បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការប្រើប្រាស់ជីគីមីមិនត្រឹមត្រូវក្នុងការដាំដុះតែ (Camellia sinensis) ដែលប៉ះពាល់ដល់ទិន្នផល និងគុណភាពវត្ថុធាតុដើមសម្រាប់ផលិតតែ Oolong និង Sencha ។ វាមានគោលបំណងកំណត់កម្រិត និងសមាមាត្រជី NPK ដ៏ល្អប្រសើរបំផុតសម្រាប់ពូជតែ PH10 នៅក្នុងប្រទេសវៀតណាម ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការពិសោធន៍នៅវាលស្រែត្រូវបានធ្វើឡើងចាប់ពីឆ្នាំ ២០១៥ ដល់ ២០១៧ ដោយប្រើប្រាស់ទម្រង់រចនាបំបែកប្លង់ (Split-plot design) ជាមួយនឹងការធ្វើសាកល្បងចំនួនបីដងជាន់គ្នា ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| D2R2 Treatment (40 kg N/ton with NPK 3:1:2) ការប្រើប្រាស់ជីកម្រិត D2R2 (អាសូត ៤០ គ.ក្រ ក្នុង១តោន ជាមួយសមាមាត្រ NPK ៣:១:២) |
ផ្តល់ទិន្នផល និងគុណភាពតែល្អបំផុតព្រមទាំងទទួលបានប្រាក់ចំណេញសេដ្ឋកិច្ចខ្ពស់បំផុត។ វាជួយរក្សាតុល្យភាពរវាងការលូតលាស់ និងរសជាតិរបស់តែ។ | មានការកើនឡើងនូវអត្រាបំផ្លាញពីសត្វល្អិតចង្រៃបន្តិចបន្តួចបើធៀបនឹងការប្រើប្រាស់ជីកម្រិតទាប។ | ផ្តល់ប្រាក់ចំណេញ ៩៥,២ លានដុងក្នុងមួយហិកតា (អត្រាចំណេញ ៨០,២%) និងពិន្ទុគុណភាពសរុបខ្ពស់បំផុត ១៧,០៨។ |
| D1R1 Treatment (30 kg N/ton with NPK 3:1:1) ការប្រើប្រាស់ជីកម្រិត D1R1 (អាសូត ៣០ គ.ក្រ ក្នុង១តោន ជាមួយសមាមាត្រ NPK ៣:១:១) |
ត្រូវការចំណាយដើមទុនតិចបំផុតទៅលើជីគីមី និងជួបប្រទះការបំផ្លាញពីសត្វល្អិតចង្រៃក្នុងកម្រិតទាបបំផុត។ | ផ្តល់ទិន្នផល គុណភាពស្លឹកតែឆៅ និងគុណភាពសតិអារម្មណ៍ (រសជាតិ និងក្លិន) ទាបបំផុត។ | ផ្តល់ប្រាក់ចំណេញទាបបំផុតត្រឹមតែ ៦៩,៨ លានដុងក្នុងមួយហិកតា និងពិន្ទុគុណភាពសរុបត្រឹម ១៥,៩៦។ |
| D3 Treatment (50 kg N/ton) ការប្រើប្រាស់ជីកម្រិតខ្ពស់លើសលុប D3 (អាសូត ៥០ គ.ក្រ ក្នុង១តោន) |
ជួយរក្សាបាននូវការលូតលាស់របស់រុក្ខជាតិបានល្អ និងផ្តល់ទិន្នផលស្លឹកតែស្រស់ខ្ពស់។ | ខ្ជះខ្ជាយជីគីមី កាត់បន្ថយគុណភាពរសជាតិតែ (Made tea) ព្រមទាំងទាក់ទាញសត្វល្អិតចង្រៃឲ្យបំផ្លាញច្រើនបំផុត។ | អត្រាបំផ្លាញពីសត្វល្អិតដូចជា មមាចខៀវ និងមមាចតែលឿង មានកម្រិតខ្ពស់បំផុត ខណៈភាគរយប្រាក់ចំណេញធ្លាក់ចុះមកត្រឹម ៦៦,៨% សម្រាប់ D3R2។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារធនធានកសិកម្មជាក់ស្តែងដូចជាដីដាំដុះ ជីគីមីចម្រុះ និងឧបករណ៍វិភាគគុណភាពជីវគីមីក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅវិទ្យាស្ថានស្រាវជ្រាវកសិកម្ម និងព្រៃឈើតំបន់ភ្នំភាគខាងជើង ក្នុងខេត្តភូថូ (Phu Tho) ប្រទេសវៀតណាម ដោយផ្តោតលើពូជតែតែមួយគត់គឺពូជ PH10។ ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ជាពិសេសសម្រាប់តំបន់ខ្ពង់រាបដែលមានលក្ខណៈអាកាសធាតុស្រដៀងគ្នា ព្រោះវាបង្ហាញពីភាពចាំបាច់ក្នុងការធ្វើតេស្តរកកម្រិតជីជាក់លាក់ទៅតាមប្រភេទដី និងពូជដំណាំ ដើម្បីជៀសវាងការដាក់ជីលើសកម្រិតដែលធ្វើឲ្យខាតបង់ថវិកា។
វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវនៅក្នុងឯកសារនេះមានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការគ្រប់គ្រងជីលើដំណាំឧស្សាហកម្ម និងដំណាំយុទ្ធសាស្ត្រនៅកម្ពុជា។
ការបន្សាំវិធីសាស្ត្រសិក្សានេះ នឹងជួយកសិករ និងក្រុមហ៊ុនកសិកម្មនៅកម្ពុជាឲ្យចេះកាត់បន្ថយការចំណាយលើជីដែលមិនចាំបាច់ ការពារបរិស្ថានដី ខណៈពេលទទួលបានប្រាក់ចំណេញខ្ពស់បំផុតពីផលិតផលកសិកម្ម។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Split-plot design (រចនាប្លង់ពិសោធន៍បែបបំបែក) | វិធីសាស្ត្ររៀបចំប្លង់ពិសោធន៍កសិកម្ម ដែលកត្តាទីមួយ (កត្តាធំ) ត្រូវបានដាក់លើផ្ទៃដីធំ (Main-plot) ហើយកត្តាទីពីរ (កត្តាតូច) ត្រូវបានបំបែកដាក់លើផ្ទៃដីតូចៗ (Sub-plot) នៅក្នុងកត្តាធំនោះ ដើម្បីងាយស្រួលប្រៀបធៀបទិន្នន័យ។ | ដូចជាការបែងចែកសួនច្បារជាផ្នែកធំៗសម្រាប់ដាំផ្កាខុសៗគ្នា ហើយក្នុងផ្នែកធំៗនោះយើងបែងចែកជាកន្លែងតូចៗបន្តទៀតដើម្បីសាកល្បងដាក់ជីប្រភេទផ្សេងៗគ្នា។ |
| Sensory quality (គុណភាពសតិអារម្មណ៍) | ការវាយតម្លៃគុណភាពផលិតផល (ដូចជាតែ) ដោយពឹងផ្អែកលើវិញ្ញាណរបស់មនុស្ស ដូចជា ការមើលពណ៌ ទម្រង់ស្លឹក ការហិតក្លិន និងការភ្លក់រសជាតិ។ | ដូចជាពេលយើងញ៉ាំម្ហូប ហើយយើងវាយតម្លៃថាវាឆ្ងាញ់ឬអត់ដោយប្រើភ្នែកមើលពណ៌ ច្រមុះហិតក្លិន និងអណ្តាតភ្លក់រសជាតិរបស់វា។ |
| NPK ratio (សមាមាត្រជី NPK) | កម្រិតសមាមាត្រនៃសារធាតុចិញ្ចឹមគោលទាំងបីដែលមាននៅក្នុងជី រួមមាន អាសូត (N) ផូស្វ័រ (P) និងប៉ូតាស្យូម (K) ដែលរុក្ខជាតិត្រូវការដើម្បីលូតលាស់។ ឧទាហរណ៍ ៣:១:២ មានន័យថាមាន អាសូត៣ភាគ ផូស្វ័រ១ភាគ និងប៉ូតាស្យូម២ភាគ។ | ដូចជារូបមន្តផ្សំគ្រឿងប្រឡាក់សាច់អាំង ដែលត្រូវមានអំបិល ស្ករ និងប៊ីចេង ក្នុងបរិមាណសមស្របដើម្បីឱ្យសាច់មានរសជាតិឆ្ងាញ់។ |
| Biochemical components (សមាសធាតុជីវគីមី) | សារធាតុគីមីធម្មជាតិដែលមាននៅក្នុងស្លឹកតែ (ដូចជា តានីន អាស៊ីតអាមីណេ កាបូអ៊ីដ្រាត និងសារធាតុក្រអូប) ដែលជាអ្នកកំណត់គុណភាព ក្លិន និងរសជាតិរបស់តែពេលឆុង។ | ដូចជាវីតាមីន និងសារធាតុចិញ្ចឹមលាក់កំបាំងផ្សេងៗដែលមាននៅក្នុងផ្លែឈើ ដែលធ្វើឱ្យវាមានរសជាតិជូរ ផ្អែម ឬចត់ខុសៗគ្នា។ |
| Tannin (តានីន) | សារធាតុសរីរាង្គម្យ៉ាងដែលមាននៅក្នុងរុក្ខជាតិ ជាពិសេសស្លឹកតែ ដែលធ្វើឱ្យតែមានរសជាតិចត់ល្វីង។ កម្រិតតានីនទាបជាទូទៅផ្តល់នូវរសជាតិតែដែលស្រទន់ជាងនិងមានគុណភាពខ្ពស់។ | គឺជាសារធាតុដែលធ្វើឱ្យយើងមានអារម្មណ៍ថាចត់អណ្តាត ពេលញ៉ាំផ្លែឈើខ្ចី ឬពេលផឹកទឹកតែដែលគេឆុងត្រាំចោលយូរពេក។ |
| Canopy width (ទទឹងគុម្ព ឬទំហំធាង) | ការវាស់ប្រវែងពីចុងស្លឹកម្ខាងទៅចុងស្លឹកម្ខាងទៀតនៃគុម្ពរុក្ខជាតិ ដែលបង្ហាញពីទំហំនៃការរីកសាយមែកធាង និងភាពខៀវស្រងាត់របស់វាដើម្បីវាស់ស្ទង់ការលូតលាស់។ | ដូចជាការវាស់ទំហំម្លប់ដើមឈើពេលដែលព្រះអាទិត្យបញ្ចាំងចំពីលើក្បាល ដើម្បីដឹងថាដើមឈើនោះលូតលាស់បានធំប៉ុនណា។ |
| Oolong tea (តែអ៊ូឡុង) | ប្រភេទតែដែលឆ្លងកាត់ដំណើរការធ្វើអុកស៊ីតកម្ម (ផ្អាប់ឱ្យឡើងពណ៌) មួយផ្នែក មុនពេលយកទៅសម្ងួត ដែលធ្វើឱ្យវាមានរសជាតិ និងក្លិននៅចន្លោះកណ្តាលរវាងតែបៃតង និងតែខ្មៅ។ | គឺជាតែដែលគេមិនទុកឱ្យវាឡើងពណ៌ខ្មៅខ្លាំងពេក ឬរក្សាភាពបៃតងពេក គឺស្ថិតនៅកម្រិតកណ្តាល ដើម្បីទទួលបានរសជាតិនិងក្លិនឈ្ងុយពិសេសម្យ៉ាង។ |
| Economic efficiency (ប្រសិទ្ធភាពសេដ្ឋកិច្ច) | ការវាស់វែងអំពីភាពចំណេញដោយប្រៀបធៀបរវាងប្រាក់ចំណូលសរុបដែលទទួលបានពីការលក់ទិន្នផលទល់នឹងការចំណាយសរុបទៅលើការថែទាំ (ដូចជាថ្លៃជីកសិកម្មជាដើម)។ | ដូចជាការគិតលេខមើលថា តើយើងចំណាយលុយទិញនុយអស់ប៉ុន្មាន ដើម្បីស្ទូចត្រីបានយកទៅលក់វិញចំណេញប៉ុន្មាន។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
