បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការស្វែងរកភ្នាក់ងារជីវសាស្រ្ត (Biocontrol agents) ដ៏មានប្រសិទ្ធភាពដើម្បីជំនួសការប្រើប្រាស់សារធាតុគីមីកសិកម្ម។ វាផ្តោតលើការវាយតម្លៃសមត្ថភាពរបស់ផ្សិត Trichoderma ក្នុងការផលិតអង់ស៊ីមដែលអាចបំបែកកោសិការបស់មេរោគរុក្ខជាតិ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានប្រើប្រាស់បច្ចេកទេសតំបន់បំបែកកោសិកាដើម្បីវាយតម្លៃការផលិតអង់ស៊ីម និងប្រើប្រាស់ការវិភាគលំដាប់ហ្សែនដើម្បីកំណត់អត្តសញ្ញាណប្រភេទផ្សិត។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Zone Clearing Technique on CMC Agar បច្ចេកទេសតំបន់បំបែកកោសិការលើមជ្ឈដ្ឋាន CMC សម្រាប់អង់ស៊ីម Cellulase |
ងាយស្រួលអនុវត្ត មើលឃើញលទ្ធផលផ្ទាល់ភ្នែកតាមរយៈរង្វង់ថ្លាជុំវិញកូឡូនីផ្សិត។ | ត្រូវការប្រើប្រាស់សារធាតុពណ៌ (Congo red) សម្រាប់ការអានលទ្ធផល និងចំណាយពេល ៧២ ម៉ោង។ | សំណាក T-14 បង្ហាញតម្លៃសមត្ថភាពអ៊ីដ្រូលីស៊ីស (HC value) ខ្ពស់បំផុតរហូតដល់ 7.13។ |
| Zone Clearing Technique on Czapek-Dox Agar + Pectin បច្ចេកទេសតំបន់បំបែកកោសិការលើមជ្ឈដ្ឋាន Czapek-Dox សម្រាប់អង់ស៊ីម Pectinase |
មានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការកំណត់សម្គាល់ផ្សិតដែលអាចបំបែក pectin ដែលជាប្រភពកាបូន។ | ទាមទារការប្រើប្រាស់សារធាតុរាវ iodine-potassium iodide ដើម្បីបង្ហាញតំបន់ដែលមិនជាប់ពណ៌។ | សំណាក T-1 ផ្តល់នូវតម្លៃ HC ខ្ពស់បំផុតរហូតដល់ 7.73 ធៀបនឹងសំណាកដទៃទៀត។ |
| Zone Clearing Technique on Starch Agar បច្ចេកទេសតំបន់បំបែកកោសិការលើមជ្ឈដ្ឋាន Starch Agar សម្រាប់អង់ស៊ីម Amylase |
មានភាពសាមញ្ញ និងផ្តល់សូចនាករច្បាស់លាស់ក្នុងការកំណត់អត្តសញ្ញាណអង់ស៊ីមរំលាយម្សៅ។ | ត្រូវប្រើប្រាស់សារធាតុ 3% Iodine សម្រាប់រយៈពេល ១៥ នាទី និងលាងសម្អាតដោយទឹកចម្រោះ។ | សំណាក T-22 សម្រេចបានតម្លៃ HC ខ្ពស់ជាងគេគឺ 5.00 ក្នុងចំនោមសំណាកទាំង ២៩។ |
| ITS Gene Sequencing (ITS4 and ITS5) ការវិភាគលំដាប់ហ្សែនតំបន់ ITS ដោយប្រើប្រាស់គូ Primer ITS4 និង ITS5 |
មានភាពសុក្រឹតនិងភាពជាក់លាក់ខ្ពស់ក្នុងការកំណត់អត្តសញ្ញាណដល់កម្រិតប្រភេទ (Species) នៃផ្សិត។ | ទាមទារការចំណាយថវិកាច្រើន និងត្រូវការឧបករណ៍បច្ចេកវិទ្យាទំនើប ឬត្រូវបញ្ជូនសំណាកទៅក្រៅប្រទេស។ | បញ្ជាក់ថាសំណាក T-1, T-14 និង T-22 គឺជា Trichoderma asperellum ដែលមានអត្រាភាពដូចគ្នា ៩៩-១០០% ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះមិនបានបញ្ជាក់ពីការចំណាយលម្អិតនោះទេ ប៉ុន្តែវាទាមទារនូវឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍ជីវវិទ្យា និងសារធាតុគីមីសម្រាប់បណ្ដុះផ្សិត ព្រមទាំងសេវាកម្មខាងក្រៅសម្រាប់ការវិភាគហ្សែន។
ការសិក្សានេះបានប្រមូលសំណាកពីដី និងកាកសំណល់ដាំផ្សិតនៅក្នុងខេត្តចម្ការមួយចំនួនរបស់ប្រទេសថៃ ដូចជាខេត្ត Kanchanaburi និង Ratchaburi ជាដើម។ ដោយសារប្រទេសថៃនិងកម្ពុជាមានលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ អេកូឡូស៊ី និងប្រភេទដំណាំកសិកម្មស្រដៀងគ្នា លទ្ធផលនេះអាចមានភាពពាក់ព័ន្ធ និងអាចយកមកអនុវត្តបានច្រើននៅកម្ពុជា។
ការប្រើប្រាស់ផ្សិត Trichoderma spp. ជាភ្នាក់ងារជីវសាស្រ្ត គឺមានសក្តានុពលខ្លាំងសម្រាប់វិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជា ដើម្បីកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើការប្រើប្រាស់ថ្នាំគីមី។
ការជំរុញការប្រើប្រាស់ផ្សិត Trichoderma asperellum នឹងជួយលើកកម្ពស់ស្តង់ដារកសិកម្មសរីរាង្គនៅកម្ពុជា ព្រមទាំងការពារបរិស្ថានពីសំណល់ថ្នាំគីមីពុលរុក្ខជាតិ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Trichoderma spp. (ផ្សិតទ្រីកូដឺម៉ា) | ជាប្រភេទផ្សិតម្យ៉ាងដែលមានប្រយោជន៍ក្នុងវិស័យកសិកម្ម ដែលមានសមត្ថភាពផលិតអង់ស៊ីមបំបែកកោសិកា និងប្រើប្រាស់ជាភ្នាក់ងារជីវសាស្រ្តដើម្បីទប់ស្កាត់និងកម្ចាត់ផ្សិតចង្រៃបង្កជំងឺលើរុក្ខជាតិ។ | ដូចជាទាហានការពារស្រុក ដែលចាំវាយប្រហារ និងកម្ចាត់សត្រូវ (មេរោគរុក្ខជាតិ) មិនឱ្យមកបំផ្លាញដំណាំ។ |
| Hydrolysis capacity / HC value (តម្លៃសមត្ថភាពអ៊ីដ្រូលីស៊ីស) | ជារង្វាស់ដែលប្រើដើម្បីវាយតម្លៃសមត្ថភាពរបស់អតិសុខុមប្រាណក្នុងការផលិតអង់ស៊ីមបំបែកសារធាតុ ដោយវាស់ពីទំហំនៃរង្វង់ថ្លាដែលកើតឡើងជុំវិញកូឡូនីផ្សិតធៀបនឹងទំហំកូឡូនីផ្ទាល់។ | ដូចជាការវាស់ទំហំរណ្ដៅដែលគ្រាប់បែកមួយអាចបំផ្ទុះបាន ដើម្បីដឹងថាគ្រាប់បែកនោះមានថាមពលកម្រិតណា។ |
| Cellulase (សែលុយឡាស) | ជាប្រភេទអង់ស៊ីមដែលបំបែកសែលុយឡូស (សមាសធាតុចម្បងនៃជញ្ជាំងកោសិការុក្ខជាតិ និងផ្សិតមួយចំនួន) ទៅជាស្ករសាមញ្ញ ដែលជួយពន្លឿនការរលួយកាកសំណល់រុក្ខជាតិ និងបំផ្លាញជញ្ជាំងកោសិកាមេរោគ។ | ដូចជាកន្ត្រៃដ៏មុតស្រួចដែលកាត់សរសៃអំបោះ (សែលុយឡូស) ឱ្យទៅជាកម្ទេចតូចៗងាយស្រួលរលាយ។ |
| Pectinase (ប៉ិចទីណាស) | ជាអង់ស៊ីមដែលបំបែកសារធាតុប៉ិចទីន (pectin) ដែលជាសារធាតុស្អិតភ្ជាប់រវាងកោសិការុក្ខជាតិ ធ្វើឱ្យកោសិកាដាច់ចេញពីគ្នា និងងាយស្រួលរំលាយ ឬធ្វើឱ្យមេរោគងាយជ្រៀតចូល។ | ដូចជាសារធាតុរំលាយកាវ ដែលធ្វើឱ្យឥដ្ឋ (កោសិកា) ដែលបិទជាប់គ្នាដោយស៊ីម៉ងត៍ (ប៉ិចទីន) របើកចេញពីគ្នា។ |
| Zone clearing technique (បច្ចេកទេសតំបន់បំបែក) | ជាវិធីសាស្ត្រក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ដើម្បីពិនិត្យមើលការផលិតអង់ស៊ីម ដោយបណ្ដុះមេរោគលើចានចាហួយ រួចសង្កេតមើលការកើតឡើងនូវរង្វង់ថ្លាជុំវិញមេរោគ ដែលបញ្ជាក់ថាវាបានបំបែកសារធាតុចិញ្ចឹមនៅតំបន់នោះ។ | ដូចជាការបោះដុំថ្មចូលក្នុងពំនូកខ្សាច់ ហើយសង្កេតមើលរង្វង់រណ្ដៅដែលកើតឡើងជុំវិញដុំថ្មនោះ ដើម្បីដឹងពីកម្លាំងនៃការប៉ះទង្គិច។ |
| Internal Transcribed Spacer / ITS (តំបន់ហ្សែន ITS) | ជាផ្នែកមួយនៃលំដាប់ DNA ដែលមិនបញ្ចេញកូដ (non-coding DNA) ដែលត្រូវបានគេប្រើជាម៉ាកឃ័រ (marker) ស្តង់ដារដើម្បីកំណត់អត្តសញ្ញាណ និងបែងចែកប្រភេទ (Species) របស់ផ្សិតឱ្យបានច្បាស់លាស់។ | ដូចជាការស្កេនក្រយៅដៃ ឬបាកូដ (Barcode) របស់មនុស្សម្នាក់ៗ ដើម្បីដឹងច្បាស់ថាគាត់ជានរណា និងមកពីគ្រួសារណា។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
