បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះដោះស្រាយបញ្ហាជំងឺរលួយឫសដែលបង្កដោយផ្សិត Pythium aphanidermatum និងស្វែងរកវិធីសាស្រ្តជីវសាស្រ្តរួមផ្សំជាមួយសារធាតុចិញ្ចឹម ដើម្បីបង្កើនការលូតលាស់និងទិន្នផលរបស់ដំណាំសាលាដដែលដាំតាមប្រព័ន្ធទឹក (Hydroponics)។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធបច្ចេកទេសខ្សែទឹកសូលុយស្យុង (NFT) ដោយធ្វើការប្រៀបធៀបកម្រិតផ្សេងគ្នានៃជី និងការធ្វើតេស្តប្រសិទ្ធភាពផលិតផលជីវសាស្រ្ត។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Control KP-0 (Normal nutrient solution) ការប្រើប្រាស់សូលុយស្យុងស្តង់ដារ (Control KP-0) |
ងាយស្រួលអនុវត្ត មិនតម្រូវឱ្យមានការបន្ថែមសារធាតុផ្សំស្មុគស្មាញ ឬបច្ចេកទេសបណ្តុះមេរោគផ្សិត។ | ផ្តល់ទិន្នផលទាបជាងគេ និងងាយរងគ្រោះដោយជំងឺរលួយឫសយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរបើមានការចម្លងរោគក្នុងប្រព័ន្ធទឹក។ | ផ្តល់ទម្ងន់ស្រស់សរុបត្រឹមតែ ៣០១,៣៣ ក្រាម/ដើម និងមានសន្ទស្សន៍ជំងឺរលួយឫសខ្ពស់បំផុត (៦៦,៦៧%) បើមានមេរោគ Pythium។ |
| KP-15 (15% Increased Potassium dihydrogen phosphate) ការបង្កើនកម្រិតប៉ូតាស្យូមឌីអ៊ីដ្រូសែនផូស្វាត ១៥% (KP-15) |
ជួយបង្កើនការលូតលាស់និងទម្ងន់បន្លែបានយ៉ាងល្អដោយសារការកើនឡើងនូវសារធាតុផូស្វ័រ (P) ដែលរុក្ខជាតិអាចស្រូបយកបាន។ | មិនមានសមត្ថភាពគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនិងទប់ស្កាត់ជំងឺរលួយឫសដោយខ្លួនឯងនោះទេ។ | ទម្ងន់ស្រស់សរុបកើនឡើង ១៨,៥៨% ធៀបនឹងក្រុមត្រួតពិនិត្យ (Control KP-0)។ |
| KP-15 + Ta-F (Fresh Trichoderma culture) ការប្រើ KP-15 រួមជាមួយផ្សិត Trichoderma ស្រស់ (Ta-F) |
ផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់បំផុត និងមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការកាត់បន្ថយជំងឺរលួយឫស ព្រមទាំងបន្ថយជាតិនីត្រាតក្នុងស្លឹក។ | ទាមទារពេលវេលា ការងារ និងបច្ចេកទេសក្នុងការបណ្តុះផ្សិតស្រស់ដោយខ្លួនឯង ហើយពិបាករក្សាទុកបានយូរ។ | ទម្ងន់ស្រស់កើនឡើង ២៨,៩៨% និងកាត់បន្ថយជំងឺរលួយឫសបាន ៥០,០១%។ |
| KP-15 + Ta No.1 (Bioproduct powder 1) ការប្រើ KP-15 រួមជាមួយផលិតផលជីវសាស្រ្ត Trichoderma ទម្រង់ជាម្សៅ (Ta No.1) |
ផ្តល់លទ្ធផលប្រហាក់ប្រហែលនឹងផ្សិតស្រស់ដែរ ប៉ុន្តែងាយស្រួលប្រើប្រាស់ រក្សាទុកបានយូរ និងងាយស្រួលសម្រាប់ការធ្វើពាណិជ្ជកម្មខ្នាតធំ។ | កសិករត្រូវចំណាយថវិកាទិញផលិតផលសម្រេច ដែលអាចបង្កើនថ្លៃដើមផលិតកម្មបន្តិចបន្តួច។ | កាត់បន្ថយជំងឺរលួយឫសបាន ៤៧,៥០% និងបន្ថយការសន្សំសំចៃជាតិនីត្រាតបានខ្ពស់ជាងគេរហូតដល់ ២២,៩៥%។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារការរៀបចំប្រព័ន្ធដាំដុះអ៊ីដ្រូប៉ូនិច និងឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍សម្រាប់បណ្តុះ រាប់ចំនួន និងវិភាគមេរោគផ្សិត ព្រមទាំងវិភាគកម្រិតគីមី។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងរោងសំណាញ់នៅសាកលវិទ្យាល័យ Kasetsart ខេត្តនគរបឋម ប្រទេសថៃ ដែលមានលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុស្រដៀងគ្នាបេះបិទទៅនឹងប្រទេសកម្ពុជា។ ទិន្នន័យនេះមានតម្លៃខ្លាំងសម្រាប់កម្ពុជា ព្រោះជំងឺរលួយឫសដោយផ្សិត Pythium តែងតែកើតមានខ្លាំងនៅរដូវក្តៅ (សីតុណ្ហភាពលើសពី ៣៥ អង្សាសេ) ដែលជាបញ្ហាប្រឈមដ៏ធំសម្រាប់កសិដ្ឋានអ៊ីដ្រូប៉ូនិចក្នុងស្រុក។
លទ្ធផលនៃការស្រាវជ្រាវនេះមានសក្តានុពលខ្ពស់ និងអាចយកមកអនុវត្តជាក់ស្តែងសម្រាប់វិស័យកសិកម្មទំនើបនៅប្រទេសកម្ពុជា ជាពិសេសការផលិតបន្លែសុវត្ថិភាព។
ជារួម ការរួមបញ្ចូលគ្នានូវការគ្រប់គ្រងជីវជាតិជី (ការបង្កើនប៉ូតាស្យូម) និងការប្រើប្រាស់ភ្នាក់ងារជីវសាស្រ្ត (Trichoderma) គឺជាដំណោះស្រាយប្រកបដោយនិរន្តរភាព ដែលកសិករកម្ពុជាអាចអនុវត្តដើម្បីបង្កើនប្រាក់ចំណេញ និងធានាសុខុមាលភាពអ្នកបរិភោគ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Trichoderma asperellum (ផ្សិតត្រីកូឌែរម៉ា) | ជាប្រភេទមេរោគផ្សិតមានប្រយោជន៍ដែលជួយការពាររុក្ខជាតិពីពពួកផ្សិតចង្រៃផ្សេងៗ ព្រមទាំងជួយបញ្ចេញអង់ស៊ីមរំលាយសារធាតុចិញ្ចឹមក្នុងទឹក ដែលជំរុញដល់ការលូតលាស់របស់ប្រព័ន្ធឫសនិងស្លឹក។ | ដូចជាទាហានអង្គរក្សការពារប្រព័ន្ធឫសរុក្ខជាតិពីសត្រូវ និងជួយចុងភៅរៀបចំអាហារ (សារធាតុចិញ្ចឹម) ឱ្យរុក្ខជាតិងាយស្រូបយក។ |
| Pythium aphanidermatum (ផ្សិតភីត្យូមបង្កជំងឺរលួយឫស) | ជាប្រភេទមេរោគផ្សិតដែលរស់នៅនិងចម្លងតាមទឹក បង្កឱ្យមានជំងឺរលួយឫសពណ៌ត្នោតដល់ដំណាំ ជាពិសេសក្នុងប្រព័ន្ធអ៊ីដ្រូប៉ូនិចនារដូវក្តៅដែលមានសីតុណ្ហភាពទឹកខ្ពស់។ | ដូចជាមេរោគដែលហែលតាមទឹក ហើយចូលទៅស៊ីបំផ្លាញជើង (ឫស) របស់រុក្ខជាតិធ្វើឱ្យវារលួយមិនអាចបឺតស្រូបទឹកបាន។ |
| Nutrient Film Technique - NFT (ប្រព័ន្ធបច្ចេកទេសខ្សែទឹកសូលុយស្យុង) | ជាបច្ចេកទេសដាំដុះតាមប្រព័ន្ធទឹក (អ៊ីដ្រូប៉ូនិច) ដោយបង្ហូរទឹកជីជាស្រទាប់ស្តើងៗ (កម្រាស់ប្រហែល ៥ម.ម) ជាប់រហូតកាត់តាមបាតទុយោដាំដុះ ដើម្បីឱ្យឫសរុក្ខជាតិអាចស្រូបយកទាំងទឹក ជី និងអុកស៊ីហ្សែនបានយ៉ាងល្អ។ | ដូចជាការឱ្យរុក្ខជាតិឈរត្រាំជើងក្នុងចរន្តទឹកស្ទឹងរាក់ៗដែលហូរជាប់ជានិច្ច ដើម្បីឱ្យវាផឹកទឹកផងនិងដកដង្ហើមផង។ |
| Potassium dihydrogen phosphate (ប៉ូតាស្យូមឌីអ៊ីដ្រូសែនផូស្វាត) | ជាសមាសធាតុគីមី (KH2PO4) ដែលត្រូវបានប្រើជាជីក្នុងប្រព័ន្ធអ៊ីដ្រូប៉ូនិច ដើម្បីផ្តល់សារធាតុចិញ្ចឹមសំខាន់ៗពីរប្រភេទគឺ ប៉ូតាស្យូម (K) និងផូស្វ័រ (P) ដែលចាំបាច់សម្រាប់ការលូតលាស់នៃប្រព័ន្ធឫស និងស្លឹករុក្ខជាតិ។ | ដូចជាថ្នាំប៉ូវកម្លាំងពិសេសដែលជួយឱ្យរុក្ខជាតិមានឆ្អឹង (ឫស) រឹងមាំ និងលូតលាស់ធំធាត់លឿន។ |
| Phosphate solubilization (ការរំលាយផូស្វាត) | ជាដំណើរការជីវសាស្រ្តដែលអតិសុខុមប្រាណ (ដូចជាផ្សិត Trichoderma) បំបែកសារធាតុផូស្វ័រដែលរុក្ខជាតិមិនអាចស្រូបបាន ឱ្យទៅជាទម្រង់រលាយងាយស្រួល ដែលរុក្ខជាតិអាចស្រូបយកទៅប្រើប្រាស់បាន។ | ដូចជាការទំពាររំលាយអាហាររឹងៗឱ្យក្លាយជាទឹកស៊ុបរាវ ដើម្បីឱ្យរុក្ខជាតិងាយស្រួលបឺតស្រូបយកទៅចិញ្ចឹមរាងកាយ។ |
| Spore suspension (សូលុយស្យុងស្ពែរផ្សិត) | ជាការលាយកោសិកាបន្តពូជតូចៗ (Spore) របស់ផ្សិតទៅក្នុងទឹកបរិសុទ្ធ ដើម្បីបង្កើតជាវត្ថុរាវសម្រាប់ចាក់បញ្ចូលទៅក្នុងប្រព័ន្ធទឹកដាំដុះ ដែលជួយឱ្យផ្សិតរីកសាយភាយ និងតោងជាប់ឫសរុក្ខជាតិគ្រប់ៗដើម។ | ដូចជាការយកគ្រាប់ពូជរុក្ខជាតិល្អិតៗទៅកូរលាយក្នុងទឹក រួចស្រោចតាមទុយោ ដើម្បីឱ្យវាដុះរាយប៉ាយពាសពេញចម្ការ។ |
| Nitrate accumulation (ការសន្សំសំចៃជាតិនីត្រាត) | ជាការកើនឡើងនិងស្តុកទុកបរិមាណជាតិនីត្រាត (បានមកពីជី) នៅក្នុងស្លឹករុក្ខជាតិ។ ប្រសិនបើកម្រិតនេះខ្ពស់លើសស្តង់ដារ វាអាចបង្កហានិភ័យដល់សុខភាពអ្នកបរិភោគ ដូចជាបង្កជំងឺមហារីកជាដើម។ | ដូចជាការស្តុកទុកជាតិប្រៃច្រើនពេកក្នុងសាច់បន្លែ ដែលអាចធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់សុខភាពមនុស្សពេលបរិភោគវាចូលទៅ។ |
| Disease index (សន្ទស្សន៍ជំងឺ) | ជាប្រព័ន្ធរង្វាស់គណិតវិទ្យាដែលអ្នកស្រាវជ្រាវប្រើដើម្បីវាយតម្លៃពីកម្រិតភាពធ្ងន់ធ្ងរនៃការឆ្លងជំងឺនៅលើប្រព័ន្ធឫសរុក្ខជាតិ ដោយគិតជាភាគរយ (០% គឺគ្មានជំងឺ, ១០០% គឺជំងឺធ្ងន់ធ្ងរបំផុត)។ | ដូចជាពិន្ទុរបាយការណ៍សុខភាពដែលប្រាប់យើងថា តើរុក្ខជាតិនេះឈឺធ្ងន់ប៉ុណ្ណា។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
