្ខារមន្ទីរពិសោធន៍ និងម៉ាស៊ីនកែច្នៃកម្រិតខ្ពស់សម្រាប់ការសម្ងួតនិងការវិភាគគុណភាពផលិតផល។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅសាកលវិទ្យាល័យ Kasetsart ប្រទេសថៃ ដោយប្រើប្រាស់ពូជផ្លែទន្លាប់ចត់ (P2 cultivar)។ ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដោយសារយើងមានអាកាសធាតុ និងលក្ខខណ្ឌកសិកម្មស្រដៀងគ្នា ហើយបច្ចេកទេសប្រព្រឹត្តកម្មនេះអាចយកមកកែច្នៃ និងអនុវត្តលើផ្លែឈើក្នុងស្រុកផ្សេងៗទៀតបានយ៉ាងទូលំទូលាយ។
បច្ចេកទេសសម្ងួតរួមបញ្ចូលគ្នានេះមានអត្ថប្រយោជន៍ និងសក្តានុពលខ្លាំងសម្រាប់ការកែច្នៃកសិផលនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។
ការនាំយកបច្ចេកវិទ្យាសម្ងួតមីក្រូវ៉េវ-សុញ្ញកាសមកប្រើប្រាស់ជាមួយបាតុភូតអូស្មូស នឹងជួយលើកកម្ពស់ស្តង់ដារគុណភាពផ្លែឈើក្រៀមកម្ពុជាឱ្យអាចប្រកួតប្រជែងនៅលើទីផ្សារអន្តរជាតិបានប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Osmotic dehydration (ការសម្ងួតដោយបាតុភូតអូស្មូស) | គឺជាដំណើរការកាត់បន្ថយជាតិទឹកចេញពីចំណីអាហារ ដោយការត្រាំវានៅក្នុងសូលុយស្យុងដែលមានកំហាប់ខ្ពស់ (ដូចជាទឹកស្ករ ឬទឹកអំបិល) ដែលបង្កើតជាកម្លាំងទាញឱ្យទឹកជ្រាបចេញពីកោសិកាអាហារមកខាងក្រៅ។ | ដូចជាការប្រឡាក់អំបិលលើត្រីស្រស់ ដែលធ្វើឱ្យទឹកហូរចេញពីសាច់ត្រីមកក្រៅអញ្ចឹងដែរ។ |
| Microwave-vacuum dehydration (ការសម្ងួតដោយមីក្រូវ៉េវ-សុញ្ញកាស) | ជាបច្ចេកវិទ្យាសម្ងួតដែលប្រើប្រាស់រលកមីក្រូវ៉េវដើម្បីបង្កើតកម្តៅពីខាងក្នុងសាច់អាហារ រួមផ្សំជាមួយបរិយាកាសសុញ្ញកាសដើម្បីឱ្យទឹកពុះ និងហួតបានលឿននៅសីតុណ្ហភាពទាប ដែលជួយការពារកុំឱ្យខូចគុណភាពរូបវន្ត។ | ដូចជាការដាំទឹកនៅលើកំពូលភ្នំខ្ពស់ៗ ដែលទឹកអាចពុះនិងហួតបានលឿនទោះបីជាមិនសូវក្តៅខ្លាំងដោយសារសម្ពាធខ្យល់ទាប។ |
| Response Surface Methodology (វិធីសាស្ត្រផ្ទៃឆ្លើយតប) | ជាបណ្តុំនៃរូបមន្តគណិតវិទ្យា និងស្ថិតិដែលប្រើសម្រាប់រចនាការពិសោធន៍ និងស្វែងរកលក្ខខណ្ឌដ៏ល្អបំផុត (ឧទាហរណ៍ កម្រិតកំហាប់ស្ករនិងអំបិលស័ក្តិសមបំផុត) ក្នុងពេលដែលមានអថេរច្រើនដែលជះឥទ្ធិពលលើលទ្ធផល។ | ដូចជាការគូសផែនទីនៃភ្នំមួយដោយការវាស់កម្ពស់នៅទីតាំងផ្សេងៗគ្នា រួចប្រើផែនទីនោះដើម្បីរកមើលកំពូលភ្នំខ្ពស់ជាងគេដោយមិនចាំបាច់ដើររាវរកគ្រប់កន្លែង។ |
| Water activity (សកម្មភាពទឹក) | ជារង្វាស់នៃបរិមាណទឹកសេរីដែលមាននៅក្នុងចំណីអាហារ ដែលអនុញ្ញាតឱ្យអតិសុខុមប្រាណ (ដូចជាបាក់តេរី និងផ្សិត) អាចយកទៅប្រើប្រាស់សម្រាប់ការលូតលាស់បាន។ កាលណាសកម្មភាពទឹកកាន់តែទាប អាហារកាន់តែអាចទុកបានយូរ។ | ដូចជាលុយនៅក្នុងហោប៉ៅអញ្ចឹង បើមានលុយសេរីច្រើននៅក្រៅ (ទឹកសេរី) ចោរ (បាក់តេរី) ងាយនឹងមកលួច តែបើលុយនោះទុកចាក់សោរក្នុងធនាគារ (ទឹកជាប់ក្នុងកោសិកា) គឺមានសុវត្ថិភាព។ |
| Solid Gain (ការកើនឡើងសារធាតុរឹង) | គឺជាបរិមាណនៃសារធាតុរំលាយ (ដូចជាស្ករ ឬអំបិល) ដែលបានជ្រាបចូលទៅក្នុងសាច់អាហារក្នុងអំឡុងពេលធ្វើប្រព្រឹត្តកម្មអូស្មូស។ | ដូចជាការត្រាំស្វាយខ្ចីក្នុងទឹកស្ករ យូរៗទៅជាតិស្ករជ្រាបចូលក្នុងសាច់ស្វាយធ្វើឱ្យវាប្រែជាមានរសជាតិផ្អែម។ |
| Central Composite Design (ការរចនាសមាសភាពកណ្តាល) | ជាប្រភេទមួយនៃការរចនាគំរូការពិសោធន៍ក្នុងមុខវិជ្ជាស្ថិតិ ដែលជួយកាត់បន្ថយចំនួនដងនៃការពិសោធន៍ឱ្យនៅតិចបំផុត ប៉ុន្តែនៅតែអាចបង្កើតគំរូគណិតវិទ្យាបានយ៉ាងសុក្រឹតដើម្បីទស្សន៍ទាយលទ្ធផលប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព។ | ដូចជាការភ្លក់ម្ហូបដោយដួសតែពីរបីស្លាបព្រានៅកន្លែងផ្សេងៗគ្នាក្នុងឆ្នាំង ដើម្បីដឹងថាសម្លទាំងមូលមានរសជាតិយ៉ាងណា ដោយមិនចាំបាច់ញ៉ាំអស់មួយឆ្នាំង។ |
| Astringent (លក្ខណៈចត់ ឬមានជាតិជ័រ) | ជាលក្ខណៈរសជាតិរបស់ផ្លែឈើ (ដូចជាផ្លែទន្លាប់ខ្ចី) ដែលបណ្តាលមកពីវត្តមានរបស់សារធាតុតានីន (Tannin) កម្រិតខ្ពស់ ដែលធ្វើឱ្យមានអារម្មណ៍ស្ងួត និងចត់កាលណាទទួលទាន។ | ដូចជាអារម្មណ៍ក្រាតអណ្តាត និងស្ងួតមាត់ពេលដែលយើងខាំទំពាផ្លែចេកខ្ចី ឬសំបកដើមឈើ។ |
| Organoleptic scores (ពិន្ទុវាយតម្លៃតាមសតិអារម្មណ៍) | ការវាយតម្លៃគុណភាពចំណីអាហារដោយប្រើប្រាស់វិញ្ញាណទាំង៥ របស់មនុស្សផ្ទាល់ ដូចជា ការសង្កេតមើលពណ៌ ភ្លក់រសជាតិ ហិតក្លិន និងស្ទាបវាយនភាព។ | ដូចជាការដាក់ពិន្ទុរបស់គណៈកម្មការក្នុងកម្មវិធីប្រកួតធ្វើម្ហូប ដែលពឹងផ្អែកលើការភ្លក់ ហិតក្លិន និងមើលរូបរាងម្ហូបជាក់ស្តែង។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
