បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការខ្វះខាតទិន្នន័យស្តីពីមូលហេតុនៃការបាត់បង់ ឬការចាកចេញពីហ្វូងរបស់គោយកទឹកដោះដែលមានការធានារ៉ាប់រង ព្រមទាំងធ្វើការវាយតម្លៃលើប្រភេទ និងមូលហេតុនៃការខូចខាតនៅក្នុងខេត្ត Izmir ប្រទេសទួរគី។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានប្រមូល និងវិភាគទិន្នន័យពីរបាយការណ៍ខូចខាតដែលរៀបចំដោយអ្នកជំនាញផ្នែកធានារ៉ាប់រងកសិកម្ម និងកំណត់ត្រារបស់ទីសត្តឃាតចន្លោះឆ្នាំ ២០០៧ ដល់ ២០០៨។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| General Linear Model (GLM) / ANOVA ម៉ូដែលលីនេអ៊ែរទូទៅ / ការវិភាគវ៉ារ្យ៉ង់ |
អនុញ្ញាតឱ្យមានការប្រៀបធៀបមធ្យមភាគរវាងក្រុមផ្សេងៗ (ដូចជាអាយុបោះបង់ហ្វូង និងទម្ងន់សាកសព) ដោយគិតបញ្ចូលកត្តាអថេរច្រើនក្នុងពេលតែមួយ។ | ទាមទារទិន្នន័យដែលមានរបាយចែកចាយធម្មតា (Normal Distribution) និងមិនអាចបង្ហាញពីមូលហេតុស៊ីជម្រៅនៃជំងឺនីមួយៗក្នុងកម្រិតបុគ្គលបានទេ។ | រកឃើញថាអាយុមធ្យមនៃការចាកចេញពីហ្វូងដោយការសម្លាប់អចេតនាមានរហូតដល់ ៥២.៤ខែ ហើយទម្ងន់សាកសពគោមានការប្រែប្រួលតាមរដូវកាល (P<0.10)។ |
| Descriptive Statistics and Frequency Analysis ស្ថិតិពិពណ៌នា និងការវិភាគប្រេកង់ |
ងាយស្រួលយល់ និងផ្តល់រូបភាពរួមយ៉ាងច្បាស់លាស់អំពីភាគរយនៃមូលហេតុចម្បងដែលធ្វើឱ្យគោខូចខាត ឬត្រូវបោះបង់ពីហ្វូង។ | មិនអាចបញ្ជាក់ពីទំនាក់ទំនងនៃភាពមានន័យខាងស្ថិតិ (Statistical significance) រវាងកត្តាបង្ក និងលទ្ធផលបានស៊ីជម្រៅឡើយ។ | បង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ថា ៥៣.៥% នៃការខូចខាតគឺបណ្តាលមកពីការសម្លាប់ដោយអចេតនា ដែលក្នុងនោះ ៥១.៣% បណ្តាលមកពីជំងឺសុដន់។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះផ្អែកលើការវិភាគទិន្នន័យបន្ទាប់បន្សំ ដែលទាមទារកម្មវិធីស្ថិតិ និងការកត់ត្រាទិន្នន័យប្រវត្តិសត្វយ៉ាងច្បាស់លាស់ពីទីសត្តឃាត និងភ្នាក់ងារធានារ៉ាប់រង។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងខេត្ត Izmir ប្រទេសទួរគី ដោយផ្តោតលើគោពូជ Holstein តែមួយមុខប៉ុណ្ណោះ។ ទិន្នន័យនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីបរិបទអាកាសធាតុស្តង់ដារ ការគ្រប់គ្រងកសិដ្ឋានបែបពាណិជ្ជកម្ម និងប្រព័ន្ធធានារ៉ាប់រងដែលមានការគាំទ្រពីរដ្ឋក្នុងប្រទេសទួរគី។ សម្រាប់កម្ពុជា នេះគឺជាចំណុចដែលត្រូវប្រុងប្រយ័ត្ន ព្រោះកម្ពុជាមានអាកាសធាតុក្តៅសើម និងនិយមចិញ្ចឹមគោពូជកូនកាត់ ឬគោក្នុងស្រុក ដែលអាចមានអត្រាធន់នឹងជំងឺ ឬមូលហេតុនៃការងាប់ខុសពីនេះ។
ទោះបីជាទិន្នន័យជាក់លាក់មានភាពខុសគ្នា ប៉ុន្តែវិធីសាស្ត្រនៃការតាមដាន និងចាត់ថ្នាក់ហានិភ័យបសុសត្វ មានសារៈប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការត្រួសត្រាយប្រព័ន្ធធានារ៉ាប់រងនៅកម្ពុជា។
ជារួម ការរៀបចំទិន្នន័យជំងឺសត្វជាប្រព័ន្ធតាមស្តង់ដារធានារ៉ាប់រង គឺជាជំហានដ៏ចាំបាច់ដើម្បីផ្លាស់ប្តូរការចិញ្ចឹមសត្វនៅកម្ពុជាពីលក្ខណៈគ្រួសារ ទៅជាអាជីវកម្មដែលមានការការពារហានិភ័យត្រឹមត្រូវ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Involuntary slaughter (ការសម្លាប់ដោយអចេតនា) | ការសម្រេចចិត្តបញ្ជូនសត្វគោទៅទីសត្តឃាតមុនអាយុកំណត់ ដោយសារតែបញ្ហាសុខភាពធ្ងន់ធ្ងរ គ្រោះថ្នាក់ ឬជំងឺដែលមិនអាចព្យាបាលជាសះស្បើយ ដែលផ្ទុយពីការលក់ចេញតាមផែនការផលិតកម្ម។ | ដូចជាការបង្ខំចិត្តលក់ឡានចោលក្នុងតម្លៃអេតចាយ ព្រោះវាខូចធ្ងន់ធ្ងរពេកមិនអាចជួសជុលបាន ដោយមិនស្ថិតក្នុងគម្រោងដែលយើងចង់លក់នោះទេ។ |
| Herd leaving age (អាយុចាកចេញពីហ្វូង) | អាយុជាក់លាក់ដែលមេគោត្រូវបញ្ឈប់ពីសង្វាក់ផលិតកម្មទឹកដោះ ហើយត្រូវបាត់បង់ពីហ្វូង មិនថាតាមរយៈការងាប់ ការលក់ចេញ ឬការយកទៅកាប់សាច់។ | ដូចជាអាយុចូលនិវត្តន៍ ឬអាយុឈប់ធ្វើការរបស់បុគ្គលិកក្រុមហ៊ុនម្នាក់។ |
| Dystocia (ការសម្រាលកូនពិបាក) | ស្ថានភាពដែលមេគោមានការលំបាកខ្លាំងក្នុងការដោះកូនចេញពីស្បូន ដែលបណ្តាលមកពីកូនគោមានទំហំធំពេក អាងត្រគាកមេតូច ឬកូនគោនៅខុសជំហរ ដែលច្រើនធ្វើឱ្យកូនគោងាប់ ឬត្រូវការអន្តរាគមន៍ពីពេទ្យសត្វជាបន្ទាន់។ | ដូចជាការព្យាយាមទាញវត្ថុធំមួយចេញពីរន្ធតូចចង្អៀត ដែលទាមទារកម្លាំងទាញខ្លាំង ឬជំនួយពីខាងក្រៅ។ |
| Septicaemia (ជំងឺឆ្លងមេរោគក្នុងឈាម) | ស្ថានភាពគ្រោះថ្នាក់ដល់អាយុជីវិតដែលបណ្តាលមកពីបាក់តេរី ឬជាតិពុលរបស់វាបានឆ្លងចូលទៅក្នុងចរន្តឈាមរបស់កូនគោ ភាគច្រើនកើតឡើងនៅពេលកូនគោមិនបានបៅទឹកដោះដំបូង (Colostrum) គ្រប់គ្រាន់ដើម្បីបង្កើតប្រព័ន្ធការពាររាងកាយ។ | ដូចជាការបែកធ្លាយបំពង់ទឹកស្អុយចូលទៅក្នុងបណ្តាញទឹកស្អាតនៃទីក្រុងទាំងមូល ដែលធ្វើឱ្យពុលគ្រប់កន្លែង និងប៉ះពាល់ដល់អាយុជីវិត។ |
| Hot carcass weight (ទម្ងន់សាកសពគោមុនក្លាស្សេ) | ទម្ងន់របស់សាកសពសត្វគោភ្លាមៗបន្ទាប់ពីកាប់សាច់ និងបកស្បែក កាត់ក្បាល ជើង និងយកគ្រឿងក្នុងចេញរួចរាល់ មុនពេលបញ្ជូនសាច់នោះទៅរក្សាទុកក្នុងបន្ទប់ត្រជាក់។ | ដូចជាទម្ងន់ផ្លែឈើដែលចិតសំបក និងយកគ្រាប់ចេញរួច សល់តែសាច់សុទ្ធដែលអាចយកទៅថ្លឹងលក់បាន។ |
| General Linear Model (ម៉ូដែលលីនេអ៊ែរទូទៅ) | ជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិដែលគេប្រើដើម្បីវិភាគរកមើលឥទ្ធិពលនៃកត្តាផ្សេងៗ (ដូចជារដូវកាល អាយុ និងប្រភេទជំងឺ) ទៅលើលទ្ធផលតែមួយ (ដូចជាទម្ងន់សាច់គោ ឬអាយុបោះបង់ហ្វូង) ក្នុងពេលតែមួយ។ | ដូចជាការប្រើរូបមន្តគណិតវិទ្យាដើម្បីរកមើលថា តើកត្តាណាខ្លះ (ឧ. ម៉ោងសិក្សា ការញ៉ាំអាហារ) ដែលជះឥទ្ធិពលខ្លាំងជាងគេទៅលើពិន្ទុប្រឡងរបស់សិស្ស។ |
| Mastitis (ជំងឺរលាកសុដន់) | ការរលាកក្រពេញទឹកដោះរបស់មេគោដែលច្រើនបង្កឡើងដោយការឆ្លងមេរោគ ធ្វើឱ្យទិន្នផលទឹកដោះធ្លាក់ចុះ ខូចគុណភាព និងជាមូលហេតុចម្បងដែលគេត្រូវបង្ខំចិត្តបញ្ឈប់គោពីការផលិត។ | ដូចជារោងចក្រផលិតទឹកបរិសុទ្ធដែលម៉ាស៊ីនចម្រោះមានមេរោគ ធ្វើឱ្យទឹកលែងមានអនាម័យនិងត្រូវបិទទ្វាររោងចក្រចោល។ |
| Brucellosis (ជំងឺរលូតកូនប្រ៊ុយសែលឡា) | ជំងឺឆ្លងបង្កដោយបាក់តេរី Brucella abortus ដែលតែងតែវាយប្រហារលើគោមានផ្ទៃពោះ ធ្វើឱ្យពួកវារលូតកូននៅចន្លោះខែទី៥ ដល់ទី៨ នៃគភ៌។ | ដូចជាសត្វល្អិតចង្រៃដែលលួចចូលទៅស៊ីទងផ្លែឈើដែលកំពុងកាន់ក្តឹប ធ្វើឱ្យផ្លែជ្រុះមុនពេលទុំ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
