បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះវាយតម្លៃពីកម្រិតផលចំណេញ អត្រាកំណើនទិន្នផល និងបញ្ហាប្រឈមក្នុងខ្សែចង្វាក់ទីផ្សារនៃការផលិតគ្រាប់សណ្តែក (Pulse production) នៅក្នុងតំបន់ Bundelkhand ដែលប្រឈមនឹងបញ្ហាអាកាសធាតុនៃរដ្ឋ Uttar Pradesh ប្រទេសឥណ្ឌា។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់ទិន្នន័យបន្ទាប់បន្សំពីឆ្នាំ១៩៨០-២០១៥ និងទិន្នន័យបឋមឆ្នាំ២០១៦-២០១៧ ដែលប្រមូលបានពីកសិករចំនួន ១០០ នាក់ តាមរយៈវិធីសាស្ត្រជ្រើសរើសសំណាកពហុដំណាក់កាល (Multi-stage sampling)។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Cost Accounting Concept (Cost A, Cost B, Cost C) ការវិភាគគណនេយ្យចំណាយកសិកម្ម (Cost A, B, C) |
ផ្តល់រូបភាពលម្អិតពីការចំណាយជាក់ស្តែង និងចំណាយបន្ទាប់បន្សំ (ដូចជាតម្លៃពលកម្មគ្រួសារ និងការរំលស់ទ្រព្យសកម្ម)។ | ត្រូវការការប្រមូលទិន្នន័យបឋមពីកសិករផ្ទាល់ ដែលទាមទារពេលវេលា ចំណាយថវិកា និងកម្លាំងចុះមូលដ្ឋានច្រើន។ | រកឃើញថាសណ្តែកព្រាប (Pigeon pea) ទទួលបានសមាមាត្រអត្ថប្រយោជន៍-ចំណាយខ្ពស់បំផុតគឺ ១,៨៣:១ ធៀបនឹងដំណាំដទៃ។ |
| Compound Annual Growth Rate (CAGR) ការប៉ាន់ប្រមាណអត្រាកំណើនប្រចាំឆ្នាំ (CAGR) |
ងាយស្រួលនិងមានប្រសិទ្ធភាពសម្រាប់វាស់ស្ទង់និន្នាការរយៈពេលវែងនៃការប្រែប្រួលផ្ទៃដីដាំដុះ អត្រាផលិតកម្ម និងទិន្នផល។ | ពឹងផ្អែកទាំងស្រុងលើភាពពេញលេញ និងភាពត្រឹមត្រូវនៃទិន្នន័យបន្ទាប់បន្សំពីស្ថាប័នរដ្ឋ ដែលជួនកាលអាចមានភាពលម្អៀង។ | បង្ហាញថាកំណើនផ្ទៃដីដាំដុះសណ្តែករួមមានកម្រិតខ្ពស់បំផុតក្នុងចន្លោះឆ្នាំ១៩៨០-១៩៩០ ក្នុងអត្រា ៦,១២% ប្រចាំឆ្នាំ។ |
| Marketable Surplus Estimation ការប៉ាន់ប្រមាណអតិរេកទីផ្សារ |
ជួយវាយតម្លៃពីបរិមាណផលិតផលពិតប្រាកដដែលអាចផ្គត់ផ្គង់ទៅកាន់ទីផ្សារ ក្រោយពីកាត់កងការប្រើប្រាស់ក្នុងគ្រួសារ និងទុកជាពូជ។ | ពិបាកវាស់វែងឱ្យបានច្បាស់លាស់ ដោយសារការប្រើប្រាស់និងការបែងចែកក្នុងគ្រួសារកសិករខ្នាតតូចមានការប្រែប្រួលជានិច្ច។ | អតិរេកទីផ្សារសម្រាប់សណ្តែកហោឡាំងតៅ (Pea) មានអត្រាខ្ពស់ជាងគេគឺ ៧៦,៩០% នៃបរិមាណផលិតផលសរុប។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះពឹងផ្អែកជាចម្បងលើទិន្នន័យស្ទង់មតិផ្ទាល់ពីកសិករ និងទិន្នន័យបន្ទាប់បន្សំរយៈពេលវែង ដែលទាមទារពេលវេលា និងធនធានក្នុងការចុះមូលដ្ឋានប្រមូលទិន្នន័យ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងតំបន់ Bundelkhand នៃរដ្ឋ Uttar Pradesh ប្រទេសឥណ្ឌា ដែលជាតំបន់ពាក់កណ្តាលស្ងួត រងគ្រោះរាំងស្ងួតញឹកញាប់ និងមានប្រព័ន្ធធារាសាស្រ្តខ្សោយ។ ទិន្នន័យនេះផ្តោតលើកសិករខ្នាតតូច និងមធ្យមជាចម្បង។ នេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់កម្ពុជា ព្រោះតំបន់កសិកម្មមួយចំនួនរបស់យើងក៏ប្រឈមនឹងបញ្ហាអាកាសធាតុ កង្វះទឹក និងពឹងផ្អែកលើទឹកភ្លៀងដូចគ្នា។
វិធីសាស្ត្រនៃការវិភាគចំណាយ-អត្ថប្រយោជន៍ និងបញ្ហាប្រឈមក្នុងខ្សែចង្វាក់ទីផ្សារនេះ មានភាពប្រហាក់ប្រហែលគ្នាច្រើន និងមានប្រយោជន៍ខ្លាំងសម្រាប់ការវាយតម្លៃវិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជា។
ការយល់ដឹងពីចំណាយផលិតកម្មពិតប្រាកដ និងភាគរយចំណេញរបស់ឈ្មួញកណ្តាល នឹងជួយកម្ពុជារៀបចំយុទ្ធសាស្រ្តទីផ្សារកសិផល និងការឧបត្ថម្ភធនដល់កសិករបានកាន់តែមានប្រសិទ្ធភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Compound Annual Growth Rate (អត្រាកំណើនប្រចាំឆ្នាំ) | ជារង្វាស់ស្ថិតិដែលប្រើសម្រាប់គណនាអត្រាកំណើនមធ្យមនៃផ្ទៃដីដាំដុះ ទិន្នផល ឬបរិមាណផលិតកម្ម ក្នុងចន្លោះពេលជាក់លាក់ណាមួយ ដោយសន្មតថាកំណើននោះកើតឡើងក្នុងអត្រាថេរជារៀងរាល់ឆ្នាំពេញមួយកំឡុងពេលនោះ។ | ដូចជាការវាស់ស្ទង់ថាតើដើមឈើមួយដើមលូតលាស់ជាមធ្យមប៉ុន្មានសង់ទីម៉ែត្រក្នុងមួយឆ្នាំ ក្នុងរយៈពេល១០ឆ្នាំចុងក្រោយ។ |
| Cost Concepts (គោលទស្សន៍ចំណាយកសិកម្ម) | ជាវិធីសាស្ត្រគណនេយ្យកសិកម្មដែលបែងចែកការចំណាយជាថ្នាក់៖ Cost A គឺចំណាយផ្ទាល់ (ពូជ ជី ពលកម្មជួល), Cost B បូកបញ្ចូលទាំងការប្រាក់លើទ្រព្យសកម្មនិងថ្លៃជួលដីដែលខ្លួនមាន, ហើយ Cost C បូកបន្ថែមទាំងតម្លៃពលកម្មសមាជិកគ្រួសារ ដែលចាត់ទុកជាចំណាយផលិតកម្មពិតប្រាកដសរុប។ | ដូចជាការគិតចំណាយបើកហាងកាហ្វេ៖ Cost A គឺថ្លៃទិញកាហ្វេនិងបុគ្គលិក, Cost B បូកថ្លៃជួលតូបខ្លួនឯង, ហើយ Cost C បូកទាំងកម្លាំងដែលម្ចាស់ហាងឆុងខ្លួនឯងតែមិនបានបើកប្រាក់ខែឱ្យខ្លួនឯង។ |
| Marketable Surplus (អតិរេកទីផ្សារ) | ជាបរិមាណកសិផលដែលនៅសល់ជាក់ស្តែងសម្រាប់យកទៅលក់នៅលើទីផ្សារ បន្ទាប់ពីកសិករបានកាត់ទុកមួយផ្នែកសម្រាប់ហូបចុកក្នុងគ្រួសារ ទុកធ្វើជាពូជសាបព្រោះនៅរដូវក្រោយ និងសម្រាប់ទូទាត់កម្លាំងពលកម្មផ្សេងៗរួចរាល់។ | ដូចជាពេលអ្នកដាំផ្លែស្វាយបាន ១០០ផ្លែ អ្នកទុកញ៉ាំខ្លួនឯង ២០ផ្លែ ដូច្នេះ ៨០ផ្លែដែលនៅសល់សម្រាប់យកទៅលក់ គឺជា "អតិរេកទីផ្សារ"។ |
| Price Spread (គម្លាតតម្លៃ) | ជាភាពខុសគ្នារវាងតម្លៃដែលអ្នកប្រើប្រាស់ចុងក្រោយបានបង់ ធៀបនឹងតម្លៃដែលកសិករជាអ្នកផលិតទទួលបាន។ វាឆ្លុះបញ្ចាំងពីប្រាក់ចំណេញ និងការចំណាយលើប្រតិបត្តិការផ្សេងៗរបស់ឈ្មួញកណ្តាល (អ្នកប្រមូលទិញ អ្នកលក់ដុំ និងអ្នកលក់រាយ) នៅក្នុងខ្សែចង្វាក់ទីផ្សារ។ | ដូចជាកសិករលក់ត្រីឱ្យឈ្មួញតម្លៃ ៥០០០រៀល តែពេលអ្នកទៅទិញត្រីនោះនៅផ្សារមានតម្លៃ ៨០០០រៀល គម្លាត ៣០០០រៀលនោះគឺជា Price Spread។ |
| Benefit-Cost Ratio (សមាមាត្រអត្ថប្រយោជន៍-ចំណាយ) | ជាសូចនាករសេដ្ឋកិច្ចដែលបង្ហាញពីទំនាក់ទំនងរវាងប្រាក់ចំណូលដុលដែលទទួលបាន និងការចំណាយសរុប (Cost C) ដើម្បីវាស់ស្ទង់ថាតើការដាំដុះដំណាំនោះទទួលបានផលចំណេញកម្រិតណា។ បើលទ្ធផលធំជាង ១ មានន័យថាគម្រោងនោះចំណេញ។ | ដូចជាការវិនិយោគទិញកូនជ្រូកមកចិញ្ចឹម៖ បើអ្នកចំណាយអស់ ១០០ដុល្លារ ហើយលក់បាន ១៥០ដុល្លារ នោះរាល់ ១ដុល្លារដែលចំណាយ អ្នកទទួលបានផល ១,៥ដុល្លារត្រឡប់មកវិញ។ |
| Farm Business Income (ប្រាក់ចំណូលអាជីវកម្មកសិដ្ឋាន) | ជាប្រាក់ចំណូលដែលនៅសល់ក្រោយពីយកប្រាក់ចំណូលដុល (Gross Return) ដកនឹងការចំណាយប្រតិបត្តិការផ្ទាល់ ឬ Cost A។ វាបង្ហាញពីប្រាក់ចំណេញបឋមមុននឹងគិតបញ្ចូលនូវតម្លៃកម្លាំងពលកម្មគ្រួសារ និងថ្លៃជួលដីកម្មសិទ្ធិ។ | ដូចជាអ្នកលក់បាយប្រអប់៖ យកលុយលក់បានសរុប ដកថ្លៃទិញអង្ករ ទិញសាច់ ទិញប្រអប់ និងថ្លៃឈ្នួលអ្នកជួយលក់ (ចំណាយផ្ទាល់)។ លុយនៅសល់គឺប្រាក់ចំណូលអាជីវកម្មនេះឯង។ |
| Harvest Index (សន្ទស្សន៍ប្រមូលផល) | ជាសមាមាត្រនៃទិន្នផលសេដ្ឋកិច្ច (ឧទាហរណ៍៖ គ្រាប់សណ្តែក) ធៀបនឹងទម្ងន់ជីវសាស្ត្រសរុបរបស់រុក្ខជាតិ (រួមទាំងដើម ស្លឹក និងឫស) នៅពេលប្រមូលផល។ សន្ទស្សន៍នេះបង្ហាញពីសមត្ថភាពរបស់ដំណាំក្នុងការបំប្លែងសារធាតុចិញ្ចឹមទៅជាផលដែលមនុស្សអាចប្រើប្រាស់បាន។ | ដូចជាការប្រៀបធៀបទម្ងន់សាច់គោដែលអាចញ៉ាំបាន ធៀបនឹងទម្ងន់គោទាំងមូលពេលនៅរស់អញ្ចឹងដែរ បើមានសាច់ច្រើនមានន័យថាសន្ទស្សន៍នោះខ្ពស់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
