បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះមានគោលបំណងកំណត់ពីឥទ្ធិពលនៃការដាក់ជីផូស្វ័រ និងការផ្សាំបាក់តេរី Rhizobium ទៅលើការលូតលាស់ និងការតំហឹងអាសូតរបស់ពូជសណ្តែកចំណីសត្វហាម៉ាតា (Stylosanthes hamata cv. Verano) ក្នុងលក្ខខណ្ឌដី Kamphaeng Saen។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះត្រូវបានអនុវត្តតាមរយៈការពិសោធន៍ដាំក្នុងផើង (Pot experiment) រយៈពេល ៦ខែ ដោយធ្វើការប្រៀបធៀបកម្រិតជីផូស្វ័រផ្សេងៗគ្នា និងវត្តមាននៃការផ្សាំបាក់តេរី។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Non-inoculation + 0 kg P/ha (Control) មិនមានការផ្សាំបាក់តេរី និងមិនដាក់ជីផូស្វ័រ (សំណាកត្រួតពិនិត្យ) |
មិនចំណាយដើមទុនលើការទិញជី និងមិនទាមទារបច្ចេកទេសផ្សាំបាក់តេរី។ | ទិន្នផលរូបធាតុស្ងួតមានកម្រិតទាបបំផុត ហើយសកម្មភាពនៃការតំហឹងអាសូតក្នុងដីមានភាពខ្សោយខ្លាំង។ | ទិន្នផលរូបធាតុស្ងួតជាមធ្យមត្រឹមតែ 9.11 ក្រាម/ផើង និងតំហឹងអាសូតត្រឹម 0.9210 µmoles C2H4/ដើម/ម៉ោង។ |
| Rhizobium Inoculation + 40 kg P/ha (Optimal) ការផ្សាំបាក់តេរី Rhizobium និងដាក់ជីផូស្វ័រ ៤០គ.ក្រ/ហិកតា |
ផ្តល់ទិន្នផលរូបធាតុស្ងួតខ្ពស់បំផុត និងជំរុញសកម្មភាពតំហឹងអាសូតបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព ជាពិសេសនៅអាយុ ៣.៥ ទៅ ៤ ខែ។ | ទាមទារការចំណាយបន្ថែមលើជីផូស្វ័រ វត្ថុធាតុផ្សាំ និងចំណេះដឹងបច្ចេកទេសក្នុងការរក្សាទុកនិងផ្សាំបាក់តេរី។ | ទិន្នផលរូបធាតុស្ងួតជាមធ្យមកើនដល់ 18.79 ក្រាម/ផើង និងតំហឹងអាសូតអតិបរមាសម្រេចបាន 3.77 µmoles C2H4/ដើម/ម៉ោង (នៅអាយុ ៣.៥ ខែ)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការពិសោធន៍នេះទាមទារបរិក្ខារមន្ទីរពិសោធន៍កសិកម្មកម្រិតមធ្យមទៅខ្ពស់ សម្រាប់ការវិភាគដី រុក្ខជាតិ និងឧស្ម័ន។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងលក្ខខណ្ឌគ្រប់គ្រង (ក្នុងផើង) ដោយប្រើប្រាស់ប្រភេទដី Kamphaeng Saen របស់ប្រទេសថៃ ដែលជាដីមានជីជាតិទាប។ លទ្ធផលនេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់កម្ពុជាដោយសារយើងមានប្រភេទដី និងអាកាសធាតុស្រដៀងគ្នា ប៉ុន្តែការអនុវត្តផ្ទាល់លើវាលស្រែអាចជួបប្រទះកត្តាប្រឈមផ្សេងៗដូចជាអាកាសធាតុប្រែប្រួល និងស្មៅចង្រៃ។
លទ្ធផលនៃការស្រាវជ្រាវនេះពិតជាមានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍវិស័យចិញ្ចឹមសត្វ និងការកែលម្អគុណភាពដីនៅប្រទេសកម្ពុជា។
ការបញ្ជ្រាបបច្ចេកទេសផ្សាំបាក់តេរី និងការប្រើប្រាស់ជីផូស្វ័រក្នុងកម្រិតសមស្រប នឹងជួយជំរុញទាំងផលិតកម្មចំណីសត្វ និងនិរន្តរភាពដីកសិកម្មនៅកម្ពុជាប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Rhizobium inoculation (ការផ្សាំបាក់តេរី Rhizobium) | ដំណើរការនៃការយកបាក់តេរី Rhizobium ដែលមានប្រយោជន៍ទៅលាយឡំ ឬបំពាក់លើគ្រាប់ពូជសណ្តែកមុនពេលដាំ ដើម្បីឲ្យវាបង្កើតដុំពកនៅឫសសម្រាប់ជួយស្រូបយកអាសូតពីបរិយាកាសមកចិញ្ចឹមរុក្ខជាតិ។ | ដូចជាការចាក់វ៉ាក់សាំង ឬផ្តល់កងទ័ពជំនួយដល់គ្រាប់ពូជតាំងពីដំបូង ដើម្បីឱ្យវាមានកម្លាំងទាញយកជីពីខ្យល់អាកាសបានដោយខ្លួនឯង។ |
| Nitrogen fixation (ការតំហឹងអាសូត) | ដំណើរការជីវសាស្រ្តដែលបាក់តេរីនៅក្នុងដុំពកឫសសណ្តែក ទាញយកឧស្ម័នអាសូត (N2) ពីបរិយាកាស ហើយបំប្លែងវាទៅជាសមាសធាតុអាសូតដែលរុក្ខជាតិអាចស្រូបយកទៅប្រើប្រាស់ជាជីជាតិបាន។ | ដូចជារោងចក្រខ្នាតតូចនៅក្រោមដីដែលបូមយកខ្យល់អាកាសទទេរៗ មកផលិតជាជីរ៉ែសម្រាប់ចិញ្ចឹមដើមឈើ។ |
| Acetylene reduction method (វិធីសាស្ត្រកាត់បន្ថយអាសេទីឡែន) | បច្ចេកទេសក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ដែលប្រើប្រាស់ដើម្បីវាស់ស្ទង់សកម្មភាពនៃការតំហឹងអាសូតរបស់រុក្ខជាតិ ដោយវាស់បរិមាណឧស្ម័នអាសេទីឡែន (C2H2) ដែលបាក់តេរីបំប្លែងទៅជាអេទីឡែន (C2H4)។ | ដូចជាការវាស់បរិមាណផ្សែងដែលចេញពីបំពង់ផ្សែងរថយន្ត ដើម្បីដឹងថាម៉ាស៊ីន (ឬបាក់តេរី) កំពុងដំណើរការខ្លាំងកម្រិតណា។ |
| Micro-Kjeldahl (វិធីសាស្ត្រ មីក្រូ-ជែលដាល់) | វិធីសាស្ត្រគីមីវិភាគដែលប្រើសម្រាប់កំណត់បរិមាណអាសូតសរុប (ឬប្រូតេអ៊ីន) នៅក្នុងសំណាករូបធាតុសរីរាង្គដូចជាស្លឹក និងដើមរុក្ខជាតិ តាមរយៈការរំលាយជាមួយអាស៊ីតស៊ុលផួរិច។ | ដូចជាការកម្ទេចនំខេកដើម្បីចង់ដឹងថាមានជាតិស្ករលាក់ទុកនៅខាងក្នុងប៉ុន្មានក្រាមយ៉ាងពិតប្រាកដ។ |
| Stylosanthes hamata cv. Verano (សណ្តែកហាម៉ាតា ពូជវេរ៉ាណូ) | ជាប្រភេទរុក្ខជាតិចំណីសត្វត្រកូលសណ្តែក រស់នៅបានយូរឆ្នាំ មានប្រភពពីតំបន់ត្រូពិច ដែលមានភាពធន់ទ្រាំនឹងគ្រោះរាំងស្ងួត និងដីខ្សោះជីជាតិ ស័ក្តិសមសម្រាប់ធ្វើជាចំណីគោក្របី។ | ដូចជា 'អត្តពលិក' ក្នុងចំណោមរុក្ខជាតិចំណីសត្វ ដែលអាចលូតលាស់បានល្អទោះបីជាខ្វះទឹក ឬរស់នៅលើដីមិនសូវល្អក៏ដោយ។ |
| Oven-dry matter (ទិន្នផលរូបធាតុស្ងួត) | ទម្ងន់របស់រុក្ខជាតិបន្ទាប់ពីត្រូវបានយកទៅសម្ងួតក្នុងទូអគ្គិសនី (Oven) នៅសីតុណ្ហភាពពី 60-70°C រហូតដល់ជាតិទឹកហួតអស់ទាំងស្រុង ដើម្បីងាយស្រួលប្រៀបធៀបទិន្នផលពិតប្រាកដដោយមិនរាប់បញ្ចូលជាតិទឹក។ | ដូចជាការហាលត្រីឲ្យស្ងួតដើម្បីរក្សាទុកវាស់ទម្ងន់សាច់ត្រីសុទ្ធ ដោយមិនរាប់បញ្ចូលទម្ងន់ទឹកដែលធ្វើឲ្យធ្ងន់ក្លែងក្លាយ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
