បញ្ហា/ប្រធានបទ (The Problem/Topic)៖ ឯកសារនេះដោះស្រាយតម្រូវការចាំបាច់ក្នុងការធ្វើទំនើបកម្មវិស័យកសិកម្មរបស់ប្រទេសវៀតណាមតាមរយៈការអនុវត្តបច្ចេកវិទ្យាខ្ពស់ ដើម្បីបង្កើនប្រសិទ្ធភាព ទិន្នផល និងសមត្ថភាពប្រកួតប្រជែងនៅក្នុងទីផ្សារសកល។
វិធីសាស្ត្រ (Approach)៖ របាយការណ៍នេះធ្វើការពិនិត្យមើលនិន្នាការកសិកម្មបច្ចេកវិទ្យាខ្ពស់ជាសកល និងវិភាគវាយតម្លៃលើគំរូផលិតកម្មកសិកម្មចំនួនបីប្រភេទដែលកំពុងត្រូវបានអនុវត្តនៅក្នុងប្រទេសវៀតណាម។
សេចក្តីសន្និដ្ឋានសំខាន់ៗ (Key Conclusions)៖
របាយការណ៍នេះបង្ហាញពីនិន្នាការសកលក្នុងការអនុវត្តបច្ចេកវិទ្យាខ្ពស់ក្នុងវិស័យកសិកម្ម និងធ្វើការវិភាគស៊ីជម្រៅលើគំរូអភិវឌ្ឍន៍ចំនួនបីនៅប្រទេសវៀតណាម។ ការសិក្សាបានរកឃើញថាការវិនិយោគលើតំបន់កសិកម្មប្រមូលផ្តុំ គំរូសហគ្រាស និងតំបន់ដាំដុះឯកទេស បានផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងធំធេងដល់កសិករ និងសេដ្ឋកិច្ចជាតិ។
| ការរកឃើញ (Finding) | ព័ត៌មានលម្អិត (Detail) | ភស្តុតាង (Evidence) |
|---|---|---|
| ប្រសិទ្ធភាពនៃបច្ចេកវិទ្យាជីវសាស្ត្រ និងការដាំដុះទំនើប (Biotechnology & Modern Farming Efficiency) | ការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាទំនើបដូចជាការដាំដុះក្នុងផ្ទះកញ្ចក់ ប្រព័ន្ធធារីវប្បកម្ម (Hydroponics) និងប្រព័ន្ធស្រោចស្រពន្តក់ ជួយបង្កើនទិន្នផលយ៉ាងគំហុក និងកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើអាកាសធាតុ។ | នៅប្រទេសអ៊ីស្រាអែល ទិន្នផលប៉េងប៉ោះកើនដល់ ២៥០-៣០០ តោន/ហិកតា ហើយផ្ទៃដីដាំដុះដំណាំបំប្លែងហ្សែន (GM crops) ទូទាំងពិភពលោកមានរហូតដល់ ៩០ លានហិកតានៅឆ្នាំ ២០០៥។ |
| តំបន់កសិកម្មបច្ចេកវិទ្យាខ្ពស់ប្រមូលផ្តុំ (Centralized High-tech Agricultural Zones) | ការបង្កើតតំបន់ប្រមូលផ្តុំដែលគាំទ្រដោយរដ្ឋ ជួយជំរុញការស្រាវជ្រាវ ការកែច្នៃ និងការទាក់ទាញការវិនិយោគ ទោះបីជាវាទាមទារដើមទុនរៀបចំហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធខ្ពស់ក៏ដោយ។ | ទីក្រុងហូជីមិញបានបង្កើតតំបន់ទំហំ ៨៨ ហិកតា ហើយខេត្តឡាំដុង (Lam Dong) កំពុងអភិវឌ្ឍតំបន់ទំហំ ៣០០ ហិកតា សម្រាប់ការស្រាវជ្រាវ និងផលិតកម្ម។ |
| គំរូកសិកម្មបច្ចេកវិទ្យាខ្ពស់ដោយសហគ្រាស (Enterprise-driven High-tech Models) | ក្រុមហ៊ុនឯកជនដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការអនុវត្តបច្ចេកវិទ្យាទំនើប ផលិតក្នុងទ្រង់ទ្រាយធំ និងពង្រីកទីផ្សារនាំចេញ ដោយមានភាពបត់បែនខ្ពស់ទៅតាមតម្រូវការទីផ្សារ។ | ក្រុមហ៊ុន Dalat Hasfarm ប្រតិបត្តិការលើផ្ទៃដី ២៥០ ហិកតា (មានផ្ទះកញ្ចក់ ៤១ ហិកតា) ដើម្បីដាំផ្កាគុណភាពខ្ពស់សម្រាប់នាំចេញទៅកាន់ប្រទេសជប៉ុន សិង្ហបុរី និងតៃវ៉ាន់។ |
| កំណើនប្រាក់ចំណូលក្នុងតំបន់ដាំដុះឯកទេស (High Income in Specialized Farming Areas) | ការអនុវត្តបច្ចេកវិទ្យាខ្ពស់ដោយកសិករក្នុងតំបន់ឯកទេស (ឧទាហរណ៍ ការប្រើប្រាស់ផ្ទះសំណាញ់សម្រាប់ដាំផ្កា និងបន្លែ) ផ្តល់នូវកំណើនប្រាក់ចំណូលយ៉ាងច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់បើធៀបនឹងកសិកម្មបែបប្រពៃណី។ | ៩៥,៩% នៃកសិករដាំផ្កានៅ Da Lat ប្រើប្រាស់ផ្ទះកញ្ចក់/សំណាញ់ ដែលបង្កើតប្រាក់ចំណូលជាមធ្យម ៦២៥ លានដុង និងរហូតដល់ ៧៨៣ លានដុង/ហិកតា/ឆ្នាំ។ |
ផ្អែកលើបទពិសោធន៍របស់ប្រទេសវៀតណាម របាយការណ៍នេះបានផ្តល់នូវអនុសាសន៍សំខាន់ៗសម្រាប់ភាគីពាក់ព័ន្ធដើម្បីជំរុញការអភិវឌ្ឍកសិកម្មបច្ចេកវិទ្យាខ្ពស់។
| គោលដៅ (Target) | សកម្មភាព (Action) | អាទិភាព (Priority) |
|---|---|---|
| រាជរដ្ឋាភិបាល (Government) | គួររៀបចំផែនការមេ និងវិនិយោគលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធរូបវន្ត ដើម្បីបង្កើតតំបន់កសិកម្មបច្ចេកវិទ្យាខ្ពស់ប្រមូលផ្តុំ ដោយផ្តល់ការលើកទឹកចិត្តផ្នែកពន្ធ និងដីធ្លី។ | ខ្ពស់ (High) |
| វិស័យឯកជន (Private Sector) | សហគ្រាសគួរវិនិយោគលើគំរូកសិកម្មខ្នាតធំដោយប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាទំនើប (ផ្ទះកញ្ចក់, ប្រព័ន្ធស្រោចស្រពស្វ័យប្រវត្តិ) ផ្តោតលើផលិតផលមានតម្លៃខ្ពស់សម្រាប់ការនាំចេញ។ | ខ្ពស់ (High) |
| ស្ថាប័នស្រាវជ្រាវកសិកម្ម (Agricultural Research Institutions) | ត្រូវផ្តោតលើការស្រាវជ្រាវបច្ចេកវិទ្យាជីវសាស្ត្រ (ការបណ្តុះជាលិកា) និងផ្ទេរបច្ចេកវិទ្យាដាំដុះដែលស័ក្តិសម (ធូរថ្លៃ និងមានប្រសិទ្ធភាព) ដល់កសិករនៅតាមតំបន់ឯកទេស។ | មធ្យម (Medium) |
របាយការណ៍នេះមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដែលកំពុងព្យាយាមផ្លាស់ប្តូរពីកសិកម្មបែបប្រពៃណី ទៅជាកសិកម្មបែបពាណិជ្ជកម្ម និងកសិ-ឧស្សាហកម្មទំនើប។ គំរូជោគជ័យនៅវៀតណាមអាចជាមេរៀនដ៏ល្អសម្រាប់ការកសាងតំបន់សេដ្ឋកិច្ចកសិកម្មពិសេស និងការទាក់ទាញការវិនិយោគឯកជននៅកម្ពុជា។
ការទទួលយកបច្ចេកវិទ្យាកសិកម្មទំនើប តាមរយៈការគាំទ្រពីរដ្ឋ និងការបណ្តាក់ទុនពីវិស័យឯកជន គឺជាកត្តាចាំបាច់បំផុតដើម្បីលើកកម្ពស់ជីវភាពកសិករកម្ពុជា និងធានាបាននូវឧត្តមភាពប្រកួតប្រជែងផលិតផលកសិកម្មនៅលើទីផ្សារអន្តរជាតិ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមអនុសាសន៍នៃរបាយការណ៍នេះ គួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| hydroponics | ជាបច្ចេកទេសដាំដុះដំណាំដោយមិនប្រើដី (Soilless Culture) ដោយប្រើប្រាស់ទឹកដែលមានលាយសារធាតុចិញ្ចឹមដើម្បីផ្គត់ផ្គង់ដោយផ្ទាល់ដល់ឫសរុក្ខជាតិ។ ក្នុងបរិបទគោលនយោបាយកសិកម្ម ការជំរុញបច្ចេកវិទ្យានេះជួយដោះស្រាយបញ្ហាខ្វះខាតដីធ្លី សន្សំសំចៃទឹក ជី និងធានាសុវត្ថិភាពចំណីអាហារដោយកាត់បន្ថយជំងឺពីដី។ | ដូចជាការផ្តល់ចំណីដល់រុក្ខជាតិតាមរយៈទឹកបរិសុទ្ធដែលមានវីតាមីន ដោយមិនចាំបាច់មានដីសម្រាប់ដាំដុះនោះទេ។ |
| aeroponics | ជាបច្ចេកទេសកសិកម្មទំនើបដែលដាំរុក្ខជាតិដោយព្យួរឫសក្នុងខ្យល់ និងបាញ់សន្សើមទឹកដែលមានផ្ទុកសារធាតុចិញ្ចឹមទៅលើឫសទាំងនោះ។ ក្នុងការអនុវត្តជាក់ស្តែង វាទាមទារការវិនិយោគខ្ពស់លើឧបករណ៍ស្វ័យប្រវត្តិ ប៉ុន្តែផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់បំផុត និងកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់ទឹកបានច្រើនជាងគេ។ | ដូចជាការងូតទឹកឱ្យឫសរុក្ខជាតិជាមួយអ័ព្ទដែលមានជីវជាតិ ជាជាងការត្រាំវាក្នុងទឹក ឬកប់ក្នុងដី។ |
| fertigation | គឺជាដំណើរការនៃការបញ្ចូលជី ឬសារធាតុចិញ្ចឹមរាវទៅក្នុងប្រព័ន្ធស្រោចស្រព។ សម្រាប់កសិករពាណិជ្ជកម្ម ប្រព័ន្ធនេះជួយកាត់បន្ថយពលកម្ម និងធានាថាដំណាំទទួលបានបរិមាណជី និងទឹកយ៉ាងត្រឹមត្រូវតាមតម្រូវការ ដែលធ្វើឱ្យទិន្នផលមានស្ថិរភាព។ | ដូចជាការបញ្ចុកថ្នាំបំប៉នទៅរុក្ខជាតិដោយស្វ័យប្រវត្តិតាមរយៈទុយោទឹកផឹករបស់វា។ |
| invitro | ការបណ្តុះជាលិការុក្ខជាតិនៅក្នុងបំពង់សាកល្បង (មន្ទីរពិសោធន៍) ក្នុងបរិយាកាសគ្មានមេរោគ ដើម្បីពង្រីកពូជឱ្យបានលឿន។ ក្នុងន័យសេដ្ឋកិច្ចកសិកម្ម បច្ចេកទេសនេះមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងណាស់ក្នុងការផលិតកូនពូជរាប់លានដើមដែលគ្មានជំងឺ និងមានគុណភាពដូចគ្នាបេះបិទ ដើម្បីផ្គត់ផ្គង់ដល់ទីផ្សារដាំដុះទ្រង់ទ្រាយធំ។ | ដូចជាម៉ាស៊ីនថតចម្លង (Copy) រុក្ខជាតិមួយដើម ទៅជារុក្ខជាតិរាប់ពាន់ដើមដ៏ល្អឥតខ្ចោះ និងគ្មានជំងឺ នៅក្នុងបន្ទប់ពិសោធន៍។ |
| stacked gene | ជាបច្ចេកវិទ្យាបំប្លែងហ្សែន ដែលគេបញ្ចូលហ្សែនច្រើនជាងមួយទៅក្នុងរុក្ខជាតិតែមួយ ដើម្បីឱ្យវាមានលក្ខណៈពិសេសច្រើន ដូចជាធន់នឹងសត្វល្អិតផង និងធន់នឹងថ្នាំសម្លាប់ស្មៅផង។ នេះជាយុទ្ធសាស្ត្របច្ចេកវិទ្យាជីវសាស្ត្រដើម្បីបង្កើនភាពធន់របស់ដំណាំទៅនឹងបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុ។ | ដូចជាការបំពាក់អាវក្រោះដែលការពារគ្រាប់កាំភ្លើងផង និងការពារភ្លើងផង ដល់ទាហានតែម្នាក់។ |
| solid media culture | ជាការដាំដុះដោយប្រើប្រាស់វត្ថុធាតុទ្រនាប់ (ដូចជាស្រកីដូង ផេះអង្កាម ឬថ្មភ្នំភ្លើង) ជំនួសដីធម្មតា ហើយផ្គត់ផ្គង់សារធាតុចិញ្ចឹមតាមរយៈទឹករាវ។ បច្ចេកទេសនេះងាយស្រួលអនុវត្តជាង aeroponics សម្រាប់កសិករខ្នាតមធ្យម ព្រោះវាជួយសម្រួលដល់ការដកដង្ហើមរបស់ឫស និងងាយស្រួលគ្រប់គ្រងសំណើម។ | ដូចជាការឱ្យរុក្ខជាតិឈរលើអេប៉ុងស្អាត ហើយយើងស្រោចទឹកដោះគោឱ្យវាផឹកជំនួសឱ្យការដាំក្នុងភក់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
