Original Title: การประยุกต์ใช้สารสกัดจากสาหร่ายสีแดงน้ำจืดเพื่อการปรับปรุงคุณภาพสีของกุ้งขาวแวนนาไม (Application on Freshwater Red Alga (Caloglossa beccarii DeToni) Extract for Color Quality Improvement of Pacific White Shrimp (Litopenaeus vannamei))
Disclaimer: Summary generated by AI based on the provided document. Please refer to the original paper for full scientific accuracy.

ការអនុវត្តការប្រើប្រាស់សារធាតុចម្រាញ់ពីសារាយក្រហមទឹកសាប (Caloglossa beccarii DeToni) ដើម្បីកែលម្អគុណភាពពណ៌របស់បង្គាសប៉ាស៊ីហ្វិក (Litopenaeus vannamei)

ចំណងជើងដើម៖ การประยุกต์ใช้สารสกัดจากสาหร่ายสีแดงน้ำจืดเพื่อการปรับปรุงคุณภาพสีของกุ้งขาวแวนนาไม (Application on Freshwater Red Alga (Caloglossa beccarii DeToni) Extract for Color Quality Improvement of Pacific White Shrimp (Litopenaeus vannamei))

អ្នកនិពន្ធ៖ Wattana Wattanakul (Rajamangala University of Technology Srivijaya), Uraiwan Wattanakul (Rajamangala University of Technology Srivijaya), Wanninee Chankaew (Rajamangala University of Technology Srivijaya)

ឆ្នាំបោះពុម្ព៖ 2021 (Rajamangala University of Technology Srivijaya)

វិស័យសិក្សា៖ Aquaculture

១. សេចក្តីសង្ខេបប្រតិបត្តិ (Executive Summary)

បញ្ហា (The Problem)៖ បង្គាសប៉ាស៊ីហ្វិកដែលចិញ្ចឹមក្នុងកសិដ្ឋានជារឿយៗមានពណ៌ស្លេកបន្ទាប់ពីចម្អិន ដែលធ្វើឱ្យតម្លៃទីផ្សារធ្លាក់ចុះ ទាមទារឱ្យមានការស្វែងរកប្រភពសារធាតុពណ៌ធម្មជាតិ (ដូចជា carotenoids) ដើម្បីបង្កើនភាពក្រហមរបស់វា។

វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានធ្វើការពិសោធន៍ចិញ្ចឹមបង្គារយៈពេល ៤ ខែ ដោយប្រើប្រាស់ចំណីដែលមានលាយសារធាតុចម្រាញ់ពីសារាយក្រហមទឹកសាបក្នុងកម្រិតខុសៗគ្នា ដើម្បីវាយតម្លៃលើការលូតលាស់ អត្រារស់រានមានជីវិត និងគុណភាពពណ៌។

ការចម្រាញ់សារធាតុពណ៌ (Pigment Extraction) ពីសារាយក្រហមទឹកសាបដោយប្រើអេតាណុល
ការរៀបចំរបបអាហារ (Diet Formulation) ក្នុងកម្រិត 0, 50, 100, 150, 200, 250 និង 300 mg/kg
ការវាស់វែងពណ៌សម្បកបង្គា (Colorimetric Measurement) ដោយប្រើប្រព័ន្ធវាស់ពណ៌ CIE (Lab*)
ការវិភាគអត្រាកំណើន និងការបំប្លែងចំណី (Growth and FCR Analysis)

លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖

ការបន្ថែមសារធាតុចម្រាញ់ពីសារាយក្រហមក្នុងគ្រប់កម្រិត (50-300 mg/kg) មិនមានផលប៉ះពាល់អវិជ្ជមានដល់ការលូតលាស់ និងអត្រារស់រានមានជីវិតរបស់បង្គាឡើយ (P>0.05)។
ភាពក្រហម (a*) ត្រូវបានរកឃើញខ្ពស់បំផុតនៅក្នុងក្រុមបង្គាដែលស៊ីចំណីលាយសារធាតុចម្រាញ់ 250 mg/kg (a* = 7.86±1.72) ដែលខ្ពស់ជាងក្រុមត្រួតពិនិត្យដែលមិនមានបន្ថែមសារធាតុចម្រាញ់យ៉ាងមានអត្ថន័យធៀប (P<0.05)។
តម្លៃពន្លឺ (L*) នៃបង្គាមានការថយចុះនៅពេលប្រើសារធាតុចម្រាញ់ពី 100-300 mg/kg ខណៈដែលតម្លៃភាពលឿង (b*) មិនមានការប្រែប្រួលគួរឱ្យកត់សម្គាល់រវាងក្រុមនីមួយៗនោះទេ។

២. ការវិភាគលើប្រសិទ្ធភាព និងដែនកំណត់ (Performance & Constraints)

វិធីសាស្ត្រ (Method)	គុណសម្បត្តិ (Pros)	គុណវិបត្តិ (Cons)	លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result)
Control Diet (0 mg/kg) របបអាហារធម្មតា (គ្មានសារធាតុចម្រាញ់ 0 mg/kg)	មិនមានការចំណាយបន្ថែមលើការទិញ ឬចម្រាញ់សារធាតុពណ៌នានាឡើយ ដែលសន្សំសំចៃថ្លៃដើមផលិត។	ពណ៌បង្គាបន្ទាប់ពីស្ងោរមានសភាពស្លេក (មិនសូវក្រហម) ដែលធ្វើឱ្យរោងចក្របញ្ចុះតម្លៃទិញ។	កម្រិតពន្លឺ (L) ខ្ពស់បំផុត 35.71±1.14 ប៉ុន្តែកម្រិតភាពក្រហម (a) ទាបបំផុតត្រឹម 6.64±1.52។ អត្រារស់រានមានជីវិត 85.56%។
Supplemented Diet (250 mg/kg) របបអាហារលាយសារធាតុចម្រាញ់សារាយក្រហម 250 mg/kg	ផ្តល់នូវភាពក្រហមល្អបំផុតដល់សម្បកបង្គា ជួយបង្កើនតម្លៃទីផ្សារ និងមិនមានផលប៉ះពាល់អវិជ្ជមានដល់ការលូតលាស់ឡើយ។	ទាមទារការចំណាយ ពេលវេលា និងឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍ក្នុងការចម្រាញ់សារធាតុពីសារាយមកប្រើប្រាស់។	កម្រិតភាពក្រហម (a*) កើនឡើងខ្ពស់បំផុតរហូតដល់ 7.86±1.72 ដែលខុសប្លែកពីក្រុមត្រួតពិនិត្យយ៉ាងច្បាស់។ អត្រារស់រានមានជីវិត 86.67%។
Supplemented Diet (300 mg/kg) របបអាហារលាយសារធាតុចម្រាញ់សារាយក្រហម 300 mg/kg	មិនប៉ះពាល់ដល់ការលូតលាស់ (FCR 1.97±0.08) និងផ្តល់អត្រារស់រានមានជីវិតខ្ពស់រហូតដល់ 90%។	កម្រិតភាពក្រហម (a*) ធ្លាក់ចុះមកវិញ បើធៀបនឹងកម្រិត 250 mg/kg ដែលបង្ហាញថាការប្រើជ្រុលមិនផ្តល់លទ្ធផលពណ៌ល្អបំផុតនោះទេ។	កម្រិតភាពក្រហម (a) ទទួលបានត្រឹម 6.97±1.74 ខណៈដែលតម្លៃ L និង b* មិនមានការប្រែប្រួលខ្លាំង។ អត្រារស់រានមានជីវិត 90.00%។

ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះមិនបានបញ្ជាក់ពីទំហំទឹកប្រាក់លម្អិតនោះទេ ប៉ុន្តែបានបង្ហាញពីតម្រូវការឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍ និងសារធាតុគីមីមួយចំនួនសម្រាប់ការចម្រាញ់សារាយធម្មជាតិ ដែលជាជម្រើសជួយកាត់បន្ថយការនាំចូលសារធាតុពណ៌សំយោគ (Synthetic Astaxanthin) ដែលមានតម្លៃថ្លៃ។

Laboratory Equipment: ម៉ាស៊ីនវាស់ពណ៌ (CIE Lab* Colorimeter - Hunter lab), ម៉ាស៊ីនរំញ័រអ៊ុលត្រាសោនប្រេកង់ខ្ពស់ (Ultrasonicator), និងម៉ាស៊ីនរំហួត (Rotary Evaporator) សម្រាប់ការចម្រាញ់សារធាតុពណ៌។
Chemical Reagents: អេតាណុល 95% (Ethanol) សម្រាប់ត្រាំចម្រាញ់ និង Absolute Ethanol សម្រាប់រំលាយសារធាតុពណ៌មុនយកទៅបាញ់ស្រោបលើចំណីបង្គា។
Biological Subjects: កូនបង្គាសប៉ាស៊ីហ្វិក (Pacific white shrimp ដំណាក់កាល PL15) ចំនួន 30 ក្បាលក្នុងមួយធុង និងសារាយក្រហមទឹកសាប (Caloglossa beccarii)។
Aquaculture Facilities: ធុងកញ្ចក់ចំណុះ 150 លីត្រ ប្រព័ន្ធទឹកវិលជុំ ប្រព័ន្ធផ្តល់អុកស៊ីហ្សែន និងឧបករណ៍វាស់គុណភាពទឹក (pH meter, DO meter)។

៣. ការពិនិត្យសម្រាប់បរិបទកម្ពុជា/អាស៊ីអាគ្នេយ៍

ភាពលំអៀងនៃទិន្នន័យ (Data Bias)៖

ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ក្នុងខេត្តត្រាំង ប្រទេសថៃ ដោយប្រើប្រាស់សារាយក្រហមដែលប្រមូលបានពីទឹកធ្លាក់ក្នុងខេត្តនគរស្រីធម្មរាជ។ ទោះបីជាអាកាសធាតុ និងប្រភេទកូនបង្គាមានលក្ខណៈស្រដៀងគ្នានឹងតំបន់ឆ្នេរនៃប្រទេសកម្ពុជាក៏ដោយ ប៉ុន្តែប្រសិទ្ធភាពនៃការអនុវត្តជាក់ស្តែងអាចប្រែប្រួលអាស្រ័យលើបរិស្ថានទឹក (សីតុណ្ហភាព កម្រិតជាតិប្រៃ) និងលទ្ធភាពក្នុងការស្វែងរកប្រភេទសារាយនេះ ឬសារាយស្រដៀងគ្នានៅក្នុងប្រភពទឹកធម្មជាតិនៅកម្ពុជា។

លទ្ធភាពនៃការអនុវត្ត (Applicability)៖

វិធីសាស្ត្រនេះមានសក្តានុពលខ្ពស់សម្រាប់វិស័យវារីវប្បកម្មនៅកម្ពុជា ពិសេសក្នុងការបង្កើនតម្លៃបន្ថែមដល់ផលិតផលបង្គាសម្រាប់ការផ្គត់ផ្គង់ក្នុងស្រុកនិងការនាំចេញ។

ខេត្តតំបន់ឆ្នេរ (កំពត កែប កោះកុង ព្រះសីហនុ): កសិដ្ឋានចិញ្ចឹមបង្គានៅតំបន់ទាំងនេះអាចសាកល្បងអនុវត្តការលាយសារធាតុពណ៌ធម្មជាតិចូលក្នុងចំណី ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាបង្គាស្លេកពណ៌ពេលចម្អិន ដែលធ្លាប់តែធ្វើឱ្យរោងចក្រទិញក្នុងតម្លៃថោកកន្លងមក។
វិស័យផលិតចំណីសត្វទឹក (Aquaculture Feed Industry): សហគ្រាសផលិតចំណីសត្វនៅកម្ពុជាអាចស្រាវជ្រាវស្វែងរកប្រភពសារាយក្នុងស្រុក ឬរុក្ខជាតិដែលមានផ្ទុក Carotenoids ផ្សេងទៀត ដើម្បីផលិតជាចំណីបំប៉នពណ៌លក់នៅលើទីផ្សារកម្ពុជាដោយមិនបាច់ពឹងផ្អែកលើការនាំចូលសារធាតុគីមីតម្លៃថ្លៃពីបរទេស។
វិទ្យាស្ថានស្រាវជ្រាវ និងសាកលវិទ្យាល័យកសិកម្ម (ឧ. RUA, Prek Leap): អ្នកស្រាវជ្រាវ និងនិស្សិតអាចយកគំរូនៃការសិក្សានេះដើម្បីធ្វើតេស្តលើប្រភេទសារាយផ្សេងៗដែលមាននៅកម្ពុជា ដើម្បីវាយតម្លៃប្រសិទ្ធភាពក្នុងការបង្កើនពណ៌សត្វទឹកនានា (រួមទាំងត្រីលម្អ)។

សរុបមក ការប្រើប្រាស់សារធាតុពណ៌ធម្មជាតិពីសារាយមិនត្រឹមតែជួយកែលម្អសោភ័ណភាព និងតម្លៃបង្គាប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងលើកកម្ពស់ការអនុវត្តវារីវប្បកម្មប្រកបដោយចីរភាព និងបង្កើនប្រាក់ចំណូលដល់កសិករនៅកម្ពុជាផងដែរ។

៤. ផែនការសកម្មភាពសម្រាប់និស្សិត (Actionable Roadmap)

ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖

សិក្សាពីវារីជាតិ និងប្រភពសារាយក្នុងស្រុក: និស្សិតគួរធ្វើការចុះអង្កេតប្រមូលប្រភេទសារាយទឹកសាប ឬទឹកប្រៃដែលមាននៅក្នុងស្រុក (ឧ. តំបន់ទឹកសាប ឬតំបន់ឆ្នេរ) ដែលមានផ្ទុកសារធាតុពណ៌ Carotenoids ខ្ពស់ដើម្បីយកមកប្រើប្រាស់ក្នុងការសិក្សា។
រៀនពីបច្ចេកទេសចម្រាញ់សារធាតុ: អនុវត្តការចម្រាញ់សារធាតុពណ៌ពីសារាយដោយប្រើបច្ចេកទេស Ethanol Extraction និង Ultrasonication ដើម្បីទាញយកសារធាតុសកម្ម ដោយធានាថាមិនបាត់បង់គុណភាព និងរក្សានៅសីតុណ្ហភាពសមស្រប។
រៀបចំរូបមន្តចំណី (Diet Formulation): រៀនពីរបៀបគណនា និងលាយសារធាតុចម្រាញ់ទៅក្នុងចំណីពាណិជ្ជកម្ម ក្នុងកម្រិតខុសៗគ្នា (ឧ. 50 ដល់ 300 mg/kg) ដោយប្រើប្រាស់បច្ចេកទេសបាញ់ស្រោប (Spraying) និងសម្ងួតនៅក្នុងម្លប់ រួចរក្សាទុកក្នុងទូទឹកកក។
រៀបចំការពិសោធន៍វារីវប្បកម្មខ្នាតតូច: រៀបចំធុងចិញ្ចឹមបង្គាពិសោធន៍ ដោយតាមដានគុណភាពទឹក (pH, DO, Salinity) ឱ្យស្របតាមស្តង់ដារ និងវាស់វែងអត្រាកំណើនប្រចាំថ្ងៃ (ADG) និងអត្រាបំប្លែងចំណី (FCR) ឱ្យបានទៀងទាត់រៀងរាល់ខែ។
វិភាគគុណភាពពណ៌ និងទិន្នន័យ: ប្រើប្រាស់ឧបករណ៍វាស់ពណ៌ (CIE Lab* Colorimeter) ដើម្បីប្រៀបធៀបកម្រិតភាពក្រហមរបស់បង្គាក្រោយពេលស្ងោរ រួចវិភាគទិន្នន័យរកភាពខុសគ្នាខាងស្ថិតិ (ANOVA) ដោយកម្មវិធី SPSS ឬ R។

៥. វាក្យសព្ទបច្ចេកទេស (Technical Glossary)

ពាក្យបច្ចេកទេស	ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation)	និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition)
Carotenoids	ជាក្រុមសារធាតុពណ៌ធម្មជាតិដែលមានពណ៌លឿង ទឹកក្រូច និងក្រហម ដែលសត្វទឹកមិនអាចផលិតដោយខ្លួនឯងបាន ហើយត្រូវទទួលបានតាមរយៈចំណី ដើម្បីជួយដល់ការលូតលាស់ បង្កើនប្រព័ន្ធភាពស៊ាំ និងបង្កើតពណ៌សម្បក។	ប្រៀបដូចជាថ្នាំលាបពណ៌ធម្មជាតិដែលសត្វសមុទ្រស៊ីចូលទៅដើម្បីធ្វើឱ្យខ្លួនវាមានពណ៌ស្រស់ស្អាតនិងមានសុខភាពល្អ។
Astaxanthin	ជាប្រភេទសារធាតុពណ៌ការ៉ូទីនណូអ៊ីត (Carotenoid) ដ៏សំខាន់មួយ ដែលផ្តល់ពណ៌ក្រហមឆ្អៅដល់សត្វសមុទ្រដូចជាបង្គា ក្តាម និងត្រីសាម៉ុន ហើយក៏ជាសារធាតុប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្មដ៏ខ្លាំងក្លាផងដែរ។	ដូចជាវីតាមីនពណ៌ក្រហមពិសេសដែលធ្វើឱ្យបង្គាប្រែជាពណ៌ក្រហមគួរឱ្យចង់ញ៉ាំនៅពេលយើងស្ងោរវា។
CIE Lab*	ជាប្រព័ន្ធរង្វាស់ពណ៌ស្តង់ដារអន្តរជាតិ ដែល L* តំណាងឱ្យពន្លឺ (សទៅខ្មៅ) a* តំណាងឱ្យពណ៌ក្រហមទៅបៃតង និង b* តំណាងឱ្យពណ៌លឿងទៅខៀវ ប្រើសម្រាប់វាស់កម្រិតពណ៌សម្បកបង្គាក្នុងការពិសោធន៍។	ដូចជាប្រព័ន្ធកូដពណ៌នៅលើកុំព្យូទ័រ ដែលជួយប្រាប់យ៉ាងច្បាស់ថាបង្គាមួយក្បាលមានពណ៌ក្រហមកម្រិតណាដោយមិនបាច់ប្រើភ្នែកស្មាន។
Feed Conversion Ratio (FCR)	ជារង្វាស់បញ្ជាក់ពីប្រសិទ្ធភាពនៃចំណី ដោយគណនាថាតើសត្វត្រូវស៊ីចំណីប៉ុន្មានគីឡូក្រាមទើបអាចឡើងទម្ងន់បានមួយគីឡូក្រាម។ តម្លៃ FCR កាន់តែទាប មានន័យថាចំណីនោះកាន់តែមានប្រសិទ្ធភាព។	ដូចជាការគណនាស៊ីសាំងរបស់ម៉ូតូអញ្ចឹង បើចាក់សាំងតិចហើយជិះបានឆ្ងាយ គឺម៉ូតូនោះសន្សំសំចៃល្អ (ចំណីល្អធ្វើឱ្យសត្វឆាប់ធំទោះស៊ីតិច)។
Specific Growth Rate (SGR)	ជាអត្រាភាគរយនៃការលូតលាស់ទម្ងន់របស់សត្វក្នុងមួយថ្ងៃ ដែលប្រើប្រាស់រូបមន្តលោការីត (Logarithm) ដើម្បីវាយតម្លៃប្រសិទ្ធភាពនៃការចិញ្ចឹមក្នុងរយៈពេលកំណត់ណាមួយ។	ដូចជាការវាស់ស្ទង់មើលថាតើកូនក្មេងម្នាក់អាចឡើងគីឡូប៉ុន្មានភាគរយក្នុងមួយថ្ងៃធៀបនឹងទម្ងន់ដើមរបស់គេ។
Crude extract	ជាសារធាតុរាវ ឬម្សៅដែលចម្រាញ់ចេញពីរុក្ខជាតិ ឬសារាយដោយប្រើសារធាតុរំលាយ (ដូចជាអេតាណុល) ដែលផ្ទុកនូវសមាសធាតុសកម្មចម្រុះជាច្រើន មុននឹងឈានដល់ការចម្រាញ់បន្សុទ្ធបន្តទៀត។	ដូចជាទឹកតែដែលយើងទើបតែឆុងចេញពីស្លឹកតែថ្មីៗ ដែលមានលាយឡំរសជាតិ ក្លិន និងសារធាតុផ្សេងៗជាច្រើនចូលគ្នា។
Ultrasonication	ជាវិធីសាស្ត្រប្រើប្រាស់រលកសំឡេងប្រេកង់ខ្ពស់ (Ultrasound) ដើម្បីបំបែកជញ្ជាំងកោសិការបស់សារាយ ធ្វើឱ្យសារធាតុពណ៌និងសារធាតុចិញ្ចឹមខាងក្នុងធ្លាយចេញមកក្រៅបានយ៉ាងងាយស្រួលនិងឆាប់រហ័ស។	ដូចជាការប្រើរំញ័រខ្លាំងៗដើម្បីរលាក់ទម្លុះសំបកគ្រាប់ធញ្ញជាតិ ដើម្បីយកសាច់ខាងក្នុងមកប្រើប្រាស់ដោយមិនបាច់ដំ។

៦. ប្រធានបទពាក់ព័ន្ធ (Further Reading)

អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖

ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖