បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហានៃអត្រាកំណើនយឺតរបស់ពូជមាន់បេតុង (Betong chicken) ដោយស្វែងរកយុទ្ធសាស្រ្តបង្កាត់ពូជ និងជ្រើសរើសសេនេទិចដែលផ្តោតលើការបង្កើនទម្ងន់ និងគុណភាពគ្រោងសាច់ ដោយមិនធ្វើឱ្យបាត់បង់រសជាតិ និងវាយនភាពដើម។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកស្រាវជ្រាវបានប្រើប្រាស់ទិន្នន័យកំណត់ត្រាពូជអំបូរ និងការអនុវត្តរបស់មាន់បេតុង (ខ្សែស្រឡាយ KU) ចំនួន ៥២៩ ក្បាល ដើម្បីប៉ាន់ប្រមាណសមាសភាគវ៉ារ្យ៉ង់ដោយប្រើប្រាស់ម៉ូដែលសត្វពហុលក្ខណៈ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Multiple-trait animal model with zero additive genetic covariance (Zero Model) ម៉ូដែលសត្វពហុលក្ខណៈដែលគ្មានកូវ៉ារ្យ៉ង់សេនេទិច (Zero Model) |
មានភាពងាយស្រួលក្នុងការគណនា និងមិនទាមទារថាមពលកុំព្យូទ័រខ្ពស់ខ្លាំងសម្រាប់ការដំណើរការវិភាគ។ | មិនសូវមានភាពសុក្រឹត ដោយសារវាមិនបានគិតបញ្ចូលនូវទំនាក់ទំនងរវាងលក្ខណៈសេនេទិចផ្សេងៗគ្នា។ | ផ្តល់ការប៉ាន់ប្រមាណតម្លៃតំណពូជ (Heritability) ទាបជាងម៉ូដែល Non-zero និងមានតម្លៃវាយតម្លៃកំហុស (-2logL) ខ្ពស់ជាង។ |
| Multiple-trait animal model with non-zero additive genetic covariance (Non-zero Model) ម៉ូដែលសត្វពហុលក្ខណៈដែលមានកូវ៉ារ្យ៉ង់សេនេទិច (Non-zero Model) |
ផ្តល់ការប៉ាន់ប្រមាណបានសុក្រឹតជាងមុន និងមានកំហុសស្តង់ដារ (Standard Error) តូចជាង ព្រោះបានរួមបញ្ចូលទំនាក់ទំនងកូវ៉ារ្យ៉ង់រវាងលក្ខណៈនីមួយៗ។ | ទាមទារការគណនាស្មុគស្មាញ និងទិន្នន័យប្រវត្តិពូជអំបូរច្រើន និងជាក់លាក់។ | ជាម៉ូដែលដែលស័ក្តិសមបំផុត (តម្លៃ -2logL ទាបជាង) ដោយបង្ហាញតម្លៃតំណពូជខ្ពស់សម្រាប់ទម្ងន់ខ្លួន (០,៤៧) និងសាច់ទ្រូង (០,៥៨)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារការប្រមូលទិន្នន័យពូជអំបូររយៈពេលយូរ (ច្រើនជំនាន់) បរិក្ខារមន្ទីរពិសោធន៍សម្រាប់វាស់ស្ទង់គុណភាពសាច់ និងកម្មវិធីកុំព្យូទ័រសម្រាប់វិភាគសេនេទិចស្មុគស្មាញ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសថៃ លើពូជមាន់បេតុង (ខ្សែស្រឡាយ KU) ដែលចិញ្ចឹមក្នុងកសិដ្ឋានបិទជិតរបស់សាកលវិទ្យាល័យកាសេតសាត។ ទិន្នន័យនេះផ្តោតតែលើពូជជាក់លាក់មួយ និងលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុត្រូពិច។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា នេះមានសារៈសំខាន់ណាស់ ព្រោះកម្ពុជាមានអាកាសធាតុប្រហាក់ប្រហែលគ្នា ហើយវាអាចជាគំរូដ៏ល្អសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍពូជមាន់ស្រុកក្នុងស្រុកឱ្យមានទិន្នផលខ្ពស់។
វិធីសាស្ត្រនៃការប្រើប្រាស់ម៉ូដែលសេនេទិចនេះ គឺមានប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការកែលម្អពូជមាន់ស្រុកនៅកម្ពុជា។
ការចាប់យកយុទ្ធសាស្ត្រជ្រើសរើសសេនេទិចដោយផ្អែកលើទិន្នន័យបែបនេះ នឹងជួយលើកកម្ពស់តម្លៃសេដ្ឋកិច្ចនៃកសិកម្មចិញ្ចឹមមាន់ស្រុកកម្ពុជា ឱ្យអាចប្រកួតប្រជែងនិងបំពេញតម្រូវការទីផ្សារបានកាន់តែប្រសើរ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Heritability (តម្លៃតំណពូជ / អត្រាបន្តពូជ) | ជារង្វាស់ស្ថិតិដែលបង្ហាញថា តើភាពខុសគ្នានៃលក្ខណៈរូបរាង (ដូចជាទម្ងន់ ឬគុណភាពសាច់) របស់សត្វនៅក្នុងហ្វូងមួយ ត្រូវបានកំណត់ដោយហ្សែន (សេនេទិច) ដែលបញ្ជូនពីមេបាក្នុងកម្រិតណា។ តម្លៃកាន់តែខ្ពស់ មានន័យថាការជ្រើសរើសពូជនឹងកាន់តែមានប្រសិទ្ធភាព និងឆាប់ទទួលបានផល។ | ដូចជាការសង្កេតមើលថាតើកូនមានកម្ពស់ប៉ុនណា ដោយផ្អែកលើកម្ពស់ពិតប្រាកដរបស់ឪពុកម្តាយ ជាជាងឥទ្ធិពលនៃការហូបចុកនិងបរិស្ថានជុំវិញ។ |
| Genetic correlation (សហសម្ព័ន្ធសេនេទិច / ទំនាក់ទំនងសេនេទិច) | គឺជាកម្រិតនៃទំនាក់ទំនងរវាងលក្ខណៈពីរខុសគ្នា ដែលត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយហ្សែនតែមួយ ឬហ្សែនដែលនៅក្បែរគ្នា។ បើវាមានតម្លៃវិជ្ជមានខ្ពស់ ការបង្កាត់ពូជដើម្បីកែលម្អលក្ខណៈមួយ នឹងធ្វើឱ្យលក្ខណៈមួយទៀតប្រសើរឡើងដោយស្វ័យប្រវត្តិ។ | ដូចជាកម្មវិធីទិញមួយថែមមួយ បើអ្នកជ្រើសរើសយកមាន់ដែលធំធាត់លឿន អ្នកក៏ទទួលបានមាន់ដែលមានសាច់ទ្រូងធំដោយស្វ័យប្រវត្តិដែរ។ |
| Multiple-trait animal model (ម៉ូដែលសត្វពហុលក្ខណៈ) | ជាវិធីសាស្ត្រគណនាខាងស្ថិតិនិងសេនេទិចដ៏ស្មុគស្មាញ ដែលប្រើសម្រាប់វាយតម្លៃគុណភាពពូជសត្វ ដោយពិចារណាលើលក្ខណៈជាច្រើនក្នុងពេលតែមួយ និងទំនាក់ទំនងរវាងលក្ខណៈទាំងនោះ ព្រមទាំងប្រវត្តិពូជអំបូររបស់វាតាំងពីដូនតាមក។ | ដូចជាការវាយតម្លៃសមត្ថភាពសិស្សម្នាក់ដោយមើលលើពិន្ទុមុខវិជ្ជាជាច្រើនព្រមៗគ្នា និងមើលពីទំនាក់ទំនងនៃមុខវិជ្ជាទាំងនោះ ជាជាងមើលតែមុខវិជ្ជាមួយមុខគត់។ |
| Additive genetic covariance (កូវ៉ារ្យ៉ង់សេនេទិចបូកបញ្ចូល) | ជារង្វាស់ស្ថិតិដែលបង្ហាញពីរបៀបដែលតម្លៃបូកបញ្ចូលនៃហ្សែន (ដែលគ្រប់គ្រងលក្ខណៈមួយ) ប្រែប្រួលស្របគ្នា ឬផ្ទុយគ្នាជាមួយនឹងតម្លៃបូកបញ្ចូលនៃហ្សែនសម្រាប់លក្ខណៈមួយទៀត នៅក្នុងចំនួនប្រជាជនសត្វ។ | ដូចជាការវាស់ស្ទង់ថាតើកម្លាំងម៉ាស៊ីន និងទំហំកង់ឡាន តែងតែមានទំហំប្រែប្រួលស្របគ្នាប៉ុនណានៅពេលគេផលិតឡានស៊េរីថ្មី។ |
| Shear force (កម្លាំងកាត់សាច់ / ភាពទន់នៃសាច់) | ជាទំហំកម្លាំងមេកានិចដែលត្រូវប្រើដើម្បីកាត់ផ្តាច់សាច់។ នៅក្នុងការស្រាវជ្រាវនេះ គេប្រើវាជារង្វាស់សូចនាករដើម្បីកំណត់ពីភាពទន់ ឬស្វិតរបស់សាច់។ កម្លាំងកាត់កាន់តែខ្ពស់ មានន័យថាសាច់កាន់តែស្វិត។ | ដូចជាការប្រើកម្លាំងទំពារសាច់ បើសាច់ផុយយើងប្រើកម្លាំងតិច បើសាច់ស្វិតយើងត្រូវខាំទំពារខ្លាំង។ |
| Drip loss (កម្រិតស្រក់ទឹក / ការបាត់បង់ជាតិទឹក) | គឺជាភាគរយនៃទម្ងន់ទឹកដែលហូរចេញពីសាច់ស្រស់ដោយឯកឯងនៅពេលរក្សាទុកដោយមិនប្រើកម្លាំងសង្កត់។ វាបង្ហាញពីសមត្ថភាពរក្សាទឹករបស់សាច់ ដែលប៉ះពាល់ដល់ទម្ងន់សរុប និងភាពជូរអែមរបស់សាច់នៅពេលចម្អិន។ | ដូចជាការយកអេប៉ុងសើមទៅព្យួរទុក ហើយមើលថាតើមានទឹកប៉ុន្មានតំណក់អាចស្រក់ចុះមកក្រោមដោយខ្លួនឯង ធៀបនឹងទឹកដែលនៅសល់ក្នុងអេប៉ុង។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
