បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះមានគោលបំណងវិភាគរកបរិមាណអាសូតសរុបនៅក្នុងគ្រាប់សណ្តែកសៀង ដោយប្រៀបធៀបប្រសិទ្ធភាពរវាងការប្រើប្រាស់បច្ចេកទេសនុយក្លេអ៊ែរ (Neutron activation) និងវិធីសាស្ត្រវិភាគគីមីស្តង់ដារ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកស្រាវជ្រាវបានដាំសណ្តែកសៀងចំនួន ៣ ពូជដោយប្រើកម្រិតជីអាសូតខុសៗគ្នា រួចយកគ្រាប់ដែលប្រមូលផលបានទៅវិភាគរកបរិមាណអាសូតដោយប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រចំនួនពីរ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Neutron Activation Analysis (NAA) ការវិភាគសកម្មភាពនឺត្រុង (Neutron Activation Analysis) |
ឆាប់រហ័ស (ចំណាយពេលប្រហែល ២ ម៉ោងក្នុងមួយសំណាក) មិនបំផ្លាញសំណាក អាចវិភាគរកធាតុជាច្រើនក្នុងពេលតែមួយ និងកាត់បន្ថយបញ្ហាបរិស្ថានដោយមិនប្រើប្រាស់អាស៊ីត។ | ទាមទារហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធស្មុគស្មាញ និងមានតម្លៃកប់ពពក ដូចជាម៉ាស៊ីនរ៉េអាក់ទ័រនុយក្លេអ៊ែរ និងឧបករណ៍ចាប់សញ្ញាកម្រិតខ្ពស់។ | រកឃើញបរិមាណអាសូតជាមធ្យម ៧,០២៤% នៅក្នុងគ្រាប់សណ្តែកសៀង ដោយជោគជ័យ និងមានភាពសុក្រឹតខ្ពស់។ |
| Kjeldahl Method វិធីសាស្ត្រវិភាគគីមី Kjeldahl |
ជាវិធីសាស្ត្រគីមីស្តង់ដារដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់ និងអាចអនុវត្តបានយ៉ាងទូលំទូលាយនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ទូទៅដោយមិនតម្រូវឱ្យមានឧបករណ៍នុយក្លេអ៊ែរ។ | ចំណាយពេលវេលាយូរ បំផ្លាញសំណាកចោល និងប្រើប្រាស់អាស៊ីតស៊ុលហ្វួរីកដែលអាចបង្កផលប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថានប្រសិនបើមិនមានការគ្រប់គ្រងកាកសំណល់បានល្អ។ | រកឃើញបរិមាណអាសូតជាមធ្យម ៦,៨០៩% នៅក្នុងគ្រាប់សណ្តែកសៀង ដែលប្រហាក់ប្រហែលនឹងបច្ចេកទេសនុយក្លេអ៊ែរដែរ (ខុសគ្នាត្រឹម ០,០២-០,៧៦%)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ បច្ចេកទេសនុយក្លេអ៊ែរទាមទារនូវហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធកម្រិតខ្ពស់ និងអ្នកជំនាញឯកទេស ខណៈពេលដែលវិធីសាស្ត្រគីមីទាមទារសារធាតុគីមី និងឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍ទូទៅប៉ុណ្ណោះ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសថៃ ដោយប្រើប្រាស់ពូជសណ្តែកសៀងក្នុងស្រុក (Chiang Mai 60, SJ 5, និង Doi Kham)។ ទោះបីជាប្រទេសថៃមានលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុស្រដៀងគ្នានឹងប្រទេសកម្ពុជាក៏ដោយ ក៏ប្រភេទពូជសណ្តែកសៀង និងលក្ខណៈដីនៅកម្ពុជាអាចមានភាពខុសប្លែក ដែលតម្រូវឱ្យមានការធ្វើតេស្តផ្ទៀងផ្ទាត់ឡើងវិញ មុននឹងទាញសេចក្តីសន្និដ្ឋានសម្រាប់បរិបទក្នុងស្រុក។
បច្ចេកទេសនេះផ្តល់នូវភាពសុក្រឹត និងប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់សម្រាប់ការស្រាវជ្រាវកសិកម្ម ប៉ុន្តែជួបឧបសគ្គធំផ្នែកហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសម្រាប់កម្ពុជាបច្ចុប្បន្ន។
សរុបមក ខណៈពេលដែលការវិភាគនុយក្លេអ៊ែរមិនទាន់អាចអនុវត្តដោយផ្ទាល់នៅកម្ពុជាដោយសារកង្វះរ៉េអាក់ទ័រនុយក្លេអ៊ែរ ស្ថាប័នស្រាវជ្រាវអាចបន្តពឹងផ្អែកលើវិធីសាស្ត្រគីមី (Kjeldahl) ឬបង្កើតកិច្ចសហការជាមួយស្ថាប័នអន្តរជាតិដើម្បីធ្វើតេស្តសំណាកដោយប្រើប្រាស់បច្ចេកទេសនេះ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Neutron activation analysis (ការវិភាគសកម្មភាពនឺត្រុង) | ជាបច្ចេកទេសវិភាគរកធាតុគីមីនៅក្នុងសំណាក ដោយការបាញ់នឺត្រុងចូលទៅក្នុងសំណាកនោះ ដើម្បីបង្កើតជាអ៊ីសូតូបវិទ្យុសកម្ម ដែលបញ្ចេញកាំរស្មីហ្គាម៉ាដែលអាចវាស់វែង និងកំណត់អត្តសញ្ញាណធាតុបានយ៉ាងច្បាស់លាស់។ | ដូចជាការគប់ដុំថ្មតូចៗ (នឺត្រុង) ទៅប៉ះកណ្តឹង (អាតូម) ធ្វើឱ្យវាបន្លឺសំឡេង (កាំរស្មីហ្គាម៉ា) ដែលប្រាប់យើងថាវាជាកណ្តឹងប្រភេទអ្វី។ |
| Fast neutron (នឺត្រុងល្បឿនលឿន) | ជានឺត្រុងសេរីដែលមានថាមពលគីនេទិកខ្ពស់ (ជាទូទៅធំជាង 1 MeV) ដែលត្រូវបានប្រើដើម្បីបុកទង្គិចជាមួយស្នូលអាតូមនៃធាតុគោលដៅ (ដូចជាអាសូត) ដើម្បីបង្កើតប្រតិកម្មនុយក្លេអ៊ែរដែលយើងចង់បាន។ | ដូចជាគ្រាប់កាំភ្លើងដែលបាញ់យ៉ាងលឿន មានកម្លាំងខ្លាំងអាចទម្លុះចូលទៅក្នុងគោលដៅបាន។ |
| Annihilation (អានីហ៊ីឡេសិន / ការរលាយចូលគ្នា) | ជាដំណើរការរូបវិទ្យាដែលភាគល្អិត (ឧទាហរណ៍ អេឡិចត្រុង) និងប្រតិភាគល្អិតរបស់វា (ឧទាហរណ៍ ប៉ូស៊ីត្រុង) បុកទង្គិចគ្នា រួចបំលែងម៉ាសរបស់ពួកវាទាំងស្រុងទៅជាថាមពលសុទ្ធ ក្នុងទម្រង់ជាកាំរស្មីហ្គាម៉ា។ | ដូចជាភ្លើង និងទឹកកកប៉ះគ្នា រួចរលាយបាត់ទាំងស្រុងដោយបន្សល់ទុកតែចំហាយកម្តៅ (ថាមពល)។ |
| Positron (ប៉ូស៊ីត្រុង) | ជាប្រតិភាគល្អិត (Antimatter) នៃអេឡិចត្រុង ដែលមានម៉ាសស្មើនឹងអេឡិចត្រុង ប៉ុន្តែមានបន្ទុកអគ្គិសនីវិជ្ជមាន (+1e) ដែលកើតចេញពីការបំបែកធាតុវិទ្យុសកម្មមួយចំនួន ដូចជាអ៊ីសូតូប 13N ជាដើម។ | វាប្រៀបដូចជាស្រមោលកញ្ចក់របស់អេឡិចត្រុង ដែលមានរូបរាងប៉ុនគ្នា តែមានចរិតលក្ខណៈផ្ទុយគ្នា។ |
| Gamma ray spectrum (វិសាលគមកាំរស្មីហ្គាម៉ា) | ជាក្រាហ្វិកបង្ហាញពីរបាយនៃថាមពលកាំរស្មីហ្គាម៉ាដែលបញ្ចេញដោយធាតុវិទ្យុសកម្ម ដែលជួយឱ្យអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រស្គាល់អត្តសញ្ញាណ និងគណនាបរិមាណនៃធាតុគីមីទាំងនោះបាន ព្រោះធាតុនីមួយៗបញ្ចេញថាមពលក្នុងកម្រិតជាក់លាក់ខុសៗគ្នា។ | ប្រៀបដូចជាក្រយៅដៃរបស់មនុស្សម្នាក់ៗ ដែលអាចឱ្យយើងដឹងថាវាជារបស់ធាតុគីមីមួយណាដោយគ្រាន់តែមើលទម្រង់របស់វា។ |
| Kjeldahl method (វិធីសាស្ត្រ Kjeldahl) | ជាវិធីសាស្ត្រវិភាគគីមីស្តង់ដារដែលប្រើជាទូទៅដើម្បីកំណត់បរិមាណអាសូតសរុបនៅក្នុងសារធាតុសរីរាង្គ (ដូចជាគ្រាប់ធញ្ញជាតិ) តាមរយៈការរំលាយដោយអាស៊ីតស៊ុលហ្វួរីកកំហាប់ខ្ពស់ រួចបំប្លែងទៅជាឧស្ម័នអាម៉ូញាក់ដើម្បីវាស់ស្ទង់បរិមាណ។ | ប្រៀបដូចជាការប្រើទឹកអាស៊ីតដើម្បីរំលាយអាហារក្នុងក្រពះសិប្បនិម្មិត ដើម្បីទាញយកទិន្នផលសារធាតុចិញ្ចឹម (អាសូត) មកវាស់វែង។ |
| Semiconductor detector (HPGe) (ឧបករណ៍ចាប់សញ្ញាពាក់កណ្តាលចម្លង HPGe) | ជាឧបករណ៍អេឡិចត្រូនិកសម្រាប់ចាប់សញ្ញា និងវាស់ថាមពលនៃកាំរស្មីហ្គាម៉ាដែលមានភាពច្បាស់លាស់ និងជាក់លាក់ខ្ពស់បំផុត ផលិតពីធាតុ Germanium សុទ្ធ (High-Purity Germanium) សម្រាប់ប្រើក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍នុយក្លេអ៊ែរ។ | ដូចជាម៉ាស៊ីនថតរូបកម្រិត 4K ដ៏មុតស្រួចដែលអាចបែងចែកពណ៌ (ថាមពលកាំរស្មី) ដែលខុសគ្នាតិចតួចបំផុតបានយ៉ាងច្បាស់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
