បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះដោះស្រាយតម្រូវការក្នុងការវាយតម្លៃ និងប្រៀបធៀបកម្រិតនៃការយល់ដឹងអំពីបរិស្ថានរវាងកសិករដាំស្រូវសរីរាង្គ និងមិនមែនសរីរាង្គនៅកោះជ្វា ប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី ដើម្បីជំរុញការអនុវត្តកសិកម្មប្រកបដោយចីរភាព។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រពណ៌នាដោយប្រើកម្រងសំណួរពាក់កណ្តាលរចនាសម្ព័ន្ធ និងការធ្វើតេស្តស្ថិតិដើម្បីវិភាគទិន្នន័យពីគំរូចៃដន្យរបស់កសិករនៅទូទាំងស្រុកចំនួនប្រាំ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Organic Farming ការធ្វើកសិកម្មសរីរាង្គ |
មានការយល់ដឹងខ្ពស់ពីផលប៉ះពាល់បរិស្ថាន និងការគ្រប់គ្រងធនធាន (ដី និងទឹក) ប្រកបដោយចីរភាព។ ជៀសវាងការប្រើប្រាស់សារធាតុគីមីដែលបង្កហានិភ័យដល់សុខភាព និងប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី។ | ទាមទារការគាំទ្រផ្នែកទីផ្សារ តម្លៃខ្ពស់ និងការបណ្តុះបណ្តាលបច្ចេកទេស។ កសិករដែលមានចំណូលទាបអាចជួបការលំបាកក្នុងការចាប់ផ្តើម។ | ទទួលបានពិន្ទុនៃការយល់ដឹងពីបរិស្ថានខ្ពស់ជាងយ៉ាងមានអត្ថន័យ (p=0.000) លើគ្រប់សូចនាករទាំង៦ ប្រៀបធៀបនឹងកសិករមិនមែនសរីរាង្គ។ |
| Non-Organic / Conventional Farming ការធ្វើកសិកម្មមិនមែនសរីរាង្គ / កសិកម្មប្រើគីមី |
ងាយស្រួលរកទិញធាតុចូល (ជីគីមី និងថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិត) និងអាចឆ្លើយតបទៅនឹងតម្រូវការទីផ្សារភ្លាមៗ។ | ការប្រើប្រាស់គីមីច្រើនពេកបណ្តាលឱ្យខូចគុណភាពដី បំពុលប្រភពទឹក និងប៉ះពាល់ដល់ជីវចម្រុះក្នុងរយៈពេលវែង។ | ទោះបីជាទទួលបានពិន្ទុយល់ដឹងកម្រិត 'ខ្ពស់' ក៏ដោយ ក៏នៅតែបន្តប្រើប្រាស់សារធាតុគីមីដោយសារសម្ពាធសេដ្ឋកិច្ច និងកង្វះជម្រើស។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះផ្តោតលើការប្រមូលទិន្នន័យជាក់ស្តែងតាមរយៈការស្ទង់មតិ និងការប្រើប្រាស់កម្មវិធីកុំព្យូទ័រសម្រាប់ការវិភាគស្ថិតិ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅខេត្តកណ្តាលកោះជ្វា និងទីក្រុង Yogyakarta ប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី ដោយផ្តោតលើកសិករដែលមានវ័យចំណាស់ (ភាគច្រើនអាយុ ៤៤-៧៦ ឆ្នាំ) កម្រិតវប្បធម៌ទាប និងមានទំហំដីតូច (តិចជាង ២៥០០ ម៉ែត្រការ៉េ)។ លក្ខណៈប្រជាសាស្ត្រនេះគឺមានភាពស្រដៀងគ្នាខ្លាំងទៅនឹងស្ថានភាពកសិករនៅប្រទេសកម្ពុជា ដែលធ្វើឱ្យទិន្នន័យ និងការរកឃើញនេះមានតម្លៃអាចយកមកប្រៀបធៀប និងអនុវត្តនៅកម្ពុជាបានយ៉ាងល្អ។
វិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃ និងសូចនាករដែលប្រើក្នុងការសិក្សានេះមានភាពជាក់ស្តែង និងអាចយកមកអនុវត្តដោយផ្ទាល់ដើម្បីជំរុញវិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជា។
ការយល់ដឹងអំពីបរិស្ថានតែមួយមុខមិនគ្រប់គ្រាន់ទេ វាចាំបាច់ត្រូវមានការគាំទ្រផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច និងទីផ្សារដើម្បីជួយឱ្យកសិករកម្ពុជាអាចផ្លាស់ប្តូរទៅរកកសិកម្មសរីរាង្គបានដោយជោគជ័យ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Mann-Whitney U Test (តេស្តស្ថិតិ Mann-Whitney U) | វាគឺជាវិធីសាស្ត្រវិភាគស្ថិតិប្រភេទអសកម្ម (Non-parametric test) ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ដើម្បីប្រៀបធៀបភាពខុសគ្នារវាងក្រុមឯករាជ្យពីរ (ឧទាហរណ៍៖ ក្រុមអ្នកដាំស្រូវសរីរាង្គ និងមិនមែនសរីរាង្គ) នៅពេលដែលទិន្នន័យមិនមានរបាយធម្មតា (Not normally distributed)។ | ដូចជាការប្រៀបធៀបសមត្ថភាពសិស្សពីរថ្នាក់ផ្សេងគ្នា ដោយប្រើចំណាត់ថ្នាក់របស់ពួកគេ ជាជាងការប្រើប្រាស់ពិន្ទុមធ្យមផ្ទាល់។ |
| Shapiro-Wilk Normality Test (តេស្តភាពធម្មតានៃរបាយទិន្នន័យ Shapiro-Wilk) | វាគឺជាការធ្វើតេស្តស្ថិតិដើម្បីពិនិត្យមើលថាតើទិន្នន័យដែលបានប្រមូលមកនោះមានរាងជាកណ្តឹង (Bell curve) ឬរបាយធម្មតាដែរឬទេ។ ប្រសិនបើទិន្នន័យមិនធម្មតាទេ គេត្រូវប្តូរទៅប្រើតេស្តអសកម្មដូចជា Mann-Whitney វិញ ដើម្បីឱ្យលទ្ធផលត្រឹមត្រូវ។ | ដូចជាការថ្លឹងមើលថាតើទម្ងន់របស់មនុស្សក្នុងបន្ទប់មួយមានលក្ខណៈប្រហាក់ប្រហែលគ្នាតាមស្តង់ដារកណ្តាល ឬក៏មានអ្នកស្គមពេក និងធាត់ពេកច្រើនជាងធម្មតា។ |
| Integrated Pest Management (ការគ្រប់គ្រងសត្វល្អិតចង្រៃចម្រុះ - IPM) | វាគឺជាវិធីសាស្ត្រក្នុងការគ្រប់គ្រង និងកម្ចាត់សត្វល្អិតដោយប្រើប្រាស់បច្ចេកទេសចម្រុះបញ្ចូលគ្នា ដូចជាការប្រើប្រាស់សត្រូវធម្មជាតិ (សត្វស៊ីសត្វល្អិត) ការផ្លាស់ប្តូរដំណាំ និងការថែរក្សាប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី ដើម្បីកាត់បន្ថយ ឬលុបបំបាត់ការពឹងផ្អែកលើថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតគីមី។ | ដូចជាការចិញ្ចឹមឆ្មា និងការសម្អាតផ្ទះជាប្រចាំដើម្បីបណ្តេញកណ្តុរ ជំនួសឱ្យការប្រើប្រាស់ថ្នាំបំពុលដែលអាចប៉ះពាល់ដល់សុខភាពអ្នករស់នៅក្នុងផ្ទះ។ |
| Biochar (ធ្យូងជីវៈ) | វាគឺជាប្រភេទធ្យូងដែលផលិតចេញពីការដុតកាកសំណល់កសិកម្ម (ដូចជាចំបើង ឬអង្កាម) ក្នុងសីតុណ្ហភាពខ្ពស់ដោយគ្មានអុកស៊ីហ្សែន។ គេយកវាទៅលាយជាមួយដីដើម្បីជួយរក្សាជាតិទឹក ផ្ទុកកាបូន និងធ្វើឱ្យដីមានជីជាតិយូរអង្វែង។ | ដូចជាការដាក់ប៉ុងជក់ទឹកតូចៗចូលទៅក្នុងដី ដើម្បីឱ្យដីអាចទាញយកទឹកនិងជីជាតិស្តុកទុកសម្រាប់ចិញ្ចឹមរុក្ខជាតិបានយូរ។ |
| Crop Rotation (ការដាំដំណាំឆ្លាស់) | គឺជាការអនុវត្តកសិកម្មដោយការផ្លាស់ប្តូរប្រភេទដំណាំដែលដាំនៅលើដីតែមួយពីមួយរដូវទៅមួយរដូវ ជាជាងការដាំដំណាំដដែលៗ។ ការធ្វើបែបនេះជួយការពារកុំឱ្យដីអស់ជីជាតិ កាត់បន្ថយជំងឺដំណាំ និងជួយកាត់ផ្តាច់វដ្តជីវិតរបស់សត្វល្អិតចង្រៃ។ | ដូចជាការផ្លាស់ប្តូរមុខម្ហូបជារៀងរាល់ថ្ងៃ ដើម្បីធានាថារាងកាយទទួលបានវីតាមីនគ្រប់មុខ និងមិនធ្វើឱ្យប្រព័ន្ធរំលាយអាហារធ្វើការធ្ងន់លើអាហារតែមួយមុខ។ |
| Green Manure (ជីស្រស់ / ជីរុក្ខជាតិស្រស់) | វាគឺជាការដាំរុក្ខជាតិ (ជាពិសេសអម្បូរសណ្តែក) រួចភ្ជួរលុបវាទៅក្នុងដីវិញទាំងរស់ ឬខណៈពេលវានៅស្រស់។ រុក្ខជាតិទាំងនោះនឹងរលួយក្លាយជាសារធាតុសរីរាង្គ និងបន្ថែមនីដ្រូសែនទៅក្នុងដី ដើម្បីជាចំណីដល់ដំណាំសំខាន់នៅរដូវបន្ទាប់។ | ដូចជាការកិនបន្លែស្រស់ៗធ្វើជាទឹកក្រឡុក រួចចាក់ចូលទៅក្នុងផើងផ្កា ដើម្បីផ្តល់វីតាមីននិងជីវជាតិបំប៉នដល់រុក្ខជាតិដោយផ្ទាល់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
