បញ្ហា (The Problem)៖ ការរាតត្បាតនៃសត្វកញ្ចែរមាសលើដើមដូងមានការលំបាកក្នុងការគ្រប់គ្រងដោយសារដើមមានកម្ពស់ខ្ពស់ ដែលធ្វើឱ្យការបាញ់ថ្នាំដោយដៃមានហានិភ័យ និងខ្វះប្រសិទ្ធភាព។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានរចនា និងប្រៀបធៀបដំណើរការរវាងដ្រូនដែលមានដងបាញ់ថ្នាំបញ្ជាពីចម្ងាយ ជាមួយនឹងម៉ាស៊ីនបាញ់ថ្នាំលើដីដែលអាចលៃតម្រូវកម្រិតបាន (Variable rate sprayer) ដើម្បីតាមដានជំងឺរុក្ខជាតិ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Local drone with remote-controlled sprayer arm ដ្រូនបំពាក់ដោយដងបាញ់ថ្នាំបញ្ជាពីចម្ងាយ |
មានល្បឿនលឿន អាចគ្របដណ្តប់ដើមដូងបានច្រើនក្នុងពេលតែមួយ កាត់បន្ថយការដឹកជញ្ជូនសារធាតុគីមី និងកាត់បន្ថយហានិភ័យប៉ះពាល់ថ្នាំផ្ទាល់របស់អ្នកប្រើប្រាស់។ | សមត្ថភាពផ្ទុកសារធាតុគីមីបានតិច (៥ លីត្រ) និងអាចហោះហើរបានត្រឹមតែប្រមាណ ១៥ នាទីប៉ុណ្ណោះក្នុងមួយថ្មដ្រូន។ | សម្រេចបានសមត្ថភាពការងារ ០,៣៥២ ហិកតា/ម៉ោង ជាមួយនឹងការប្រើប្រាស់ថាមពលអគ្គិសនី ០,៧៤១ kWhr និងអត្រាបាញ់ ០,៣៣៣ លីត្រ/ម៉ោង (តម្លៃប្រមាណ ២.០៩១ ដុល្លារ)។ |
| Variable rate (VRT) sprayer ម៉ាស៊ីនបាញ់ថ្នាំលើដីដែលអាចលៃតម្រូវកម្រិតបាន (ប្រព័ន្ធដងស្ទូច) |
មានសមត្ថភាពផ្ទុកសារធាតុគីមីបានច្រើន និងអាចដំណើរការបានយូរដោយមិនបារម្ភរឿងអស់ថ្ម ព្រមទាំងមានភាពរឹងមាំក្នុងការដឹកជញ្ជូនសារធាតុគីមីច្រើន។ | ដំណើរការមានភាពយឺតយ៉ាវខ្លាំង ពិបាកផ្លាស់ទីក្នុងចម្ការដែលមានទឹកច្រើន និងប្រើប្រាស់កម្លាំងពលកម្ម (២នាក់) ព្រមទាំងសាំងច្រើន។ | សម្រេចបានសមត្ថភាពការងារត្រឹមតែ ០,០៥៦ ហិកតា/ម៉ោង ជាមួយនឹងការប្រើប្រាស់ប្រេងឥន្ធនៈ ០,៥៨ លីត្រ/ម៉ោង និងអត្រាបាញ់ ១៦២,៧២ លីត្រ/ម៉ោង (តម្លៃប្រមាណ ៨៩៦ ដុល្លារ)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារការវិនិយោគលើឧបករណ៍បច្ចេកវិទ្យា Hardware ពិសេសៗ (តម្លៃ ២.០៩១ ដុល្លារ សម្រាប់ដ្រូន និង ៨៩៦ ដុល្លារ សម្រាប់ម៉ាស៊ីនបាញ់ថ្នាំលើដី) រួមទាំងកម្មវិធី Software សម្រាប់វិភាគទិន្នន័យរូបភាពនិងបង្កើតផែនទី។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងចម្ការដូងនៃខេត្ត Pathum Thani ប្រទេសថៃ ដែលជាតំបន់មានអាកាសធាតុនិងស្ថានភាពដីស្រដៀងនឹងប្រទេសកម្ពុជា។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ទិន្នន័យត្រូវបានប្រមូលផ្តុំក្នុងលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុដែលមានខ្យល់បក់ខ្សោយ និងស្ថានភាពចម្ការដូងដែលមានទឹកច្រើន ដែលអាចនឹងខុសប្លែកពីចម្ការដូងនៅតំបន់មួយចំនួនរបស់កម្ពុជាដែលងាយនឹងមានខ្យល់ខ្លាំង ឬស្ងួតហួតហែង។
បច្ចេកវិទ្យាដ្រូនរួមបញ្ចូលជាមួយការវិភាគរូបភាព NDVI នេះ មានសក្តានុពលខ្ពស់ខ្លាំងក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាសត្វល្អិតចង្រៃលើដំណាំកម្ពស់ខ្ពស់នៅប្រទេសកម្ពុជា។
ការបង្វែរពីការបាញ់ថ្នាំដោយកម្លាំងមនុស្ស មកប្រើប្រាស់ដ្រូនកសិកម្មរួមផ្សំនឹងផែនទី GIS នឹងជួយលើកកម្ពស់សុវត្ថិភាពកសិករ បង្កើនប្រសិទ្ធភាពសេដ្ឋកិច្ច និងជំរុញការអភិវឌ្ឍកសិកម្មឆ្លាតវៃ (Smart Agriculture) នៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Variable rate (VRT) sprayer (ម៉ាស៊ីនបាញ់ថ្នាំដែលអាចលៃតម្រូវកម្រិតបាន) | ជាប្រព័ន្ធម៉ាស៊ីនបាញ់ថ្នាំដែលរចនាឡើងដើម្បីផ្លាស់ប្តូរបរិមាណសារធាតុគីមី ឬថ្នាំដែលត្រូវបាញ់ទៅតាមតម្រូវការជាក់ស្តែងនៃតំបន់នីមួយៗ ដោយផ្អែកលើទិន្នន័យផែនទីវាយតម្លៃសុខភាពរុក្ខជាតិ ដើម្បីកាត់បន្ថយការខ្ជះខ្ជាយនិងការពារបរិស្ថាន។ | ដូចជាការស្រោចទឹកផ្កាដោយមើលសភាពដី បើដីស្ងួតខ្លាំងយើងស្រោចច្រើន បើដីនៅសើមយើងស្រោចតិច មិនមែនចាក់ទឹកក្នុងបរិមាណស្មើគ្នារហូតនោះទេ។ |
| Normalized difference vegetation index (NDVI) (សន្ទស្សន៍រុក្ខជាតិដោយផ្អែកលើភាពខុសគ្នានៃចំណាំងផ្លាត) | ជារង្វាស់មួយប្រើក្នុងបច្ចេកវិទ្យាថតរូបភាពពីលើអាកាស ដែលគណនាភាពខុសគ្នារវាងពន្លឺពណ៌ក្រហម (Red) ដែលរុក្ខជាតិស្រូបយក និងពន្លឺក្រហមអាំងហ្វ្រា (Near-Infrared) ដែលរុក្ខជាតិជះត្រលប់មកវិញ ដើម្បីកំណត់កម្រិតភាពបៃតងនិងសុខភាពរបស់រុក្ខជាតិ។ | ដូចជាការប្រើវ៉ែនតាវេទមន្តដែលអាចឆ្លុះមើលដឹងថាដើមឈើមួយណាមានកម្លាំងល្អ និងដើមមួយណាកំពុងឈឺ ឬមានសត្វល្អិតបំផ្លាញ។ |
| Green normalized difference vegetation index (GNDVI) (សន្ទស្សន៍រុក្ខជាតិពណ៌បៃតងដោយផ្អែកលើភាពខុសគ្នានៃចំណាំងផ្លាត) | ជារង្វាស់ស្រដៀងនឹង NDVI ដែរ ប៉ុន្តែវាប្រើប្រាស់ពន្លឺពណ៌បៃតង (Green band) ជំនួសឱ្យពន្លឺពណ៌ក្រហម ដើម្បីវាស់ស្ទង់កម្រិតក្លរ៉ូហ្វីលបានកាន់តែច្បាស់លាស់ ជាពិសេសសម្រាប់ដំណាំដែលចាស់ទុំ ឬមានស្លឹកក្រាស់ៗ។ | ប្រៀបបាននឹងការផ្តោតភ្នែកមើលតែលើពណ៌បៃតងរបស់ស្លឹកឈើ ដើម្បីទាយកម្រិតជីវជាតិរបស់វាបានកាន់តែសុក្រឹតជាងការមើលជារួម។ |
| Image segmentation (ការកាត់ផ្តាច់រូបភាព ឬការបំបែករូបភាព) | ជាដំណើរការនៅក្នុងកម្មវិធីកុំព្យូទ័រដែលប្រើដើម្បីបំបែករូបភាពមួយទៅជាផ្នែកតូចៗ ដើម្បីងាយស្រួលកំណត់មុខសញ្ញាជាក់លាក់ (ដូចជាសម្គាល់ស្លឹកដូងដែលប្រែពណ៌លឿងដោយសារជំងឺ) ចេញពីផ្ទៃខាងក្រោយដោយស្វ័យប្រវត្តិ។ | ដូចជាការប្រើកន្ត្រៃកាត់យករូបភាពមនុស្សចេញពីផ្ទៃទេសភាពខាងក្រោយ ដើម្បីយកតែរូបមនុស្សនោះទៅវិភាគបន្ត។ |
| Ground truthing (ការចុះផ្ទៀងផ្ទាត់ទិន្នន័យដល់ទីតាំងផ្ទាល់) | ជាដំណើរការនៃការប្រមូលទិន្នន័យដោយផ្ទាល់នៅនឹងកន្លែង (ដូចជាការយកម៉ាស៊ីនវាស់ក្លរ៉ូហ្វីលទៅកឹបលើស្លឹកដូងផ្ទាល់) ដើម្បីយកទៅប្រៀបធៀប និងផ្ទៀងផ្ទាត់ភាពត្រឹមត្រូវជាមួយនឹងទិន្នន័យដែលបានមកពីរូបភាពដ្រូន។ | ដូចជាការចុះទៅមើលដោយផ្ទាល់ភ្នែកនៅកន្លែងកើតហេតុ ដើម្បីបញ្ជាក់ថាព័ត៌មានដែលគេប្រាប់តាមទូរស័ព្ទពិតជាត្រឹមត្រូវមែន។ |
| Low-altitude remote sensing (LARS) (ការប្រមូលទិន្នន័យពីចម្ងាយនៅកម្ពស់ទាប) | ជាបច្ចេកវិទ្យាថតរូប ឬប្រមូលទិន្នន័យពីផ្ទៃដីដោយប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ហោះហើរ (ដូចជាដ្រូន) នៅកម្ពស់ទាប ជិតនឹងកំពូលរុក្ខជាតិ ដើម្បីទទួលបានរូបភាពដែលមានគុណភាពបង្ហាញ (Resolution) ខ្ពស់និងលម្អិតជាងការប្រើផ្កាយរណប។ | ដូចជាការឡើងជិះកន្ត្រកយោងមើលទេសភាពចម្ការពីលើក្បាលដើមឈើ ដើម្បីពិនិត្យមើលស្ថានភាពស្លឹកឱ្យបានច្បាស់លាស់ជាងការសម្លឹងមើលពីលើភ្នំឆ្ងាយៗ។ |
| Bacillus thuringiensis subsp. aizawai (ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតជីវសាស្រ្តបាស៊ីឡូស) | ជាប្រភេទបាក់តេរីបែបជីវសាស្រ្តដែលអាចផលិតសារធាតុពុលសម្រាប់សម្លាប់ដង្កូវ ឬសត្វល្អិតចង្រៃ (ដូចជាសត្វកញ្ចែរមាស) ប៉ុន្តែមានសុវត្ថិភាពខ្ពស់សម្រាប់មនុស្ស សត្វ និងបរិស្ថាន ដែលគេនិយមប្រើក្នុងកសិកម្ម។ | ដូចជាការបញ្ជូនទាហានបាក់តេរីល្អ ឱ្យទៅវាយប្រហារនិងសម្លាប់តែសត្វល្អិតចង្រៃដោយមិនប៉ះពាល់ដល់យើងជាអ្នកប្រើប្រាស់ផ្ទាល់។ |
| Chlorophyll content (បរិមាណក្លរ៉ូហ្វីល) | គឺជាកម្រិតនៃសារធាតុពណ៌បៃតងនៅក្នុងស្លឹករុក្ខជាតិ ដែលដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការស្រូបយកពន្លឺព្រះអាទិត្យដើម្បីធ្វើរស្មីសំយោគ។ ការធ្លាក់ចុះនៃបរិមាណក្លរ៉ូហ្វីលបញ្ជាក់ថារុក្ខជាតិកំពុងមានជំងឺ ឬមានសត្វល្អិតស៊ីរូង។ | ដូចជាគ្រាប់ឈាមក្រហមរបស់មនុស្សដែរ បើមានច្រើនរាងកាយរឹងមាំ បើមានតិចមានន័យថាកំពុងស្លេកស្លាំងឬមានជំងឺ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
