បញ្ហា (The Problem)៖ ទីផ្សារបន្លែនិងផ្លែឈើនៅទីក្រុងហាណូយពឹងផ្អែកយ៉ាងខ្លាំង (៩០%) លើទីផ្សារប្រពៃណីដែលមានការគ្រប់គ្រងខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់ខ្សោយ ដែលនាំឱ្យតម្លៃបន្ថែមទាប និងមានបញ្ហាសុវត្ថិភាពចំណីអាហារញឹកញាប់។ ការស្រាវជ្រាវនេះស្វែងរកម៉ូដែលខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់ដែលល្អបំផុតដើម្បីបង្កើនតម្លៃបន្ថែម (Value-added) និងធានាគុណភាពប្រកបដោយនិរន្តរភាព។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់ការវិភាគបរិមាណនិងគុណភាព ដោយប្រមូលទិន្នន័យពីអ្នកពាក់ព័ន្ធក្នុងខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់ និងអនុវត្តការវិភាគតំរែតំរង់ដើម្បីកំណត់កត្តាជម្រុញតម្លៃបន្ថែម។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Traditional Supply Chain (Actor-based) ខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់ប្រពៃណី (តាមរយៈទីផ្សារបោះដុំនិងលក់រាយ) |
អាចផ្គត់ផ្គង់ទំនិញបានក្នុងបរិមាណធំទូលាយ តម្លៃថោក និងងាយស្រួលរកទិញសម្រាប់ប្រជាជនទូទៅ។ | ពិបាកគ្រប់គ្រងគុណភាពនិងសុវត្ថិភាពចំណីអាហារ តម្លៃបន្ថែមទាប ហើយកសិករងាយរងការគាបសង្កត់តម្លៃពីឈ្មួញកណ្តាល។ | គ្រប់គ្រងចំណែកទីផ្សារធំបំផុតរហូតដល់ប្រហែល ៩០% ប៉ុន្តែផ្តល់តម្លៃបន្ថែមមធ្យមទាបបំផុតដល់កសិករ (ត្រឹមតែ ២៥.៩៥%)។ |
| Retailer-led Supply Chain ខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់ដឹកនាំដោយអ្នកលក់រាយ (ផ្សារទំនើប/ហាងលក់រាយទំនើប) |
ធានាបាននូវគុណភាពនិងសុវត្ថិភាពចំណីអាហារ (តាមស្តង់ដារ VietGAP) និងកាត់បន្ថយឈ្មួញកណ្តាល ដែលផ្តល់ប្រាក់ចំណេញខ្ពស់និងស្ថិរភាពដល់កសិករ។ | ទាមទារការវិនិយោគខ្ពស់លើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធបណ្តាញចែកចាយ និងពិបាកពង្រីកទៅតំបន់ជនបទដោយសារតម្លៃលក់រាយខ្ពស់ជាងទីផ្សារធម្មតា។ | បង្កើតតម្លៃបន្ថែមខ្ពស់ ដោយកសិករទទួលបានចំណែករហូតដល់ ៣៧.៥១% នៃតម្លៃបន្ថែមសរុប។ កាន់កាប់ទីផ្សារប្រហែល ៨.៨% ក្នុងឆ្នាំ ២០១៨។ |
| Closed-loop Supply Chain (VinEco) ខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់បិទជិត (ម៉ូដែល VinEco) |
គ្រប់គ្រងគុណភាពបាន ១០០% ពីការដាំដុះរហូតដល់ការលក់ និងប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាទំនើបក្នុងការតាមដានប្រភពដើមបានយ៉ាងច្បាស់លាស់។ | តម្រូវឱ្យមានទុនវិនិយោគដ៏ធំសម្បើមពីក្រុមហ៊ុនសាជីវកម្មតែមួយ ហើយតម្លៃផលិតផលថ្លៃខ្លាំងស័ក្តិសមសម្រាប់តែអតិថិជនចំណូលខ្ពស់។ | ផ្តល់តម្លៃបន្ថែម (Value-added) ជាតួលេខដាច់ខាតខ្ពស់ជាងគេបំផុត ប៉ុន្តែមានចំណែកទីផ្សារតូចត្រឹមតែ ១.២% ប៉ុណ្ណោះ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារធនធានជាចម្បងលើការប្រមូលទិន្នន័យពីទីវាលផ្ទាល់ និងកម្មវិធីកុំព្យូទ័រសម្រាប់វិភាគស្ថិតិ ដោយមិនទាមទារផ្នែករឹងកុំព្យូទ័រកម្រិតខ្ពស់នោះទេ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងផ្តាច់មុខនៅក្នុងទីក្រុងហាណូយ ប្រទេសវៀតណាម ដោយប្រមូលផ្តុំលើតំបន់កសិកម្មជាយក្រុង និងអ្នកប្រើប្រាស់ក្នុងទីក្រុងជឿនលឿន។ ទោះបីជាបរិបទសេដ្ឋកិច្ចនិងវប្បធម៌ទីផ្សារមានភាពស្រដៀងគ្នានឹងរាជធានីភ្នំពេញក៏ដោយ ក៏វត្តមានរបស់សាជីវកម្មខ្នាតយក្ស (ដូចជា Vingroup) និងគោលនយោបាយឧបត្ថម្ភធនរបស់រដ្ឋាភិបាលក្នុងតំបន់ អាចមានភាពខុសប្លែកពីស្ថានភាពជាក់ស្តែងនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាបច្ចុប្បន្ន។
ក្របខ័ណ្ឌស្រាវជ្រាវម៉ូដែលខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់ និងវិធីសាស្ត្រគណនាតម្លៃបន្ថែមនេះ មានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការសិក្សានិងកែទម្រង់វិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជា។
ជារួម ការរុញច្រានការផ្លាស់ប្តូរពីខ្សែសង្វាក់ទីផ្សារប្រពៃណី ទៅកាន់ម៉ូដែលដឹកនាំដោយអ្នកលក់រាយទំនើប គឺជាដំណោះស្រាយស្នូលដែលអាចយកមកអនុវត្តដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាអស្ថិរភាពតម្លៃ និងសុវត្ថិភាពបន្លែនៅកម្ពុជាបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Supply Chain | បណ្តាញនៃបុគ្គល និងស្ថាប័នដែលពាក់ព័ន្ធនឹងការផលិត កែច្នៃ និងការចែកចាយផលិតផលណាមួយ ពីកសិដ្ឋានដាំដុះរហូតដល់ដៃអ្នកប្រើប្រាស់ចុងក្រោយ។ | ដូចជាការបញ្ជូនដំបងតៗគ្នាក្នុងការរត់ប្រណាំង ដែលអ្នកចូលរួមម្នាក់ៗត្រូវធ្វើការងាររបស់ខ្លួនដើម្បីបញ្ជូនផលិតផលដល់គោលដៅ។ |
| Value Added | ការបង្កើនតម្លៃសេដ្ឋកិច្ចដល់ផលិតផលមួយតាមរយៈដំណើរការកែច្នៃ ការវេចខ្ចប់ ការរក្សាគុណភាព ឬការបង្កើតម៉ាកយីហោរ ដែលធ្វើឱ្យអតិថិជនព្រមទិញក្នុងតម្លៃខ្ពស់ជាងមុន។ | ដូចជាការយកផ្លែឈើធម្មតាមកកាត់ជាដុំៗហើយវេចខ្ចប់ក្នុងប្រអប់ស្អាតៗ ដែលធ្វើឱ្យវាមានតម្លៃថ្លៃជាងផ្លែឈើដែលលក់រាយជាគីឡូ។ |
| Retailer-led Supply Chain | ម៉ូដែលខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់ដែលអ្នកលក់រាយធំៗ (ដូចជាផ្សារទំនើប) ដើរតួជាអ្នកគ្រប់គ្រង និងកំណត់ស្តង់ដារផ្ទាល់ដល់កសិករ ដើម្បីធានាគុណភាពនិងស្ថិរភាពទំនិញនៅលើទីផ្សារ។ | ដូចជាមេចុងភៅប្រាប់អ្នកលក់បន្លែជាមុនថាត្រូវដាំបន្លែរបៀបណាទើបគាត់ព្រមទិញយកមកធ្វើម្ហូបក្នុងភោជនីយដ្ឋានរបស់គាត់។ |
| Closed-loop Supply Chain | ប្រព័ន្ធខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់ដែលក្រុមហ៊ុនតែមួយគ្រប់គ្រងរាល់ដំណាក់កាលទាំងអស់ តាំងពីការដាំដុះរហូតដល់ការលក់ចេញ ដើម្បីត្រួតពិនិត្យគុណភាពបាន ១០០%។ | ដូចជាម្ចាស់ហាងនំប៉័ងម្នាក់ដែលដាំស្រូវសាលីខ្លួនឯង កិនម្សៅខ្លួនឯង ដុតនំ និងលក់នំដោយខ្លួនឯងផ្ទាល់ដោយមិនពឹងអ្នកដទៃ។ |
| Traceability | សមត្ថភាពក្នុងការតាមដានប្រវត្តិ ប្រភពដើម និងទីកន្លែងផលិតនៃផលិតផលកសិកម្មណាមួយ (ឧទាហរណ៍៖ តាមរយៈការស្កេន QR Code) ដើម្បីធានាសុវត្ថិភាពនិងទំនុកចិត្ត។ | ដូចជាការមើលសំបុត្រកំណើតរបស់បន្លែ ដែលប្រាប់យើងថាវាដុះនៅកន្លែងណា ប្រើប្រាស់ជីអ្វីខ្លះ និងនរណាជាអ្នកដាំវា។ |
| VietGAP | ស្តង់ដារនៃការអនុវត្តកសិកម្មល្អរបស់ប្រទេសវៀតណាម ដែលធានាថាផលិតផលកសិកម្មមានសុវត្ថិភាព មិនមានជាតិគីមីពុល គោរពបរិស្ថាន និងមានសុខុមាលភាពដល់អ្នកដាំដុះ។ | ដូចជាវិញ្ញាបនបត្រសុខភាពដែលគ្រូពេទ្យចេញឱ្យអ្នកលក់ម្ហូប ដើម្បីធានាថាម្ហូបនោះមានអនាម័យនិងមិនធ្វើឱ្យអ្នកហូបឈឺពោះ។ |
| Cold Chain | ប្រព័ន្ធខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់ដែលប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធរក្សាសីតុណ្ហភាពត្រជាក់ជាប់លូតរហូត ក្នុងពេលស្តុកទុកនិងដឹកជញ្ជូន ដើម្បីការពារបន្លែផ្លែឈើកុំឱ្យរលួយឬបាត់បង់គុណភាព។ | ដូចជាការដាក់ការ៉េមក្នុងធុងទឹកកកចល័តជាប់រហូតពីកន្លែងផលិត រហូតដល់វាត្រូវបានយកទៅដល់ដៃអ្នកទិញ ដើម្បីកុំឱ្យវារលាយ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
