បញ្ហា (The Problem)៖ កសិករដាំល្មើជួបប្រទះបញ្ហាទិន្នផលធ្លាក់ចុះ និងខូចគុណភាពផ្លែដោយសារសត្វល្អិត ជំងឺ ព្រមទាំងការប្រេះសំបក ដូច្នេះការសិក្សានេះស្វែងរកសម្ភារៈវេចខ្ចប់ផ្លែដែលសមស្របបំផុតសម្រាប់ល្មើពូជ ‘Barhee’ ដើម្បីបង្កើនប្រសិទ្ធភាពកសិកម្ម។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានអនុវត្តនៅចម្ការកសិករដោយប្រើប្រាស់ការរចនាពិសោធន៍បែបប្លុកចៃដន្យពេញលេញ (Randomized Complete Block Design) ដោយមាន ៥ ច្បាប់ចម្លង និង ៤ វិធីសាស្ត្រផ្សេងគ្នា។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Non-bagging (Control) មិនមានការវេចខ្ចប់ផ្លែ (ជាវិធីសាស្ត្រត្រួតពិនិត្យ) |
មិនតម្រូវឱ្យមានការចំណាយដើមទុនលើសម្ភារៈវេចខ្ចប់ និងមិនត្រូវការកម្លាំងពលកម្មបន្ថែមដើម្បីរុំ។ | ទិន្នផលធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំង ខូចខាតដោយសារជំងឺ សត្វល្អិត សត្វស្លាប (សត្វចាប) ការប្រេះសំបកផ្លែ និងការរលួយដោយសារទឹកភ្លៀង។ | ទម្ងន់ធ្លាយទទួលបានត្រឹមតែ ១,១ គីឡូក្រាម និងមានផ្លែជាមធ្យម ៧៤,៣៣ ផ្លែ/ធ្លាយ។ |
| Transparent plastic bag ការវេចខ្ចប់ដោយប្រើថង់ប្លាស្ទិកថ្លា (PE កម្រាស់ ០.១៥ ម.ម) |
ចំណាយតិច (៧ បាត/ថង់) និងផ្តល់ទិន្នផលទម្ងន់ធ្លាយ និងចំនួនផ្លែខ្ពស់បំផុត។ | ធ្វើឱ្យផ្លែទទួលបានពន្លឺព្រះអាទិត្យខ្លាំងបណ្តាលឱ្យរលាកកម្តៅថ្ងៃ (Sunburn) និងពណ៌សំបកផ្លែមិនស្មើគ្នា (លឿងលាយទឹកក្រូច) ដែលប៉ះពាល់ដល់សោភ័ណភាព។ | ទម្ងន់ធ្លាយកើនដល់ ៨,៧២ គីឡូក្រាម ប៉ុន្តែគុណភាពពណ៌សំបកផ្លែមិនល្អ និងមិនមានសភាពទាក់ទាញ។ |
| Blue plastic bag ការវេចខ្ចប់ដោយប្រើថង់ប្លាស្ទិកពណ៌ខៀវ (HDPE កម្រាស់ ០.០៥ ម.ម) |
តម្លៃថោកសមរម្យ (៨ បាត/ថង់) កាត់បន្ថយការខូចខាតពីសត្វល្អិត និងកម្តៅថ្ងៃ ជួយឱ្យសំបកផ្លែមានពណ៌លឿងចាស់ស្អាតស្មើគ្នា និងពន្យារពេលប្រមូលផលបានល្អ។ | ត្រូវការចំណាយដើមទុនបន្តិចបន្តួចធៀបនឹងការមិនវេចខ្ចប់ និងត្រូវការកម្លាំងពលកម្មក្នុងការអនុវត្ត។ | ទម្ងន់ធ្លាយ ៧,៤៥ គីឡូក្រាម និងត្រូវបានផ្តល់អនុសាសន៍ថាជាជម្រើសល្អបំផុតដោយសារប្រសិទ្ធភាពសេដ្ឋកិច្ច។ |
| Brown paper bag ការវេចខ្ចប់ដោយប្រើថង់ក្រដាសពណ៌ត្នោត (เคลือบแวกซ์ ម៉ាក Chun Fong) |
ជួយឱ្យផ្លែមានសភាពល្អ ពណ៌លឿងចាស់ស្អាតស្មើគ្នា កាត់បន្ថយការខូចខាតបានល្អ និងពន្យារអាយុកាលប្រមូលផលដល់ ១៧២ ថ្ងៃ។ | មានតម្លៃថ្លៃជាងគេបំផុត (៣៤ បាត/ថង់) ដែលធ្វើឱ្យកើនឡើងនូវថ្លៃដើមផលិតកម្មយ៉ាងច្រើន។ | ទម្ងន់ធ្លាយ ៨,៧០ គីឡូក្រាម ប៉ុន្តែថ្លៃដើមខ្ពស់ធ្វើឱ្យប្រាក់ចំណេញធ្លាក់ចុះ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រវេចខ្ចប់នេះទាមទារនូវការចំណាយលើសម្ភារៈតិចតួច ប៉ុន្តែផ្តល់ផលចំណេញត្រលប់មកវិញយ៉ាងខ្ពស់តាមរយៈការកើនឡើងទិន្នផល និងគុណភាព។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅចម្ការកសិករក្នុងស្រុក Fang ខេត្ត Chiang Mai ប្រទេសថៃ ដែលជាតំបន់មានអាកាសធាតុត្រូពិចស្រដៀងនឹងប្រទេសកម្ពុជា។ ទិន្នន័យនេះផ្តោតតែទៅលើពូជល្មើ ‘Barhee’ តែមួយមុខប៉ុណ្ណោះ ដូចនេះប្រសិទ្ធភាពនៃប្រភេទថង់អាចនឹងមានការប្រែប្រួលបន្តិចបន្តួចប្រសិនបើអនុវត្តលើពូជផ្សេងទៀត ឬក្នុងតំបន់ដែលមានកម្រិតពន្លឺព្រះអាទិត្យខុសគ្នា។ ទោះជាយ៉ាងណា វាជាទិន្នន័យគោលដ៏ល្អសម្រាប់កសិករកម្ពុជាយកមកអនុវត្តដោយផ្ទាល់។
បច្ចេកទេសនៃការជ្រើសរើសប្រភេទថង់វេចខ្ចប់នេះមានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការដាំដុះល្មើនៅកម្ពុជា ដែលជាដំណាំសក្តានុពលថ្មីមានតម្លៃសេដ្ឋកិច្ចខ្ពស់។
សរុបមក ការលើកទឹកចិត្តឱ្យកសិករកម្ពុជាងាកមកប្រើប្រាស់ថង់ប្លាស្ទិកពណ៌ខៀវក្នុងការវេចខ្ចប់ផ្លែល្មើ គឺជាយុទ្ធសាស្ត្រចំណាយតិច តែទទួលបានប្រសិទ្ធភាពសេដ្ឋកិច្ច និងគុណភាពកសិផលខ្ពស់បំផុត។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Khalal stage (ដំណាក់កាល Khalal / ដំណាក់កាលផ្លែស្រស់) | ដំណាក់កាលនៃការលូតលាស់របស់ផ្លែល្មើដែលផ្លែមានទំហំពេញលេញ ពណ៌ឡើងក្រហម ឬលឿង (អាស្រ័យលើពូជ) មានសាច់ស្រួយ និងមានរសជាតិផ្អែមលាយចត់បន្តិច។ វាជាដំណាក់កាលដែលគេនិយមប្រមូលផលល្មើពូជ Barhee ដើម្បីបរិភោគស្រស់។ | ដូចជាផ្លែស្វាយចាស់ដែលជិតទុំ មានសាច់ស្រួយនិងចាប់ផ្តើមមានរសជាតិផ្អែម ដែលអាចបេះមកញ៉ាំបានភ្លាមៗដោយមិនចាំបាច់បន្ទុំ។ |
| Total Soluble Solids / TSS (បរិមាណសារធាតុរឹងរលាយសរុប) | ជារង្វាស់នៃបរិមាណសារធាតុដែលរលាយក្នុងទឹកផ្លែឈើ ដែលភាគច្រើនបំផុតគឺជាតិស្ករ។ នៅក្នុងកសិកម្ម គេប្រើប៉ារ៉ាម៉ែត្រនេះរួមជាមួយនឹងឧបករណ៍ (Refractometer) ដើម្បីកំណត់កម្រិតភាពផ្អែមរបស់ផ្លែឈើ ដើម្បីដឹងថាវាទុំល្អនិងមានគុណភាពឬនៅ។ | ដូចជាការវាស់បរិមាណស្ករដែលរលាយក្នុងកែវទឹកកាហ្វេ ដើម្បីដឹងថាវាមានកម្រិតភាពផ្អែមប៉ុណ្ណា។ |
| Hue angle (មុំពណ៌) | ជាប៉ារ៉ាម៉ែត្រមួយនៅក្នុងប្រព័ន្ធវាស់ពណ៌ (CIE Lab*) ដែលបង្ហាញពីប្រភេទពណ៌ជាក់លាក់ណាមួយ (ដូចជាក្រហម លឿង បៃតង ឬខៀវ) ជាដឺក្រេចាប់ពី 0 ដល់ 360។ នៅក្នុងការសិក្សានេះ គេប្រើវាដើម្បីបញ្ជាក់ពីការផ្លាស់ប្តូរពណ៌សំបកផ្លែល្មើពីពណ៌បៃតងខ្ចី ទៅជាពណ៌លឿងទុំពេលវាចាស់។ | ដូចជាការចង្អុលបង្ហាញទីតាំងពណ៌នៅលើកងកង់ពណ៌ (Color Wheel) ថាតើវាលំអៀងទៅខាងពណ៌លឿង ឬពណ៌ក្រហម។ |
| Chroma (កម្រិតតិត្ថិភាពពណ៌) | ជារង្វាស់ដែលបង្ហាញពីភាពដិត ឬភាពស្រស់នៃពណ៌មួយធៀបនឹងពណ៌ស ឬប្រផេះ។ តម្លៃ Chroma កាន់តែខ្ពស់ មានន័យថាពណ៌របស់សំបកផ្លែល្មើកាន់តែស្រស់ និងដិតច្បាស់ល្អ ដែលជាទីទាក់ទាញដល់អ្នកបរិភោគ។ | ដូចជាការសារ៉េពន្លឺពណ៌ (Saturation) លើទូរទស្សន៍ ដែលធ្វើឱ្យរូបភាពមានពណ៌ស្រស់ឆ្អិនឆ្អៅជាងមុន។ |
| Randomized Complete Block Design (ការរចនាប្លុកចៃដន្យពេញលេញ) | ជាវិធីសាស្ត្ររៀបចំប្លង់ពិសោធន៍ក្នុងវិស័យកសិកម្ម ដោយបែងចែកដីឬវត្ថុសាកល្បងជាប្លុក (ក្រុម) ដែលមានលក្ខណៈស្រដៀងគ្នា រួចអនុវត្តវិធីសាស្ត្រសាកល្បងទាំងអស់ដោយចៃដន្យនៅក្នុងប្លុកនីមួយៗ ដើម្បីកាត់បន្ថយភាពលម្អៀងដែលបង្កឡើងដោយកត្តាខាងក្រៅ។ | ដូចជាការចែកសិស្សជាក្រុមតាមកម្រិតពូកែ មធ្យម និងខ្សោយ រួចសាកល្បងវិធីបង្រៀនថ្មីៗលើគ្រប់ក្រុមដោយចៃដន្យ ដើម្បីឱ្យដឹងថាវិធីណាពិតជាល្អមែនដោយមិនលម្អៀង។ |
| Sunburn (ការរលាកកម្តៅថ្ងៃលើផ្លែឈើ) | ជាការខូចខាតសំបកនិងសាច់ផ្លែឈើដែលបណ្តាលមកពីការប៉ះផ្ទាល់នឹងពន្លឺព្រះអាទិត្យខ្លាំងនិងកម្តៅខ្ពស់ពេក ធ្វើឱ្យកោសិការបស់ផ្លែឈើងាប់ ប្រែពណ៌ខុសប្រក្រតី (ប្រែជាពណ៌ត្នោតឆ្អិន) និងខូចគុណភាពមិនអាចលក់បាន។ | ដូចជាស្បែកមនុស្សយើងដែលឈរហាលថ្ងៃក្តៅខ្លាំងពេក រហូតដល់រលាក ក្រហម និងរបកស្បែក។ |
| Thinning (ការតម្រឹមផ្លែចោល) | ជាបច្ចេកទេសកសិកម្មក្នុងការបេះឬកាត់ចោលនូវផ្លែខ្ចីៗមួយចំនួនចេញពីធ្លាយ ឬមែក ដើម្បីកាត់បន្ថយភាពចង្អៀត ជួយឱ្យផ្លែដែលនៅសល់មានទំហំធំល្អ ទទួលបានសារធាតុចិញ្ចឹមគ្រប់គ្រាន់ និងមានរូបរាងស្អាត។ | ដូចជាការដកកូនរុក្ខជាតិដែលដុះញឹកពេកចេញ ដើម្បីទុកកន្លែងនិងដីឱ្យរុក្ខជាតិដែលនៅសល់ដុះលូតលាស់បានធំធាត់ល្អ។ |
| High-Density Polyethylene / HDPE (ប៉ូលីអេទីឡែនដង់ស៊ីតេខ្ពស់) | ជាប្រភេទប្លាស្ទិកដែលមានភាពស្វិត រឹងមាំ និងធន់នឹងកម្តៅ ពន្លឺ ឬសារធាតុគីមីបានល្អជាងប្លាស្ទិកធម្មតា។ នៅក្នុងការស្រាវជ្រាវនេះ វាត្រូវបានប្រើធ្វើជាថង់ពណ៌ខៀវសម្រាប់រុំផ្លែល្មើ ដែលអាចការពារផ្លែពីកម្តៅថ្ងៃនិងសត្វល្អិតបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។ | ជាប្រភេទជ័រស្វិតដែលគេយកមកធ្វើជាដបទឹកក្រូច ទុយោទឹក ឬធុងជ័រក្រាស់ៗ ដែលមិនងាយរហែកនិងធន់នឹងកម្តៅថ្ងៃ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
