បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះមានគោលបំណងវាយតម្លៃប្រសិទ្ធភាពនៃការប្រើប្រាស់សារធាតុជីបេរ៉េលីន (GA3) និងជីអ៊ុយរ៉េ ទៅលើការលូតលាស់ ការចេញកួរ និងទិន្នផលក្នុងការផលិតគ្រាប់ពូជស្រូវកូនកាត់។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការពិសោធន៍ត្រូវបានអនុវត្តនៅស្ថានីយ៍ពិសោធន៍ស្រូវ Chai Nat ក្នុងរដូវវស្សាឆ្នាំ ១៩៩៤-១៩៩៥ ដោយប្រើប្រាស់ទម្រង់ស្រាវជ្រាវស្ថិតិដើម្បីប្រៀបធៀបឥទ្ធិពលនៃកម្រិតសារធាតុផ្សេងៗគ្នា។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Control (Leaf clipping + supplementary pollination) ក្រុមត្រួតពិនិត្យ (ការកាត់ស្លឹកទង់ និងការជួយបង្កាត់ពូជបន្ថែម) |
ចំណាយតិច ដោយមិនតម្រូវឱ្យទិញសារធាតុគីមីបន្ថែម និងផ្តល់ទិន្នផលប្រហាក់ប្រហែលនឹងការប្រើសារធាតុគីមី។ | ទាមទារកម្លាំងពលកម្មផ្ទាល់សម្រាប់ការកាត់ស្លឹកទង់ និងការជួយបង្កាត់ពូជដោយដៃជាប្រចាំក្នុងអំឡុងពេលផ្ការីក។ | អត្រាជាប់គ្រាប់ពូជ (Seed Set) ទទួលបាន ១៥,២៥% ក្នុងឆ្នាំ១៩៩៥ ដែលមិនខុសគ្នាជាស្ថិតិពីវិធីសាស្ត្រផ្សេងទៀត។ |
| Gibberellin (GA3) Application (20-60 ppm) ការប្រើប្រាស់សារធាតុជីបេរ៉េលីន (GA3) (កម្រិត ២០ ដល់ ៦០ ppm) |
ជួយបង្កើនកម្ពស់ដើមស្រូវ ជាពិសេសជួយរុញដើមខ្សែស្រឡាយ A ឲ្យខ្ពស់ងាយស្រួលក្នុងការទទួលលម្អងពីខ្សែស្រឡាយ R។ | ចំណាយថវិកាខ្ពស់លើការទិញសារធាតុគីមី ហើយមិនមានឥទ្ធិពលវិជ្ជមានក្នុងការបង្កើនអត្រាជាប់គ្រាប់ពូជឡើយ។ | មិនជួយបង្កើនភាគរយនៃការចេញកួរ ឬភាគរយនៃការជាប់គ្រាប់ឡើយ (អត្រាជាប់គ្រាប់មានចន្លោះពី ១៥,២៧% ទៅ ១៧,០៨%)។ |
| 1.5% Urea Spraying ការបាញ់ជីអ៊ុយរ៉េ កំហាប់ ១,៥% |
ងាយស្រួលរកទិញជាងសារធាតុ GA3 និងមានតម្លៃថោកជាង ហើយមាននិន្នាការជួយបង្កើនអត្រាជាប់គ្រាប់បានបន្តិចបន្តួច។ | មិនមានឥទ្ធិពលធ្វើឱ្យដើមស្រូវលូតកម្ពស់ ហើយទិន្នផលមិនខុសប្លែកពីការមិនប្រើតាមលក្ខណៈស្ថិតិ។ | ផ្តល់អត្រាជាប់គ្រាប់ពូជខ្ពស់ជាងគេត្រឹម ១៧,៥៥% ប៉ុន្តែមិនមានភាពខុសប្លែកពីក្រុមត្រួតពិនិត្យតាមលក្ខណៈស្ថិតិ (P = 0.05) ឡើយ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបង្ហាញថាការប្រើប្រាស់សារធាតុគីមីបន្ថែមក៏ទាមទារការចំណាយខ្ពស់ ប៉ុន្តែមិនមានការបញ្ជាក់លម្អិតអំពីតម្លៃជាក់លាក់នៅក្នុងឯកសារនោះទេ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានអនុវត្តនៅស្ថានីយ៍ពិសោធន៍ស្រូវ Chai Nat ក្នុងប្រទេសថៃ នារដូវវស្សាឆ្នាំ ១៩៩៤-១៩៩៥ ដោយប្រើប្រាស់ពូជស្រូវខ្សែស្រឡាយជាក់លាក់។ ដោយសារកម្ពុជាមានអាកាសធាតុស្រដៀងគ្នានឹងប្រទេសថៃ លទ្ធផលនេះគឺអាចយកមកប្រើប្រាស់បាន។ ទោះជាយ៉ាងណា លក្ខខណ្ឌដី និងសំណើមនៅក្នុងតំបន់ផ្សេងគ្នានៅកម្ពុជា ព្រមទាំងពូជស្រូវក្នុងស្រុក អាចមានប្រតិកម្មខុសគ្នា ដែលទាមទារឱ្យមានការសាកល្បងជាក់ស្តែងបន្ថែម។
លទ្ធផលនៃការសិក្សានេះមានសារៈប្រយោជន៍ និងអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងល្អនៅកម្ពុជា ដើម្បីកាត់បន្ថយថ្លៃដើមផលិត។
សរុបមក ការមិនប្រើប្រាស់សារធាតុ GA3 និងអ៊ុយរ៉េ គឺជាជម្រើសដ៏ល្អដែលជួយសន្សំសំចៃថវិកា និងកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់សារធាតុគីមី ខណៈដែលទិន្នផលនៅតែទទួលបានការធានា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Gibberellin (GA3) (សារធាតុជីបេរ៉េលីន) | ជាអរម៉ូនរុក្ខជាតិដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុងការផលិតពូជស្រូវ ដើម្បីជំរុញការលូតលាស់កោសិកា ពិសេសជួយឲ្យដើមស្រូវលូតកម្ពស់ និងរុញកួរស្រូវឲ្យចេញផុតពីស្រទបស្លឹកបានល្អ។ | ដូចជាវីតាមីនបំប៉នដែលជួយឲ្យក្មេងឆាប់លូតកម្ពស់ និងលាតសន្ធឹងដៃជើងបានវែងជាងមុន។ |
| Hybrid Rice F1 (ពូជស្រូវកូនកាត់ F1) | ជាជំនាន់ទី១ នៃគ្រាប់ពូជដែលបានមកពីការបង្កាត់កាត់ចន្លោះពូជស្រូវពីរផ្សេងគ្នា (ខ្សែស្រឡាយ A និង R) ក្នុងគោលបំណងទទួលបានពូជថ្មីដែលមានទិន្នផលខ្ពស់ និងធន់នឹងជំងឺជាងមុន។ | ដូចជាកូនកាត់ដែលកើតពីឪពុកម្តាយមានសញ្ជាតិខុសគ្នា ដែលទទួលបានចំណុចខ្លាំងនិងកម្លាំងពីទាំងសងខាង។ |
| A line / Male sterile line (ខ្សែស្រឡាយ A ឬ ពូជស្រូវញីដែលកេសរឈ្មោលអារ) | ជាខ្សែស្រឡាយពូជស្រូវដែលត្រូវបានបង្កាត់ឲ្យមិនអាចបង្កើតលម្អងឈ្មោលដោយខ្លួនឯងបាន (អារ) ដែលទាមទារការទទួលលម្អងពីពូជផ្សេង (ខ្សែស្រឡាយ R) ជាដាច់ខាត ដើម្បីបង្កើតជាគ្រាប់ពូជកូនកាត់។ | ដូចជារោងចក្រដែលខ្វះវត្ថុធាតុដើមមួយប្រភេទ (លម្អងឈ្មោល) ដែលចាំបាច់ត្រូវនាំចូលពីទីតាំងផ្សេងទើបអាចផលិតចេញជាផលិតផលបាន។ |
| R line / Restorer line (ខ្សែស្រឡាយ R ឬ ពូជស្តារភាពមានកូន) | ជាខ្សែស្រឡាយពូជស្រូវឈ្មោលដែលមានលម្អងមានជីជាតិ និងមានផ្ទុកសែន (Gene) ដែលអាចជួយស្តារភាពមានកូនរបស់ខ្សែស្រឡាយ A ឲ្យជំនាន់កូន F1 អាចបង្កើតគ្រាប់បានធម្មតាវិញ។ | ដូចជាអ្នកបរិច្ចាគឈាមដែលផ្តល់គ្រាប់ឈាមល្អៗទៅឲ្យអ្នកជំងឺ ដើម្បីឲ្យរាងកាយពួកគេអាចដំណើរការឡើងវិញបានជាធម្មតា។ |
| Panicle exsertion (ការចេញកួរផុតពីស្រទបស្លឹក) | ជាដំណើរការដែលកួរស្រូវលូតវែងចេញផុតពីស្រទបស្លឹកទង់ (Flag leaf) ទាំងស្រុង ដែលជាកត្តាដ៏សំខាន់ជួយឲ្យផ្កាស្រូវងាយស្រួលទទួលលម្អងពីដើមដទៃក្នុងការបង្កាត់ពូជឆ្លង។ | ដូចជាការបើកដំបូលឡានចេញ ដើម្បីឲ្យអ្នកដំណើរខាងក្នុងអាចមើលឃើញ និងទទួលខ្យល់អាកាសពីខាងក្រៅបានពេញលេញ។ |
| Supplementary pollination (ការជួយបង្កាត់ពូជបន្ថែម) | ជាបច្ចេកទេសប្រើប្រាស់កម្លាំងមនុស្ស (ដូចជាការទាញខ្សែ ឬវាយបន្ទះឫស្សីលើកួរស្រូវ) ក្នុងអំឡុងពេលស្រូវកំពុងរីកផ្កា ដើម្បីជួយអង្រួនលម្អងឈ្មោលឲ្យហោះទៅទុំលើកេសរញីបានកាន់តែច្រើន។ | ដូចជាការយកកង្ហារមកផ្លុំផ្កាដើម្បីជួយឲ្យលម្អងហោះសាយភាយបានឆ្ងាយ និងចូលចំគោលដៅបានល្អជាងការពឹងលើខ្យល់បក់ធម្មជាតិ។ |
| Flag leaf clipping (ការកាត់ស្លឹកទង់) | ជាការកាត់ចុងស្លឹកស្រូវផ្នែកខាងលើបង្អស់ (ស្លឹកទង់) ចេញ ដើម្បីកុំឲ្យវារាំងស្ទះដល់ការហោះហើរនៃលម្អងឈ្មោលពីខ្សែស្រឡាយ R ទៅកាន់ខ្សែស្រឡាយ A។ | ដូចជាការកាត់មែកឈើដែលបាំងមុខផ្ទះចេញ ដើម្បីឲ្យពន្លឺព្រះអាទិត្យអាចចាំងចូលមកក្នុងផ្ទះបានល្អ។ |
| Seed set (ភាគរយនៃការជាប់គ្រាប់) | ជាអត្រានៃចំនួនផ្កាស្រូវដែលបានទទួលលម្អង និងបង្កកំណើតក្លាយទៅជាគ្រាប់ស្រូវពេញលេញ ធៀបនឹងចំនួនផ្កាស្រូវសរុបនៅលើកួរ។ | ដូចជាអត្រានៃសិស្សដែលប្រឡងជាប់ធៀបនឹងចំនួនសិស្សសរុបនៅក្នុងថ្នាក់រៀនមួយ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
