បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះផ្តោតលើការស្វែងរកវិធីសាស្ត្រទប់ស្កាត់មេអំបៅដង្កូវស៊ីស្លឹកស្ពៃ Plutella xylostella L. ដែលជាសត្វល្អិតចង្រៃបំផ្លាញដំណាំបន្លែ ដោយប្រើប្រាស់អន្ទាក់អ័រម៉ូន (Pheromone traps) ដើម្បីកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតនៅប្រទេសថៃ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានធ្វើការពិសោធន៍ប្រៀបធៀបប្រភេទអន្ទាក់ កម្ពស់ កាវ និងកម្រិតបរិមាណអ័រម៉ូន ដើម្បីស្វែងរកទម្រង់ដែលមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់បំផុតសម្រាប់ការចាប់សត្វល្អិតនេះ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Plastic Cylinder Trap with Adhesive អន្ទាក់រាងស៊ីឡាំងផ្លាស្ទិកលាបកាវ |
ងាយស្រួលធ្វើពីកំប៉ុងផ្លាស្ទិក មានផ្ទៃលាបកាវធំ និងការពារទឹកភ្លៀងបានល្អ។ | តម្រូវឱ្យចំណាយលើការទិញកាវចាប់សត្វល្អិតដែលមានគុណភាពខ្ពស់។ | ចាប់មេអំបៅបានជាមធ្យម ៧០.៧៣ ក្បាល/អន្ទាក់/សប្តាហ៍។ |
| Triangular / Pherocon Paper Trap អន្ទាក់ក្រដាសកាតុងរាងត្រីកោណ និង Pherocon |
ងាយស្រួលបត់និងប្រើប្រាស់ ស័ក្តិសមសម្រាប់ការសិក្សាស្រាវជ្រាវទូទៅ។ | ឆាប់ខូចនៅពេលត្រូវទឹកភ្លៀង ឬសំណើមខ្ពស់ ហើយចាប់មេអំបៅបានតិចជាងច្រើន។ | ចាប់មេអំបៅបានត្រឹមតែ ៣៣.៨ ក្បាល (ត្រីកោណ) និង ១៩.៣៣ ក្បាល (Pherocon) ក្នុងមួយសប្តាហ៍។ |
| Plastic Water Trap អន្ទាក់ផ្លាស្ទិកដាក់ទឹក |
មិនចាំបាច់ចំណាយប្រាក់ទិញកាវចាប់សត្វល្អិត។ | មានប្រសិទ្ធភាពទាបខ្លាំងណាស់ក្នុងការចាប់មេអំបៅដង្កូវស៊ីស្លឹកស្ពៃ។ | ចាប់មេអំបៅបានជាមធ្យមត្រឹមតែ ៦.០៧ ក្បាល/អន្ទាក់/សប្តាហ៍ប៉ុណ្ណោះ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការរៀបចំអន្ទាក់នេះទាមទារវត្ថុធាតុដើមមួយចំនួនដែលអាចរកបានក្នុងស្រុក និងសារធាតុគីមីនុយអ័រម៉ូនដែលត្រូវនាំចូលពីបរទេស។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅចម្ការបន្លែរបស់កសិករក្នុងខេត្ត Nonthaburi ប្រទេសថៃ ក្នុងចន្លោះឆ្នាំ ១៩៨៤-១៩៨៥។ ទិន្នន័យនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ និងប្រព័ន្ធកសិកម្មនៅតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដែលមានភាពស្រដៀងគ្នាខ្លាំងទៅនឹងប្រទេសកម្ពុជា។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ អាយុកាលនៃការស្រាវជ្រាវនេះមានភាពចំណាស់បន្តិច ដែលតម្រូវឱ្យមានការធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពលើប្រភេទកាវ ឬអ័រម៉ូនជំនាន់ថ្មីៗដែលមាននៅលើទីផ្សារបច្ចុប្បន្ន។
វិធីសាស្ត្រនេះមានសក្តានុពលខ្ពស់ណាស់ក្នុងការអនុវត្តនៅប្រទេសកម្ពុជា ដើម្បីកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់ថ្នាំពុលកសិកម្មលើដំណាំបន្លែ។
ការប្រើប្រាស់អន្ទាក់អ័រម៉ូននេះ មិនត្រឹមតែជួយសន្សំសំចៃថ្លៃដើមទិញថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងជួយការពារសុខភាពកសិករ និងអ្នកបរិភោគផងដែរ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Pheromone Trap (អន្ទាក់អ័រម៉ូន / ភេរ៉ូម៉ូន) | ឧបករណ៍ដែលប្រើប្រាស់សារធាតុគីមី (អ័រម៉ូន) ជានុយសម្រាប់ទាក់ទាញសត្វល្អិតគោលដៅ ជាពិសេសសត្វឈ្មោល ឱ្យហើរចូលមកក្នុងអន្ទាក់ដើម្បីកាត់បន្ថយការបន្តពូជ។ | ដូចជាការប្រើប្រាស់ទឹកអប់ដែលមានក្លិនពិសេស ដើម្បីទាក់ទាញចំណាប់អារម្មណ៍ពីមនុស្សផ្ទុយភេទឱ្យដើរមករក។ |
| Diamondback Moth / Plutella xylostella L. (មេអំបៅដង្កូវស៊ីស្លឹកស្ពៃ) | ជាប្រភេទសត្វល្អិតចង្រៃម្យ៉ាងដែលបំផ្លាញដំណាំបន្លែអំបូរស្ពៃយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ដោយកូនដង្កូវរបស់វាស៊ីស្លឹកធ្វើឱ្យខូចខាតទិន្នផលកសិកម្មយ៉ាងច្រើន។ | ដូចជាក្រុមចោរដែលលួចចូលចំការ ហើយកាត់បំផ្លាញស្លឹកបន្លែរហូតដល់ធ្លុះធ្លាយអស់។ |
| Rimifoot (កាវកសិកម្ម Rimifoot) | ជាប្រភេទកាវស្អិតពាណិជ្ជកម្មម្យ៉ាង ដែលគេលាបលើផ្ទៃអន្ទាក់ ដើម្បីចាប់សត្វល្អិតដែលហើរមកទុំ មិនឱ្យរើបម្រះរួច ដែលមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ជាងកាវកៅស៊ូធម្មតា។ | ដូចជាបន្ទះកាវស្អិតចាប់កណ្តុរ ដែលនៅពេលសត្វល្អិតហើរមកប៉ះហើយ គឺស្អិតជាប់មិនអាចហើរចេញវិញបានឡើយ។ |
| (Z)-11-hexadecenal (សមាសធាតុគីមី Z-11-hexadecenal) | ជាសមាសធាតុគីមីសិប្បនិម្មិតមួយប្រភេទ ដែលគេផ្សំឡើងដើម្បីយកតម្រាប់តាមក្លិនអ័រម៉ូនធម្មជាតិរបស់មេអំបៅញី សម្រាប់ជានុយទាក់ទាញមេអំបៅឈ្មោលឱ្យចូលអន្ទាក់។ | ដូចជាសំឡេងសិប្បនិម្មិតដែលគេចាក់តាមធុងបាស ដើម្បីបញ្ឆោតហៅសត្វបក្សីផ្សេងៗឱ្យហើរមកជិត។ |
| Antioxidant (សារធាតុប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្ម) | សារធាតុដែលគេបន្ថែមចូលទៅក្នុងល្បាយនុយអ័រម៉ូន (ដូចជា Butylated hydroxy toluene) ដើម្បីការពារកុំឱ្យអ័រម៉ូននោះឆាប់ខូចគុណភាពនៅពេលប៉ះនឹងខ្យល់ ឬពន្លឺព្រះអាទិត្យ។ | ដូចជាការដាក់ថ្នាំរក្សាទុកក្នុងម្ហូបអាហារ ដើម្បីការពារកុំឱ្យវាឆាប់ផ្អូម ឬខូចគុណភាព។ |
| Hexane (សារធាតុរំលាយអិចសាន) | ជាសារធាតុរាវសរីរាង្គដែលគេប្រើប្រាស់ជាសារធាតុរំលាយ (Solvent) ក្នុងការលាយបញ្ចូលគ្នានូវសមាសធាតុអ័រម៉ូនផ្សេងៗ ដើម្បីងាយស្រួលក្នុងការស្រក់លើកៅស៊ូធ្វើជានុយអន្ទាក់។ | ដូចជាការប្រើប្រាស់ទឹកក្តៅដើម្បីរំលាយស្ករស មុននឹងយកទៅលាយធ្វើភេសជ្ជៈផ្សេងៗ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
