បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះមានគោលបំណងប្រៀបធៀបការលូតលាស់ និងគុណភាពទិន្នផលនៃពូជដំឡូងជ្វាចំនួន ៦ ប្រភេទ ដើម្បីស្វែងរកពូជដែលមានសក្តានុពលខ្ពស់សម្រាប់កសិករនៅខេត្តព្រះនគរស្រីអាយុធ្យា ប្រទេសថៃ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានអនុវត្តដោយប្រើប្រាស់ផែនការពិសោធន៍បែបចៃដន្យពេញលេញក្នុងប្លុក (Randomized Complete Block Design) ជាមួយនឹងការធ្វើតេស្តចំនួន ៤ លើក។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Yellow flesh Japanese sweet potato (YFJSP) ពូជដំឡូងជ្វាសាច់លឿងជប៉ុន |
ផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់បំផុត និងមានភាគរយនៃមើមទំហំកណ្តាល (១០០-១៩៩ ក្រាម) ច្រើនដែលត្រូវនឹងតម្រូវការទីផ្សារ។ | មានបរិមាណសារធាតុប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្ម និងប្រូតេអ៊ីនទាបជាងពូជសាច់ស្វាយ។ | ទិន្នផលសម្រេចបាន ២,៧៣៤ គីឡូក្រាម/រ៉ៃ (ប្រមាណ ១៧ តោន/ហិកតា)។ |
| Purple flesh Vietnam sweet potato (PFVSP) ពូជដំឡូងជ្វាសាច់ស្វាយវៀតណាម |
ផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់ទី២ និងមានសារធាតុរ៉ែ សមាសធាតុ Phenolic ព្រមទាំង Anthocyanin (សារធាតុប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្ម) ខ្ពស់ជាងគេ។ | មានមើមខ្នាតតូច (ទម្ងន់តិចជាង ៥០ ក្រាម) ច្រើនជាងពូជសាច់លឿងជប៉ុនបន្តិច។ | ទិន្នផលសម្រេចបាន ២,៦៧៣.៦ គីឡូក្រាម/រ៉ៃ ជាមួយនឹងកម្រិត Anthocyanin ខ្ពស់បំផុត (328.00 mg/100gFW)។ |
| Purple flesh Japanese sweet potato (PFJSP) ពូជដំឡូងជ្វាសាច់ស្វាយជប៉ុន |
មានបរិមាណកាបូអ៊ីដ្រាត និងប្រូតេអ៊ីនខ្ពស់បំផុត ហើយមានជាតិខ្លាញ់ទាប និងមានរសជាតិផ្អែមជាងគេ។ | ទិន្នផលទាបធៀបនឹងពូជវៀតណាម និងសាច់លឿងជប៉ុន។ | កម្រិតជាតិស្ករ 8.00 % brix និងទិន្នផល ៧៥៤ គីឡូក្រាម/រ៉ៃ។ |
| Local variety (Mun Eika) ពូជក្នុងស្រុក (ពូជ Eika) |
ជាពូជប្រពៃណីដែលកសិករស្គាល់ច្បាស់ និងធ្លាប់មានភាពល្បីល្បាញក្នុងតំបន់។ | ងាយរងគ្រោះដោយសារកម្រិតសំណើមដីខ្ពស់ (ភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំង) ធ្វើឲ្យទិន្នផលធ្លាក់ចុះយ៉ាងគំហុក។ | ទិន្នផលទាបបំផុតត្រឹមតែ ៣១២.៨ គីឡូក្រាម/រ៉ៃ ប៉ុណ្ណោះក្នុងលក្ខខណ្ឌដីសើម។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ឯកសារនេះមិនបានបញ្ជាក់ពីទំហំថវិកាចំណាយផ្ទាល់នោះទេ ប៉ុន្តែបានបង្ហាញពីតម្រូវការធាតុចូលកសិកម្ម និងឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍កម្រិតខ្ពស់សម្រាប់ការវិភាគគុណភាព។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅតំបន់វាលទំនាប (ស្រុក Bangpahun ខេត្ត Ayutthaya) ក្នុងរដូវវស្សាដែលមានភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំង (មិថុនា ដល់ ធ្នូ ២០១៧) ដែលបណ្តាលឲ្យដីមានសំណើមខ្ពស់។ លក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុនេះមានភាពស្រដៀងគ្នាខ្លាំងទៅនឹងរដូវវស្សានៅកម្ពុជា ដែលជួយឲ្យលទ្ធផលនេះមានតម្លៃអាចយកមកធ្វើជាឯកសារយោងបាន ប៉ុន្តែវាអាចបង្ហាញទិន្នន័យទាបខុសប្រក្រតីចំពោះពូជក្នុងស្រុកដែលមិនធន់នឹងទឹកលិច។
ការស្រាវជ្រាវនេះមានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់កម្ពុជា ពិសេសក្នុងការផ្លាស់ប្តូរពីការដាំដុះពូជប្រពៃណីដែលមានទិន្នផលទាប ទៅជាពូជដែលមានគុណភាពនិងមានទីផ្សារខ្ពស់។
សរុបមក ការជ្រើសរើសពូជដំឡូងជ្វាដែលត្រឹមត្រូវ និងការយល់ដឹងពីគុណភាពអាហារូបត្ថម្ភរបស់វា គឺជាគន្លឹះឆ្ពោះទៅរកការបង្កើនតម្លៃបន្ថែម និងប្រាក់ចំណូលសម្រាប់វិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Randomized Complete Block Design (RCBD) | ជាទម្រង់នៃការរៀបចំផែនការពិសោធន៍កសិកម្មដោយបែងចែកទីតាំងដីជាប្លុកៗ រួចធ្វើការចាត់តាំងកម្មវត្ថុពិសោធន៍ (ពូជដំឡូង) ដោយចៃដន្យទៅក្នុងប្លុកនីមួយៗ ដើម្បីកាត់បន្ថយឥទ្ធិពលនៃភាពខុសគ្នារបស់គុណភាពដីទៅលើលទ្ធផលនៃការលូតលាស់និងទិន្នផល។ | ដូចជាការបែងចែកសិស្សជាក្រុមៗតាមកម្រិតយល់ដឹង រួចចាប់ឆ្នោតជ្រើសរើសវិញ្ញាសាប្រឡង ដើម្បីធានាថាការប្រឡងមានភាពយុត្តិធម៌មិនលម្អៀង។ |
| Anthocyanin | ជាប្រភេទសារធាតុពណ៌ធម្មជាតិ (ផ្តល់ពណ៌ក្រហម ខៀវ ឬស្វាយ) ដែលមាននៅក្នុងរុក្ខជាតិដូចជាដំឡូងជ្វាសាច់ស្វាយ ដែលវាដើរតួជាសារធាតុប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្មដ៏មានប្រសិទ្ធភាព ជួយការពារកោសិការបស់មនុស្សពីការខូចខាតនិងជំងឺផ្សេងៗ។ | ដូចជាថ្នាំលាបពណ៌ស្វាយធម្មជាតិ ដែលមានតួនាទីជាអង្គរក្សការពាររាងកាយយើងពីមេរោគ និងភាពចាស់ជរា។ |
| Phenolic compound | ជាក្រុមសមាសធាតុគីមីសកម្មដែលមាននៅក្នុងរុក្ខជាតិ ដែលមានមុខងារចម្បងក្នុងការប្រឆាំងរ៉ាឌីកាល់សេរី (antioxidant) និងជួយកាត់បន្ថយហានិភ័យនៃជំងឺរ៉ាំរ៉ៃដូចជាជំងឺបេះដូង និងមហារីក។ | ដូចជាកងទ័ពតូចៗនៅក្នុងបន្លែផ្លែឈើ ដែលចាំប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងសារធាតុពុលដែលចូលមកបំផ្លាញក្នុងរាងកាយយើង។ |
| Kjeldahl | ជាវិធីសាស្ត្រគីមីវិភាគស្តង់ដារមួយដែលត្រូវបានគេប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ចំណីអាហារ ដើម្បីកំណត់បរិមាណអាសូត (Nitrogen) នៅក្នុងសំណាក ហើយបន្ទាប់មកយកទៅគណនារកបរិមាណប្រូតេអ៊ីនសរុប។ | ដូចជាការរាប់ចំនួនកង់រថយន្ត ដើម្បីគណនាថាមានរថយន្តប៉ុន្មានគ្រឿងអញ្ចឹងដែរ (គេរាប់អាសូតដើម្បីទាញរកប្រូតេអ៊ីន)។ |
| Soxhlet | ជាវិធីសាស្ត្រនិងឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍សម្រាប់ចម្រាញ់យកសារធាតុខ្លាញ់ (Lipid/Fat) ពីសំណាករឹង ដោយប្រើប្រាស់សារធាតុរំលាយសរីរាង្គ (Solvent) តាមរយៈដំណើរការរំហួត និងក Condensation វិលជុំជាច្រើនដង។ | ដូចជាម៉ាស៊ីនឆុងកាហ្វេដែលឱ្យទឹកក្តៅហូរស្រក់កាត់ម្សៅកាហ្វេម្តងហើយម្តងទៀតរហូតដល់អស់ជាតិកាហ្វេ តែឧបករណ៍នេះប្រើសម្រាប់ទាញយកជាតិខ្លាញ់។ |
| Folin-Ciocalteu's reagent | ជាល្បាយសារធាតុគីមី (Reagent) ប្រើប្រាស់សម្រាប់វាស់កម្រិតបរិមាណសមាសធាតុ Phenolic សរុបនៅក្នុងសំណាក ដោយវាមានប្រតិកម្មប្តូរពណ៌ទៅជាពណ៌ខៀវនៅពេលវាជួបនឹងសមាសធាតុ Phenol។ | ដូចជាក្រដាសតេស្តផ្ទៃពោះ ឬក្រដាសវាស់កម្រិតទឹកនោមផ្អែម ដែលប្តូរពណ៌នៅពេលវាចាប់បានសារធាតុគោលដៅ។ |
| pH-differential method | ជាបច្ចេកទេសវាស់កម្រិតពន្លឺ (Spectrophotometry) ដើម្បីកំណត់បរិមាណ Anthocyanin ដោយពឹងផ្អែកលើលក្ខណៈពិសេសរបស់វា ដែលផ្លាស់ប្តូរពណ៌នៅតាមកម្រិតអាស៊ីត-បាស (pH) ផ្សេងគ្នា (ឧទាហរណ៍៖ រវាង pH 1.0 និង 4.5)។ | ដូចជាសត្វតុកកែប្តូរពណ៌តាមបរិស្ថានជុំវិញ ការវាស់ពន្លឺនៃពណ៌ដែលប្តូរនេះ អាចប្រាប់យើងពីចំនួន Anthocyanin ដែលមាននៅទីនោះ។ |
| Hand refractometer | ជាឧបករណ៍អុបទិកខ្នាតតូចដែលអាចកាន់នឹងដៃបាន ប្រើសម្រាប់វាស់សន្ទស្សន៍ចំណាំងបែរនៃពន្លឺ (Refraction) នៅពេលឆ្លងកាត់វត្ថុរាវ ដើម្បីកំណត់កំហាប់នៃសារធាតុរលាយ ដូចជាបរិមាណជាតិស្ករ (% brix) នៅក្នុងទឹកផ្លែឈើ ឬទឹកដំឡូងជ្វា។ | ដូចជាតេឡេទស្សន៍ខ្នាតតូច ដែលអាចឆ្លុះមើលកម្រិតភាពផ្អែមនៃទឹកផ្លែឈើ តាមរយៈការផ្លាតនៃពន្លឺ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
