បញ្ហា (The Problem)៖ ការអនុវត្តវារីវប្បកម្មប្រកបដោយនិរន្តរភាពនៅប្រទេសម៉ាឡេស៊ីជួបប្រទះនឹងបញ្ហាប្រឈម ដោយសារការចំណាយខ្ពស់ កង្វះការយល់ដឹងរបស់អ្នកប្រើប្រាស់ និងអវត្តមាននៃការកំណត់តម្លៃខុសគ្នាសម្រាប់ផលិតផលត្រីដែលអនុលោមតាមស្តង់ដារ MyGAP ដែលធ្វើឲ្យកសិករពិបាកទាញយកប្រាក់ចំណេញ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រស្ទង់មតិអនឡាញ និងម៉ូដែលស្ថិតិដើម្បីប៉ាន់ប្រមាណការយល់ដឹង និងឆន្ទៈក្នុងការចំណាយរបស់អ្នកប្រើប្រាស់។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Contingent Valuation Method (CVM) - Dichotomous Choice វិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃតាមលក្ខខណ្ឌ (ជម្រើសទ្វេភាគ) |
ងាយស្រួលក្នុងការវិភាគចំណូលចិត្តសម្រាប់ទំនិញឯកជន (private goods) និងងាយយល់សម្រាប់អ្នកឆ្លើយតបក្នុងការសម្រេចចិត្ត។ មានភាពលំអៀងសម្មតិកម្ម (hypothetical bias) ទាបសម្រាប់ទំនិញឯកជន។ | អាចបង្កើតលទ្ធផលលំអៀងខ្ពស់ (upwardly biased results) ធៀបនឹង CE ព្រោះវាមិនបានធ្វើគំរូទីផ្សារបានជាក់ស្តែងល្អិតល្អន់ និងផ្តោតខ្លាំងពេកលើតម្លៃផលិតផល។ | អាចសង្កេតឃើញពីការឆ្លើយតបសមហេតុផលចំពោះកម្រិតតម្លៃដេញថ្លៃផ្សេងៗគ្នា (៥ កម្រិត) ដោយរកឃើញថា ៧៣% យល់ព្រមបង់ប្រាក់បន្ថែម (Premium)។ |
| Choice Experiments (CE) ការពិសោធន៍តាមជម្រើស |
ល្អប្រសើរក្នុងការវិភាគចំណូលចិត្តរបស់អ្នកប្រើប្រាស់ ដោយអាចគ្រប់គ្រងលើទិដ្ឋភាពសីលធម៌ និងឆ្លុះបញ្ចាំងពីស្ថានភាពទីផ្សារជាក់ស្តែងបានល្អជាង CVM។ | អ្នកឆ្លើយតបអាចបដិសេធមិនឆ្លើយតបច្រើន (non-response rates) ដោយសារវាទាមទារការគិតស្មុគស្មាញ និងការពិចារណាលើកម្រិតថវិកាច្រើននៅពេលជ្រើសរើស។ | មិនត្រូវបានប្រើប្រាស់ផ្ទាល់ក្នុងការសិក្សានេះទេ ប៉ុន្តែត្រូវបានលើកឡើងក្នុងឯកសារថាជាវិធីសាស្ត្រប្រកួតប្រជែង ដើម្បីបង្ហាញពីហេតុផលនៃការជ្រើសរើសយក CVM។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ឯកសារមិនបានបញ្ជាក់លម្អិតអំពីការចំណាយធនធាននោះទេ ប៉ុន្តែដោយសារវាជាការស្រាវជ្រាវដោយប្រើការស្ទង់មតិអនឡាញ វាទាមទារធនធានតិចតួចសម្រាប់ការប្រមូលទិន្នន័យ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសម៉ាឡេស៊ី តាមរយៈការស្ទង់មតិអនឡាញលើមនុស្សពេញវ័យចំនួន ៦៤៥ នាក់។ ទិន្នន័យនេះអាចមានភាពលំអៀងទៅរកអ្នកដែលមានកម្រិតវប្បធម៌ខ្ពស់ និងអ្នកប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យា ព្រោះជាង ៥៥% នៃអ្នកឆ្លើយតបមានសញ្ញាបត្របរិញ្ញាបត្រឡើងទៅ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ការទាញយកលទ្ធផលនេះមកអនុវត្តផ្ទាល់ត្រូវមានការប្រុងប្រយ័ត្ន ព្រោះប្រជាជនភាគច្រើននៅតាមទីជនបទអាចពុំទាន់មានការយល់ដឹងច្រើនពីស្តង់ដារចំណីអាហារ (ដូចជាសញ្ញា CamGAP ជាដើម) ហើយកម្រិតប្រាក់ចំណូលក៏នៅមានកម្រិត។
វិធីសាស្ត្រ និងលទ្ធផលនៃការសិក្សានេះមានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងក្នុងការជំរុញការអនុវត្តស្តង់ដារកសិកម្មល្អនៅកម្ពុជា (CamGAP) សម្រាប់វិស័យវារីវប្បកម្ម។
ការយល់ដឹងពីឆន្ទៈក្នុងការចំណាយ (WTP) របស់អ្នកប្រើប្រាស់ គឺជាកូនសោរដ៏សំខាន់ក្នុងការលើកទឹកចិត្តឱ្យកសិករកម្ពុជាងាកមកអនុវត្តការចិញ្ចឹមត្រីប្រកបដោយនិរន្តរភាព និងទទួលបានផលចំណេញ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Willingness-to-Pay (ឆន្ទៈក្នុងការចំណាយ) | ជាចំនួនទឹកប្រាក់អតិបរមាដែលអតិថិជនម្នាក់សុខចិត្តចំណាយដើម្បីទិញទំនិញ ឬសេវាកម្មណាមួយ ជាពិសេសសម្រាប់ផលិតផលដែលមានគុណភាពខ្ពស់ ឬមានស្តង់ដារសុវត្ថិភាព។ | ដូចជាការកំណត់ថាអ្នកហ៊ានឱ្យលុយប៉ុន្មានសម្រាប់ទិញទូរស័ព្ទមួយគ្រឿងដែលអ្នកពេញចិត្តខ្លាំង។ |
| Contingent Valuation Method (វិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃតាមលក្ខខណ្ឌ) | ជាវិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវសេដ្ឋកិច្ចដែលប្រើប្រាស់ការស្ទង់មតិដើម្បីសួរប្រជាជនដោយផ្ទាល់អំពីឆន្ទៈរបស់ពួកគេក្នុងការចំណាយលើទំនិញ ឬសេវាកម្មដែលមិនមានតម្លៃទីផ្សារច្បាស់លាស់ ដោយបង្កើតជាទីផ្សារសម្មតិកម្ម។ | ដូចជាការសួរមិត្តភក្តិថា "តើឯងហ៊ានបង់លុយ ៥ ដុល្លារទេ បើមានគេរៀបចំសួនច្បារស្អាតនៅមុខផ្ទះឯង?" ដើម្បីស្ទង់មើលតម្លៃនៃសួនច្បារនោះក្នុងចិត្តរបស់ពួកគេ។ |
| Binomial logit model (ម៉ូដែលឡូជីតទ្វេធា) | ជាម៉ូដែលស្ថិតិដែលប្រើសម្រាប់ទស្សន៍ទាយលទ្ធផលដែលមានតែជម្រើសពីរ (ឧទាហរណ៍៖ ព្រម ឬ មិនព្រម) ដោយផ្អែកលើកត្តាជំរុញផ្សេងៗដូចជា ប្រាក់ចំណូល អាយុ និងការយល់ដឹង។ | ដូចជាម៉ាស៊ីនទស្សន៍ទាយថាតើសិស្សម្នាក់ "ប្រឡងជាប់" ឬ "ធ្លាក់" ដោយផ្អែកលើម៉ោងសិក្សា និងពិន្ទុធ្វើលំហាត់របស់គេ។ |
| Credence attributes (គុណលក្ខណៈដែលទាមទារការជឿទុកចិត្ត) | លក្ខណៈពិសេសរបស់ផលិតផលដែលអតិថិជនមិនអាចមើលដឹង ឬភ្លក់ដឹងភ្លាមៗ ទោះបីជាបានប្រើប្រាស់វារួចហើយក្តី (ដូចជា សុវត្ថិភាពចំណីអាហារ ឬនិរន្តរភាពបរិស្ថាន) ដែលទាមទារឱ្យមានការបញ្ជាក់ពីស្ថាប័នជំនាញភាគីទីបី។ | ដូចជាថ្នាំពេទ្យ ដែលយើងលេបទៅមិនដឹងថាវាផ្សំពីអ្វីពិតប្រាកដនោះទេ យើងគ្រាន់តែជឿជាក់លើក្រុមហ៊ុនផលិត និងក្រសួងសុខាភិបាលប៉ុណ្ណោះ។ |
| Utility maximization theory (ទ្រឹស្តីនៃការទាញយកអត្ថប្រយោជន៍អតិបរមា) | ទ្រឹស្តីសេដ្ឋកិច្ចដែលសន្មតថាអតិថិជនតែងតែធ្វើការសម្រេចចិត្តទិញទំនិញណាដែលផ្តល់ការពេញចិត្ត (អត្ថប្រយោជន៍) ខ្ពស់បំផុតដល់ពួកគេ ផ្អែកលើកម្រិតថវិកាដែលពួកគេមាន។ | ដូចជាពេលអ្នកមានលុយ ១០ ដុល្លារ អ្នកនឹងគិតគូរទិញម្ហូបណាដែលឆ្ងាញ់បំផុត និងធ្វើឱ្យអ្នកឆ្អែតបំផុតសមនឹងលុយនោះ។ |
| Dichotomous choice (ជម្រើសទ្វេភាគ / ជម្រើសពីរ) | ទម្រង់នៃសំណួរស្ទង់មតិដែលតម្រូវឱ្យអ្នកឆ្លើយតបជ្រើសរើសយកចម្លើយតែមួយគត់ក្នុងចំណោមជម្រើសពីរដែលផ្ទុយគ្នាស្រឡះ ដូចជា "យល់ព្រម" ឬ "មិនយល់ព្រម" ទៅលើតម្លៃណាមួយដែលគេស្នើឡើង។ | ដូចជាសំណួរដែលសួរថា "តើអ្នកចង់ញ៉ាំបាយ ឬ ញ៉ាំមី?" ដែលអ្នកត្រូវតែរើសយកមួយដាច់ខាត។ |
| Marginal effects (ឥទ្ធិពលរឹម) | រង្វាស់នៅក្នុងស្ថិតិដែលបង្ហាញពីទំហំនៃការប្រែប្រួលនៃលទ្ធផល (ឧទាហរណ៍៖ ភាគរយនៃការយល់ព្រមទិញ) នៅពេលដែលកត្តាជំរុញណាមួយ (ឧទាហរណ៍៖ ប្រាក់ចំណូល) កើនឡើងមួយឯកតា។ | ដូចជាការវាស់ថាតើល្បឿនឡាននឹងកើនឡើងប៉ុន្មានគីឡូម៉ែត្រក្នុងមួយម៉ោង ប្រសិនបើអ្នកជាន់ហ្គែរបន្ថែមមួយកម្រិតទៀត។ |
| Green consumer behaviour (អាកប្បកិរិយាអ្នកប្រើប្រាស់គាំទ្របរិស្ថាន) | សកម្មភាពរបស់អតិថិជនដែលទិញ ឬប្រើប្រាស់ផលិតផលណាដែលត្រូវបានផលិតឡើងដោយគិតគូរដល់បរិស្ថាន មិនប៉ះពាល់ធម្មជាតិ និងជួយកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់អវិជ្ជមានលើផែនដី។ | ដូចជាការសម្រេចចិត្តទិញកែវទឹកដែលអាចប្រើប្រាស់ឡើងវិញបាន ជំនួសឱ្យការទិញទឹកសុទ្ធដបប្លាស្ទិកដែលប្រើម្តងហើយបោះចោល។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
