បញ្ហា (The Problem)៖ បម្រែបម្រួលអាកាសធាតុបង្កហានិភ័យយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់ផលិតកម្មស្រូវ និងសន្តិសុខស្បៀង ជាពិសេសសម្រាប់កសិករដែលពឹងផ្អែកលើតំបន់ដីជន់លិច (Tidal land) ដែលងាយរងគ្រោះដោយសារការកើនឡើងកម្រិតទឹកសមុទ្រ និងភាពប្រៃនៃដី។ ការសិក្សានេះវាយតម្លៃកម្រិតនៃការអនុវត្តកសិកម្មឆ្លាតវៃធន់នឹងអាកាសធាតុ (CSA) និងឥទ្ធិពលរបស់វាទៅលើសន្តិសុខស្បៀងក្នុងគ្រួសារ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រស្ទង់មតិ និងការវិភាគបរិមាណលើកសិករដាំស្រូវចំនួន ៦០ នាក់នៅភូមិ Telang Jaya ខេត្តស៊ូម៉ាត្រាខាងត្បូង ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Descriptive Analysis with Likert Scale ការវិភាគពណ៌នាដោយប្រើមាត្រដ្ឋានលីកឺត |
ងាយស្រួលក្នុងការវាស់វែងអាកប្បកិរិយារបស់កសិករ និងវាយតម្លៃកម្រិតសូចនាករសន្តិសុខស្បៀងបានយ៉ាងច្បាស់លាស់។ ការបម្លែងចម្លើយទៅជាពិន្ទុជួយសម្រួលដល់ការចាត់ថ្នាក់កម្រិតនៃការអនុម័តបច្ចេកវិទ្យា។ | ទិន្នន័យដើមជាប្រភេទលំដាប់ (Ordinal Data) ដែលមានកម្រិតក្នុងការយកទៅប្រើប្រាស់ផ្ទាល់សម្រាប់ការវិភាគស្ថិតិស៊ីជម្រៅមួយចំនួន ប្រសិនបើមិនមានការបំប្លែងជាមុន។ | កំណត់បានថា កម្រិតនៃការអនុម័ត CSA សរុបមានពិន្ទុ ១៧០,៣ (កម្រិតខ្ពស់) និងពិន្ទុសន្តិសុខស្បៀងគ្រួសារមានចំនួន ៦០,៩៦ (កម្រិតខ្ពស់)។ |
| Multiple Linear Regression with Successive Interval Method (MSI) ការវិភាគតំរែតំរង់លីនេអ៊ែរពហុគុណ ដោយរួមបញ្ចូលវិធីសាស្ត្រ MSI |
វិធីសាស្ត្រ MSI ជួយបំប្លែងទិន្នន័យលំដាប់ (Ordinal) ទៅជាទិន្នន័យចន្លោះ (Interval) ធ្វើឱ្យម៉ូដែលតំរែតំរង់អាចគណនាឥទ្ធិពលនៃអថេរឯករាជ្យច្រើនក្នុងពេលតែមួយបានយ៉ាងសុក្រឹត។ | ទាមទារការយល់ដឹងស៊ីជម្រៅលើផ្នែកស្ថិតិ និងការប្រើប្រាស់កម្មវិធីកុំព្យូទ័រ ព្រមទាំងតម្រូវឱ្យទិន្នន័យបំពាក់តាមលក្ខខណ្ឌកំណត់ (Assumptions) នៃតំរែតំរង់លីនេអ៊ែរ។ | បង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ថា ការប្រើប្រាស់ត្រាក់ទ័រ ម៉ាស៊ីនបូមទឹក ប្រព័ន្ធបង្ហូរទឹក ការព្រោះគ្រាប់ផ្ទាល់ និងម៉ាស៊ីនច្រូតកាត់ មានឥទ្ធិពលវិជ្ជមានគួរឱ្យកត់សម្គាល់ទៅលើសន្តិសុខស្បៀង (p < 0.05)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះពឹងផ្អែកជាចម្បងលើការប្រមូលទិន្នន័យបឋមតាមរយៈការចុះស្ទង់មតិផ្ទាល់នៅទីវាល និងការប្រើប្រាស់កម្មវិធីស្ថិតិសម្រាប់វិភាគទិន្នន័យកម្រិតខ្ពស់។
ការសិក្សានេះត្រូវបានអនុវត្តផ្តោតតែលើកសិករចំនួន ៦០ នាក់ នៅក្នុងភូមិ Telang Jaya ខេត្តស៊ូម៉ាត្រាខាងត្បូង ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី ដែលមានលក្ខណៈភូមិសាស្ត្រដីជន់លិច (Tidal land) ជាក់លាក់។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ទិន្នន័យ និងរបកគំហើញនេះមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់តំបន់លិចទឹក ប៉ុន្តែទំហំសំណាកតូចបែបនេះអាចនឹងមិនតំណាងឱ្យស្ថានភាពទូទៅនៃកសិករកម្ពុជាដែលមានភាពចម្រុះនៃប្រភេទដី និងសេដ្ឋកិច្ចសង្គមឡើយ។
វិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃ និងការអនុវត្តបច្ចេកវិទ្យាកសិកម្មឆ្លាតវៃធន់នឹងអាកាសធាតុ (CSA) នេះ គឺពិតជាអាចយកមកកែច្នៃអនុវត្តបានយ៉ាងល្អនៅក្នុងបរិបទវិស័យកសិកម្មកម្ពុជា។
ជារួម ការពង្រីកលទ្ធភាពទទួលបានគ្រឿងចក្រ និងការគ្រប់គ្រងទឹកជាផ្នែកនៃ CSA គឺជាយុទ្ធសាស្ត្រគន្លឹះដែលអាចជួយកសិករកម្ពុជាឱ្យយកឈ្នះលើហានិភ័យអាកាសធាតុ និងធានាសន្តិសុខស្បៀងប្រកបដោយចីរភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Climate-Smart Agriculture (CSA) (កសិកម្មឆ្លាតវៃធន់នឹងអាកាសធាតុ) | ជាវិធីសាស្ត្រក្នុងការគ្រប់គ្រងកសិដ្ឋាន ដើម្បីជួយបង្កើនផលិតភាព សម្របខ្លួនទៅនឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ និងកាត់បន្ថយការបញ្ចេញឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់។ វារួមបញ្ចូលការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាដូចជា ប្រព័ន្ធធារាសាស្ត្រ ពូជធន់នឹងអាកាសធាតុ និងការប្រើប្រាស់គ្រឿងចក្រត្រឹមត្រូវ។ | ដូចជាការបំពាក់អាវក្រោះនិងអាវភ្លៀងដល់ដំណាំ ដើម្បីឱ្យពួកវាអាចរស់រានមានជីវិតនិងលូតលាស់បានល្អ ទោះបីជាមេឃក្តៅខ្លាំង ឬមានគ្រោះធម្មជាតិក៏ដោយ។ |
| Tidal Land (ដីតំបន់ជន់លិច / ដីរងឥទ្ធិពលជំនោរ) | ជាតំបន់ដីកសិកម្មដែលរងឥទ្ធិពលដោយផ្ទាល់ពីការឡើងចុះនៃកម្ពស់ទឹកទន្លេ ឬសមុទ្រ (ជំនោរ)។ ការដាំដុះនៅទីនេះទាមទារការគ្រប់គ្រងប្រព័ន្ធទឹកយ៉ាងប្រុងប្រយ័ត្ន ដើម្បីជៀសវាងការលិចលង់ ការខ្វះទឹក ឬការកើនឡើងជាតិប្រៃនៅក្នុងដី។ | ដូចជាការដាំដំណាំនៅលើឆ្នេរខ្សាច់ដែលទឹកតែងតែជន់លិចនិងស្រកទៅវិញជារៀងរាល់ថ្ងៃ ដែលតម្រូវឱ្យយើងចេះសាងសង់ទំនប់និងប្រព័ន្ធបង្ហូរទឹកចេញចូលឱ្យបានទាន់ពេល។ |
| Successive Interval Method (MSI) (វិធីសាស្ត្រចន្លោះបន្តបន្ទាប់) | ជាបច្ចេកទេសស្ថិតិដែលប្រើសម្រាប់បំប្លែងទិន្នន័យប្រភេទលំដាប់ (Ordinal Data ដូចជាការវាស់វែងកម្រិតយល់ព្រមពី ១ ដល់ ៥ លើមាត្រដ្ឋានលីកឺត) ទៅជាទិន្នន័យប្រភេទចន្លោះ (Interval Data) ដើម្បីអាចយកទៅវិភាគក្នុងម៉ូដែលគណិតវិទ្យាស្មុគស្មាញដូចជាតំរែតំរង់ (Regression) បានដោយសុក្រឹត។ | ដូចជាការយកចំណាត់ថ្នាក់របស់សិស្ស (លេខ១ លេខ២ លេខ៣) មកគណនាកំណត់ជាពិន្ទុជាក់លាក់ (៩៥, ៨៥, ៨០) ដើម្បីអាចយកទៅបូកដកចែកគុណតាមក្បួនគណិតវិទ្យាបានត្រឹមត្រូវ។ |
| Multiple Linear Regression (តំរែតំរង់លីនេអ៊ែរពហុគុណ) | ជាវិធីសាស្ត្រវិភាគស្ថិតិដែលប្រើអថេរឯករាជ្យច្រើន (ដូចជា ការប្រើត្រាក់ទ័រ ជី ម៉ាស៊ីនបូមទឹក) ដើម្បីទស្សន៍ទាយឬស្វែងយល់ពីឥទ្ធិពលរបស់វាទៅលើអថេរអាស្រ័យមួយ (ដូចជា សន្តិសុខស្បៀង)។ វាជួយប្រាប់ថាកត្តាមួយណាដែលមានឥទ្ធិពលវិជ្ជមាន ឬអវិជ្ជមានខ្លាំងជាងគេ។ | ដូចជាការស្វែងរកថាតើកត្តាខំរៀន កត្តាហូបចុកគ្រប់គ្រាន់ និងកត្តាគេងលក់ស្រួល មួយណាដែលរួមចំណែកធំជាងគេក្នុងការធ្វើឱ្យសិស្សម្នាក់ប្រឡងបានពិន្ទុល្អ។ |
| Direct Seed Planting (ការព្រោះគ្រាប់ផ្ទាល់) | ជាវិធីសាស្ត្រដាំដុះស្រូវដោយសាបព្រោះគ្រាប់ពូជទៅលើវាលស្រែផ្ទាល់តែម្តង ជំនួសឱ្យការបណ្តុះជាសាបជាមុនរួចទើបយកទៅស្ទូង។ វិធីនេះជួយសន្សំសំចៃកម្លាំងពលកម្ម ពេលវេលា និងតម្រូវការទឹក ក៏ដូចជាជួយបន្សាំទៅនឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។ | ដូចជាការរោយគ្រាប់ផ្កាចូលទៅក្នុងសួនច្បារតែម្តង ជំនួសឱ្យការបណ្តុះវានៅក្នុងថូសិន រួចទើបដកយកមកដាំនៅដីខាងក្រៅ។ |
| Evapotranspiration (ការរំហួតនិងការភាយជាតិទឹក) | ជាដំណើរការចម្រុះនៃការបាត់បង់ជាតិទឹកពីផ្ទៃដីដោយសាររំហួត (Evaporation) បូករួមជាមួយនឹងការបញ្ចេញជាតិទឹកពីស្លឹករុក្ខជាតិ (Transpiration) ទៅក្នុងបរិយាកាស។ បម្រែបម្រួលអាកាសធាតុ និងការកើនឡើងកម្តៅធ្វើឱ្យដំណើរការនេះកាន់តែលឿន ដែលបណ្តាលឱ្យរុក្ខជាតិឆាប់ខ្វះទឹក។ | ដូចជាការហាលខោអាវឱ្យស្ងួតដោយសារកម្តៅព្រះអាទិត្យ ព្រមទាំងញើសដែលហូរចេញពីរាងកាយយើងចូលទៅក្នុងខ្យល់នៅពេលអាកាសធាតុក្តៅខ្លាំង។ |
| Likert Scale (មាត្រដ្ឋានលីកឺត) | ជាប្រព័ន្ធរង្វាស់ដែលប្រើប្រាស់ជាទូទៅក្នុងការស្រាវជ្រាវស្ទង់មតិ ដើម្បីវាស់ស្ទង់អាកប្បកិរិយា ឬកម្រិតនៃការយល់ព្រមរបស់មនុស្សទៅលើសេចក្តីថ្លែងការណ៍ណាមួយ (ឧទាហរណ៍៖ ដាក់ពិន្ទុពី ១-មិនយល់ព្រមទាល់តែសោះ ដល់ ៥-យល់ព្រមទាំងស្រុង)។ | ដូចជាការផ្តល់ពិន្ទុផ្កាយពី ១ ដល់ ៥ ឱ្យសណ្ឋាគារ ឬភោជនីយដ្ឋាននៅលើកម្មវិធីទូរសព្ទ ដើម្បីបង្ហាញពីកម្រិតនៃការពេញចិត្តរបស់អ្នក។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
