បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះចង់ដឹងថា តើគុណភាពប្រេងសណ្តែកសៀងដែលផលិតចេញពីពូជពេញនិយមចំនួនបួននៅក្នុងទីក្រុងអីបាដាន់ (Ibadan) ប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ា មានកម្រិតណា ហើយពូជមួយណាដែលមានស្ថិរភាព និងល្អបំផុតសម្រាប់ការបរិភោគ?
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រចម្រាញ់ប្រេង និងការធ្វើតេស្តគីមី រួមជាមួយនឹងការវាយតម្លៃដោយអារម្មណ៍ (sensory evaluation) ដើម្បីប្រៀបធៀបគុណភាពប្រេង។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Chemical Index Analysis (Titrimetric Method) ការវិភាគសន្ទស្សន៍គីមី (Saponification, Acid, Peroxide, Iodine) |
ផ្តល់ទិន្នន័យច្បាស់លាស់ វិទ្យាសាស្ត្រ និងអាចជឿទុកចិត្តបានអំពីអាយុកាលនិងស្ថិរភាពរបស់ប្រេង។ | ទាមទារឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍ សារធាតុគីមីចម្រុះ និងចំណាយពេលយូរក្នុងការអនុវត្ត។ | រកឃើញថាពូជ Samsoy 2 មានកម្រិតអាស៊ីត (2.79%) និង Peroxide (0.03 Meq/g) ទាបជាងគេបំផុត ដែលបង្ហាញពីស្ថិរភាពខ្ពស់ប្រឆាំងនឹងការខូចគុណភាព។ |
| Organoleptic/Sensory Evaluation (9-point Hedonic Scale) ការវាយតម្លៃផ្នែកអារម្មណ៍ (ពណ៌ រសជាតិ ក្លិន វាយនភាព) |
ឆ្លុះបញ្ចាំងពីចំណូលចិត្តផ្ទាល់ និងការទទួលយកបានពីសំណាក់អ្នកបរិភោគជាក់ស្តែង ដែលមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ការធ្វើទីផ្សារ។ | ទិន្នន័យអាចមានភាពលម្អៀងខ្ពស់ អាស្រ័យលើអារម្មណ៍និងចំណូលចិត្តរបស់បុគ្គល (ជាពិសេសជាមួយក្រុមអ្នកភ្លក់រសជាតិដែលមិនមានជំនាញ)។ | ពូជ Samsoy 2 ទទួលបានពិន្ទុខ្ពស់ជាងគេក្នុងការវាយតម្លៃទូទៅ (General Acceptability) កម្រិត ៦.២ ដែលជាទីគាប់ចិត្តបំផុត។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍គីមីកម្រិតស្តង់ដារ សារធាតុគីមីរំលាយ និងក្រុមមនុស្សសម្រាប់ធ្វើតេស្តភ្លក់រសជាតិ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅទីក្រុងអីបាដាន់ (Ibadan) ប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ា ដោយប្រើប្រាស់ពូជសណ្តែកសៀងក្នុងស្រុកចំនួន ៤ និងអ្នកចូលរួមវាយតម្លៃរសជាតិត្រឹមតែ ១០ នាក់ប៉ុណ្ណោះ។ ចំនួនអ្នកចូលរួមតិចតួចនេះអាចធ្វើឱ្យទិន្នន័យផ្នែកអារម្មណ៍មានដែនកំណត់។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ទោះបីជាពូជសណ្តែកសៀងរបស់យើងខុសគ្នាក៏ដោយ ក្របខ័ណ្ឌនៃវិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃនេះគឺមានភាពចាំបាច់ខ្លាំងសម្រាប់ការធ្វើតេស្តគុណភាពពូជក្នុងស្រុក។
វិធីសាស្ត្រនៃការវាយតម្លៃគុណភាពប្រេងសណ្តែកសៀងនេះ មានសក្តានុពលខ្ពស់ក្នុងការយកមកអនុវត្តនៅក្នុងវិស័យកសិឧស្សាហកម្មនៅកម្ពុជា។
ការអនុវត្តស្តង់ដារវាយតម្លៃនេះ នឹងជួយលើកកម្ពស់ទំនុកចិត្តលើផលិតផលប្រេងសណ្តែកសៀងក្នុងស្រុក និងគាំទ្រដល់ខ្សែច្រវាក់តម្លៃកសិកម្មនៅកម្ពុជា ក៏ដូចជាកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើការនាំចូលពីបរទេស។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Saponification value (តម្លៃសាប៊ូកម្ម / សាប៉ូនីកម្ម) | ជារង្វាស់ដែលបង្ហាញពីប្រវែងខ្សែសង្វាក់នៃអាស៊ីតខ្លាញ់នៅក្នុងប្រេង។ តម្លៃនេះបញ្ជាក់ពីបរិមាណប៉ូតាស្យូមអ៊ីដ្រុកស៊ីត (KOH) គិតជាមីលីក្រាម ដែលត្រូវការដើម្បីបំប្លែងប្រេង១ក្រាមទៅជាសាប៊ូ។ តម្លៃកាន់តែទាប មានន័យថាប្រេងនោះមានអាស៊ីតខ្លាញ់ឆ្អែតច្រើន។ | ដូចជាការវាស់ថាតើប្រេងនេះងាយស្រួលយកទៅធ្វើជាសាប៊ូកម្រិតណា ដើម្បីដឹងពីប្រភេទនិងទំហំនៃម៉ូលេគុលខ្លាញ់ដែលនៅខាងក្នុងវា។ |
| Acid value (តម្លៃអាស៊ីត) | ជារង្វាស់នៃបរិមាណអាស៊ីតខ្លាញ់សេរីដែលមាននៅក្នុងប្រេង ដែលបញ្ជាក់ពីកម្រិតនៃការខូចគុណភាពឬការបំបែកម៉ូលេគុលខ្លាញ់ដោយសារប្រតិកម្មគីមី ឬការកាត់ផ្តាច់ដោយអង់ស៊ីម។ តម្លៃកាន់តែទាប ប្រេងកាន់តែមានគុណភាពល្អ និងអាចទុកបានយូរដោយមិនងាយខូច។ | ដូចជាការវាស់កម្រិត "ជូរ" ឬការចាប់ផ្តើមខូចគុណភាពរបស់អាហារអញ្ចឹងដែរ តែនេះគឺសម្រាប់ប្រេង។ |
| Peroxide value (តម្លៃពែរអុកស៊ីត) | ជាសូចនាករគីមីសម្រាប់វាស់កម្រិតអុកស៊ីតកម្មដំបូង (oxidation) នៅក្នុងប្រេង ដែលបញ្ជាក់ថាប្រេងចាប់ផ្តើមខូចគុណភាព ឬជិតមានក្លិនហួងដោយសារការប៉ះនឹងអុកស៊ីសែនក្នុងខ្យល់ និងពន្លឺ។ | ដូចជាឧបករណ៍វាស់រលកសញ្ញាព្រមាន ដែលប្រាប់យើងមុនពេលដែលប្រេងចាប់ផ្តើមមានក្លិនស្អុយហួង។ |
| Iodine value (តម្លៃអ៊ីយ៉ូត) | ជារង្វាស់នៃកម្រិតមិនឆ្អែត (unsaturation) នៃអាស៊ីតខ្លាញ់ក្នុងប្រេង ដោយវាស់បរិមាណអ៊ីយ៉ូតដែលអាចស្រូបយកដោយប្រេង។ តម្លៃអ៊ីយ៉ូតខ្ពស់មានន័យថាប្រេងមានអាស៊ីតខ្លាញ់មិនឆ្អែតច្រើន ដែលល្អសម្រាប់សុខភាព តែវាក៏ងាយនឹងរងប្រតិកម្មអុកស៊ីតកម្មផងដែរ។ | ដូចជាការរាប់ចំនួន "កន្លែងទំនេរ" នៅលើម៉ូលេគុលប្រេង ដែលអាចចាប់យកសារធាតុផ្សេងៗបាន។ |
| Soxhlet method (វិធីសាស្ត្រសុកឡែត) | ជាបច្ចេកទេសក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍សម្រាប់ទាញយក (ចម្រាញ់) សារធាតុខ្លាញ់ ឬប្រេងពីវត្ថុធាតុដើមរឹង (ដូចជាគ្រាប់សណ្តែកសៀងកិន) ដោយប្រើសារធាតុរំលាយគីមីដែលហួតកម្តៅនិងកកត្រឡប់មកវិញជាបន្តបន្ទាប់រហូតដល់អស់ជាតិប្រេង។ | ដូចជាការឆុងកាហ្វេដោយប្រើម៉ាស៊ីន ដែលទឹកក្តៅហូរចុះឡើងៗកាត់ម្សៅកាហ្វេជាច្រើនដង ដើម្បីទាញយករសជាតិឱ្យអស់ពីម្សៅកាហ្វេនោះ។ |
| Organoleptic Evaluation (ការវាយតម្លៃផ្នែកអារម្មណ៍) | ជាវិធីសាស្ត្រវិទ្យាសាស្ត្រដែលប្រើប្រាស់ញ្ញាណរបស់មនុស្ស (ភ្នែក ច្រមុះ អណ្តាត និងការស្ទាប) ដើម្បីវាយតម្លៃលក្ខណៈសម្បត្តិនៃអាហារ ឬផលិតផល ដូចជា ពណ៌ រសជាតិ ក្លិន និងវាយនភាព។ | ដូចជាការធ្វើជាគណៈកម្មការភ្លក់ម្ហូប ដើម្បីដាក់ពិន្ទុថាម្ហូបនោះមានរូបរាង ក្លិន និងរសជាតិឆ្ងាញ់កម្រិតណា។ |
| Titremetric method (វិធីសាស្ត្រទីត្រាស៊ីយ៉ុង / ការធ្វើទីត្រា) | ជាបច្ចេកទេសវិភាគគីមីបរិមាណ ដោយបន្តក់សូលុយស្យុងដែលមានកំហាប់ច្បាស់លាស់ (titrant) ទៅក្នុងសូលុយស្យុងសំណាករហូតដល់មានប្រតិកម្មពេញលេញ (ជាទូទៅប្តូរពណ៌ដោយសារសូចនាករ) ដើម្បីគណនារកកំហាប់នៃសារធាតុដែលមិនទាន់ស្គាល់។ | ដូចជាការបន្តក់ទឹកថ្នាំពណ៌បន្តិចម្តងៗទៅក្នុងទឹកសាប រហូតដល់ទឹកនោះប្រែពណ៌ទាំងស្រុង ដើម្បីដឹងថាទឹកសាបនោះមានបរិមាណប៉ុន្មាន។ |
| Glycerides (គ្លីសេរីត) | ជាសមាសធាតុសរីរាង្គ (អេស្ទែរ) ដែលកើតឡើងពីប្រតិកម្មរវាងគ្លីសេរ៉ុល និងអាស៊ីតខ្លាញ់ ដែលជាសមាសភាគចម្បងនៃខ្លាញ់សត្វនិងប្រេងរុក្ខជាតិ (ជាទូទៅហៅថាទ្រីគ្លីសេរីត ប្រសិនបើមានអាស៊ីតខ្លាញ់បី)។ | ជាប្លុកសំណង់តូចៗដែលផ្គុំចូលគ្នា បង្កើតបានជាតំណក់ប្រេង ឬខ្លាញ់ដែលយើងបរិភោគរាល់ថ្ងៃ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
