បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការប្រើប្រាស់ធាតុចូលនិងថាមពលហួសកម្រិត ព្រមទាំងការបែងចែកធនធានមិនត្រឹមត្រូវក្នុងផលិតកម្មកប្បាសនៅខេត្ត Hatay ប្រទេសតួកគី ដែលកំពុងប៉ះពាល់ដល់និរន្តរភាពបរិស្ថាន និងការប្រកួតប្រជែងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចរបស់កសិករខ្នាតតូច។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងតាមរយៈការប្រមូលទិន្នន័យពីការសម្ភាសន៍ដោយផ្ទាល់ជាមួយកសិករដាំកប្បាសចំនួន ៥៤ នាក់ ដើម្បីធ្វើការវិភាគលើទិន្នផលនិងថាមពលដែលបានប្រើប្រាស់។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Energy Input-Output Analysis ការវិភាគថាមពលធាតុចូល-ធាតុចេញ |
ជួយកំណត់អត្តសញ្ញាណនៃប្រភពថាមពលដែលខ្ជះខ្ជាយ (ដូចជាជីអាសូត និងប្រេងម៉ាស៊ូត) និងវាយតម្លៃនិរន្តរភាពបរិស្ថាន។ | មិនបានឆ្លុះបញ្ចាំងពីប្រាក់ចំណេញ ឬតម្លៃទីផ្សារជាក់ស្តែងដែលកសិករទទួលបាននោះទេ។ | ប្រសិទ្ធភាពនៃការប្រើប្រាស់ថាមពល (Energy efficiency) គឺ ២.៣៦ ប៉ុន្តែការពឹងផ្អែកលើថាមពលមិនអាចកកើតឡើងវិញមានរហូតដល់ ៨៧.៧០%។ |
| Benefit-Cost Ratio (BCR) Analysis ការវិភាគសមាមាត្រអត្ថប្រយោជន៍-ចំណាយ |
ផ្តល់រូបភាពច្បាស់លាស់អំពីប្រសិទ្ធភាពសេដ្ឋកិច្ច និងប្រាក់ចំណេញ ដែលជាកត្តាសម្រេចចិត្តចម្បងសម្រាប់កសិករ។ | មើលរំលងផលប៉ះពាល់បរិស្ថាន និងការថយចុះនៃគុណភាពដីដែលបណ្តាលមកពីការប្រើប្រាស់ធាតុចូលហួសកម្រិត។ | សមាមាត្រអត្ថប្រយោជន៍-ចំណាយ (B/C ratio) ទទួលបាន ១.២៤ ដែលបង្ហាញថាការផលិតកប្បាសមានប្រាក់ចំណេញផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចទោះជាការចំណាយខ្ពស់ក៏ដោយ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះពឹងផ្អែកជាចម្បងលើការប្រមូលទិន្នន័យបឋមពីការចុះស្ទង់មតិផ្ទាល់ និងមិនតម្រូវឱ្យមានផ្នែករឹង (Hardware) ឬបច្ចេកវិទ្យាស្មុគស្មាញក្នុងការវិភាគនោះទេ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅខេត្ត Hatay ប្រទេសតួកគី ដោយផ្តោតលើកសិដ្ឋានដាំកប្បាសប្រភេទ Gossipium hirsitum ចំនួន ៥៤ គ្រួសារដែលមានការស្រោចស្រពនិងប្រើប្រាស់ជីគីមីច្រើន។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ទោះបីជាប្រភេទដំណាំ អាកាសធាតុ និងទំហំដីមានភាពខុសគ្នាក៏ពិតមែន ប៉ុន្តែវិធីសាស្ត្រសិក្សានេះមានសារៈសំខាន់ណាស់ក្នុងការវាយតម្លៃការធ្វើកសិកម្មដែលប្រើប្រាស់ដើមទុននិងធាតុចូលច្រើននៅតំបន់ត្រូពិច។
វិធីសាស្ត្រនៃការរួមបញ្ចូលការវិភាគថាមពលនិងសេដ្ឋកិច្ចនេះ គឺមានភាពពាក់ព័ន្ធ និងអាចយកមកអនុវត្តយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពនៅប្រទេសកម្ពុជា ដើម្បីជំរុញកសិកម្មនិរន្តរភាព។
ការអនុវត្តគំរូវិភាគនេះអាចជួយអ្នកស្រាវជ្រាវ និងអ្នករៀបចំគោលនយោបាយកម្ពុជា ក្នុងការបង្កើតយុទ្ធសាស្ត្រកាត់បន្ថយការនាំចូលជីគីមី និងប្រេងឥន្ធនៈ ព្រមទាំងបង្កើនប្រាក់ចំណូលដល់កសិករ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Energy input-output analysis (ការវិភាគថាមពលធាតុចូល-ធាតុចេញ) | ការសិក្សាគណនាពីបរិមាណថាមពលសរុបដែលបានចំណាយ (ដូចជាជី ប្រេងម៉ាស៊ូត ពលកម្ម គ្រាប់ពូជ) យកទៅប្រៀបធៀបនឹងបរិមាណថាមពលដែលទទួលបានត្រឡប់មកវិញក្នុងទម្រង់ជាទិន្នផលកសិកម្ម ដើម្បីវាយតម្លៃប្រសិទ្ធភាពនៃការផលិត។ | ដូចជាការគណនាថាតើអ្នកញ៉ាំអាហារអស់ប៉ុន្មានកាឡូរី ដើម្បីយកកម្លាំងទៅធ្វើការងារបានលទ្ធផលប៉ុណ្ណា។ |
| Energy usage efficiency (ប្រសិទ្ធភាពនៃការប្រើប្រាស់ថាមពល) | ជាតួលេខដែលបង្ហាញថា តើការប្រើប្រាស់ថាមពល ១ឯកតា (MJ) អាចបង្កើតទិន្នផលបានថាមពលប៉ុន្មានឯកតាត្រឡប់មកវិញ (វាយកថាមពលធាតុចេញចែកនឹងថាមពលធាតុចូល)។ បើតួលេខនេះធំជាង ១ មានន័យថាការផលិតនោះមានចំណេញថាមពល។ | ដូចជាការដាក់ទុនរកស៊ី ១ដុល្លារ ហើយទទួលបានប្រាក់ចំណេញត្រឡប់មកវិញ ២.៣៦ដុល្លារ។ |
| Direct energy (ថាមពលផ្ទាល់) | ប្រភេទថាមពលដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ដោយផ្ទាល់នៅក្នុងដំណើរការផលិតកម្មនៅលើទីវាលកសិដ្ឋាន ដូចជាកម្លាំងពលកម្មមនុស្ស ការដុតប្រេងម៉ាស៊ូតក្នុងត្រាក់ទ័រ និងការប្រើប្រាស់ចរន្តអគ្គិសនីសម្រាប់បូមទឹកជាដើម។ | ដូចជាកម្លាំងដែលអ្នកប្រើផ្ទាល់ដៃដើម្បីដាំដើមឈើ និងទឹកដែលអ្នកស្រោចវាដោយផ្ទាល់។ |
| Indirect energy (ថាមពលប្រយោល) | ថាមពលដែលមិនត្រូវបានប្រើប្រាស់ផ្ទាល់នៅទីវាល ប៉ុន្តែវាត្រូវបានចំណាយនៅក្នុងរោងចក្រដើម្បីផលិតវត្ថុធាតុដើមទាំងនោះរួចជាស្រេច ដូចជាថាមពលដែលប្រើដើម្បីផលិតជីគីមី ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិត និងការផលិតគ្រឿងចក្រកសិកម្ម។ | ដូចជាថាមពលអគ្គិសនីនិងប្រេងដែលគេដុតនៅរោងចក្រ ដើម្បីផលិតកាំបិតដែលអ្នកទិញយកមកប្រើប្រាស់កាប់ឈើ។ |
| Renewable energy (ថាមពលកកើតឡើងវិញ) | នៅក្នុងបរិបទនៃការសិក្សានេះ វាសំដៅលើប្រភពថាមពលដែលអាចបំពេញមកវិញបានដោយធម្មជាតិក្នុងរយៈពេលខ្លី និងមិនប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន ដូចជាកម្លាំងពលកម្មមនុស្ស ជីសរីរាង្គ និងគ្រាប់ពូជ។ | ដូចជាទឹកភ្លៀងដែលធ្លាក់មកបំពេញបឹងវិញរៀងរាល់ឆ្នាំ មិនចេះខួបខាំងអញ្ចឹង។ |
| Non-renewable energy (ថាមពលមិនអាចកកើតឡើងវិញ) | ប្រភពថាមពលដែលប្រើហើយអស់ទៅ មិនអាចបង្កើតមកវិញបានលឿនតាមតម្រូវការទេ ដូចជាប្រេងម៉ាស៊ូត អគ្គិសនី (ដែលផលិតពីធ្យូងថ្ម) ជីគីមី និងថ្នាំកសិកម្មដែលចម្រាញ់ពីរ៉ែនិងប្រេងកាត។ | ដូចជាការដកលុយពីកូនជ្រូកសន្សំមកចាយ ប្រើអស់គឺអស់ហើយ មិនអាចដុះមកវិញដោយឯកឯងបានទេ។ |
| Specific energy (ថាមពលជាក់លាក់) | បរិមាណថាមពលសរុប (គិតជា MJ) ដែលតម្រូវឱ្យប្រើប្រាស់ដើម្បីផលិតបានទិន្នផលកសិកម្មចំនួន ១គីឡូក្រាម។ គេគណនាដោយយកបរិមាណថាមពលសរុប ចែកនឹងទិន្នផលសរុបក្នុងមួយហិកតា។ | ដូចជាការគណនាថាតើឡានរបស់អ្នកស៊ីសាំងប៉ុន្មានលីត្រ ទើបអាចដឹកទំនិញបានទម្ងន់ ១គីឡូក្រាម។ |
| Energy intensiveness (កម្រិតអាំងតង់ស៊ីតេថាមពល) | ជាសូចនាករដែលបង្ហាញពីបរិមាណថាមពលដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់សម្រាប់រាល់ការចំណាយជាទឹកប្រាក់ ១ដុល្លារ ក្នុងដំណើរការផលិតកម្ម។ គេគណនាដោយយកថាមពលសរុបចែកនឹងថ្លៃដើមផលិតសរុបក្នុងមួយហិកតា។ | ដូចជាការគណនាថាតើលុយ ១ដុល្លារដែលអ្នកចាយទៅ ទិញបានថាមពលប៉ុន្មានដើម្បីជួយឱ្យកសិដ្ឋានរបស់អ្នកដំណើរការ។ |
| Benefit-cost ratio (សមាមាត្រអត្ថប្រយោជន៍-ចំណាយ) | ជាការវាស់វែងប្រសិទ្ធភាពសេដ្ឋកិច្ច ដោយយកប្រាក់ចំណូលសរុប (អត្ថប្រយោជន៍) ចែកនឹងការចំណាយសរុប (ថ្លៃដើម)។ បើតួលេខនេះធំជាង ១ មានន័យថាការផលិតឬគម្រោងនោះទទួលបានប្រាក់ចំណេញ។ | ដូចជាការទិញទំនិញតម្លៃ ១០០ ដុល្លារ លក់បាន ១២៤ ដុល្លារ ដែលមានន័យថាអ្នកទទួលបាន ១.២៤ដុល្លារ ត្រឡប់មកវិញសម្រាប់រាល់ ១ដុល្លារដែលបានចាយ។ |
| Neyman method (វិធីសាស្ត្រជ្រើសរើសគំរូ Neyman) | ជារូបមន្តស្ថិតិមួយប្រភេទដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់សម្រាប់ការកំណត់ទំហំគំរូ (Sample size) ឱ្យបានត្រឹមត្រូវនិងមានភាពតំណាងខ្ពស់ នៅក្នុងការស្ទង់មតិ ដោយបែងចែកចំនួនអ្នកត្រូវសម្ភាសន៍ទៅតាមទំហំនិងភាពប្រែប្រួលនៃក្រុមនិមួយៗ។ | ដូចជាការភ្លក់សម្លរដោយកូរឱ្យសព្វ រួចដួសមួយស្លាបព្រាមកភ្លក់ ដែលធានាថារសជាតិមួយស្លាបព្រានោះតំណាងឱ្យសម្លរពេញមួយឆ្នាំង។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
