Original Title: Effect of Hydropriming and Redrying on the Germination of Triploid Watermelon Seeds
Source: li01.tci-thaijo.org
Disclaimer: Summary generated by AI based on the provided document. Please refer to the original paper for full scientific accuracy.

ឥទ្ធិពលនៃការត្រាំទឹក (Hydropriming) និងការសម្ងួតឡើងវិញទៅលើដំណុះគ្រាប់ពូជឪឡឹកត្រីប្លូអ៊ីត

ចំណងជើងដើម៖ Effect of Hydropriming and Redrying on the Germination of Triploid Watermelon Seeds

អ្នកនិពន្ធ៖ Rukui Huang (Department of Horticulture, Faculty of Agriculture, Kasetsart University, Thailand), Sutevee Sukprakarn (Department of Horticulture, Faculty of Agriculture, Kasetsart University, Thailand), Thammasak Thongket (Department of Horticulture, Faculty of Agriculture, Kasetsart University, Thailand), Sunanta Juntakool (Department of Agronomy, Faculty of Agriculture, Kasetsart University, Thailand)

ឆ្នាំបោះពុម្ព៖ 2002, Kasetsart J. (Nat. Sci.)

វិស័យសិក្សា៖ Horticulture

១. សេចក្តីសង្ខេបប្រតិបត្តិ (Executive Summary)

បញ្ហា (The Problem)៖ បញ្ហាអត្រាដំណុះទាប និងការលូតលាស់យឺតនៅដំណាក់កាលកូនរុក្ខជាតិ គឺជាកត្តាចម្បងដែលរារាំងដល់ផលិតកម្មឪឡឹកត្រីប្លូអ៊ីត (Triploid watermelon ឬ Citrullus lanatus) ដែលតម្រូវឱ្យមានវិធីសាស្ត្រជួយជំរុញដំណុះគ្រាប់ពូជឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព។

វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានធ្វើតេស្តការត្រាំទឹកដាស់គ្រាប់ពូជ (Hydropriming) និងវាយតម្លៃលក្ខខណ្ឌនៃការសម្ងួតឡើងវិញ (Redrying) ទៅលើគ្រាប់ពូជឪឡឹកត្រីប្លូអ៊ីតចំនួន ២ ពូជ គឺ 'Gold Prince' និង 'Guangxi 5'។

លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖

២. ការវិភាគលើប្រសិទ្ធភាព និងដែនកំណត់ (Performance & Constraints)

វិធីសាស្ត្រ (Method) គុណសម្បត្តិ (Pros) គុណវិបត្តិ (Cons) លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result)
Control (Untreated Seeds)
គ្រាប់ពូជធម្មតាមិនបានឆ្លងកាត់ការព្យាបាល (Control)		 មិនត្រូវការចំណាយពេលវេលា ថវិកា និងឧបករណ៍ស្មុគស្មាញក្នុងការរៀបចំទុកដាក់។ អត្រាដំណុះទាប ហើយត្រូវការពេលវេលាដុះពន្លកយូរជាង ដែលអាចប្រឈមនឹងជំងឺ ឬអាកាសធាតុមិនល្អក្នុងដី។ អត្រាដំណុះពូជ 'Gold Prince' ៨៣% និងពូជ 'Guangxi 5' ៦៧%, ពេលវេលាដុះមធ្យម (MGT) ៤.៣៦ និង ៤.៤១ ថ្ងៃ។
Hydropriming + Medium Drying (40% RH, 20°C)
ការត្រាំទឹកដាស់គ្រាប់ពូជ រួចសម្ងួតកម្រិតមធ្យម		 ផ្តល់អត្រាដំណុះខ្ពស់បំផុត និងកាត់បន្ថយពេលវេលាដុះពន្លកយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពសម្រាប់ពូជ 'Gold Prince' ដោយមិនធ្វើឱ្យគ្រាប់បាត់បង់គុណភាព។ ត្រូវការទូសម្ងួតដែលអាចគ្រប់គ្រងសំណើមបាន និងចំណាយពេល ៤ ថ្ងៃដើម្បីឱ្យសំណើមគ្រាប់ថយមកត្រឹម ៦.៣៥%។ អត្រាដំណុះពូជ 'Gold Prince' កើនដល់ ៩២% និងពេលវេលាដុះមធ្យម (MGT) ថយមកត្រឹម ៤.០៦ ថ្ងៃ។
Hydropriming + Quick Drying (20% RH, 20°C)
ការត្រាំទឹកដាស់គ្រាប់ពូជ រួចសម្ងួតកម្រិតលឿន		 ផ្តល់អត្រាដំណុះខ្ពស់បំផុត និងលឿនបំផុតសម្រាប់ពូជ 'Guangxi 5' ហើយចំណាយពេលត្រឹមតែ ២ ថ្ងៃប៉ុណ្ណោះក្នុងការសម្ងួត។ អាចធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់រចនាសម្ព័ន្ធកាបូអ៊ីដ្រាតខាងក្នុង ប្រសិនបើប្រើខុសពូជ (ឧ. ពូជ 'Gold Prince' ធ្លាក់ដំណុះមកត្រឹម ៨៤% វិញ)។ អត្រាដំណុះពូជ 'Guangxi 5' កើនដល់ ៨៩% និងពេលវេលាដុះមធ្យម (MGT) ថយមកត្រឹម ៤.០៧ ថ្ងៃ។

ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រនេះទាមទារការវិនិយោគលើឧបករណ៍ពិសោធន៍កម្រិតមធ្យម ដើម្បីធានាបាននូវការគ្រប់គ្រងបរិយាកាស (សំណើម និងសីតុណ្ហភាព) បានយ៉ាងច្បាស់លាស់។

៣. ការពិនិត្យសម្រាប់បរិបទកម្ពុជា/អាស៊ីអាគ្នេយ៍

ភាពលំអៀងនៃទិន្នន័យ (Data Bias)៖

ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍នៃសាកលវិទ្យាល័យ Kasetsart ប្រទេសថៃ ដោយប្រើប្រាស់គ្រាប់ពូជឪឡឹកត្រីប្លូអ៊ីត (Citrullus lanatus) ចំនួន ២ ពូជដែលនាំចូលពីវិទ្យាស្ថានបន្លែ និងផ្កានៃខេត្តក្វាងស៊ី ប្រទេសចិន។ ទោះបីជាអាកាសធាតុថៃមានភាពស្រដៀងគ្នានឹងកម្ពុជាក៏ដោយ ក៏លទ្ធផលបានបង្ហាញច្បាស់ថាប្រសិទ្ធភាពអាស្រ័យខ្លាំងទៅលើប្រភេទពូជ (Cultivar-dependent) ដែលនេះមានន័យថា វត្ថុធាតុដើម និងពូជឪឡឹកដែលកសិករខ្មែរនិយមដាំ អាចនឹងមានប្រតិកម្មខុសគ្នា។

លទ្ធភាពនៃការអនុវត្ត (Applicability)៖

វិធីសាស្ត្រ Hydropriming នេះមានសក្តានុពលខ្ពស់ណាស់សម្រាប់វិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជា ជាពិសេសក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាដំណុះគ្រាប់ពូជឪឡឹកឥតគ្រាប់ដែលមានតម្លៃថ្លៃ។

ជារួម បច្ចេកទេសនេះទាមទារការវិនិយោគលើឧបករណ៍គ្រប់គ្រងសំណើម និងសីតុណ្ហភាពបន្តិចបន្តួច ប៉ុន្តែវាផ្តល់នូវអត្ថប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងធំធេងតាមរយៈការសន្សំសំចៃតម្លៃគ្រាប់ពូជនិងបង្កើនផលិតកម្មឪឡឹកឥតគ្រាប់នៅកម្ពុជា។

៤. ផែនការសកម្មភាពសម្រាប់និស្សិត (Actionable Roadmap)

ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖

  1. សិក្សាពីលំនាំនៃការស្រូបទឹករបស់គ្រាប់ពូជ (Determine Water Uptake Pattern): សិស្សត្រូវចាប់ផ្តើមដោយការថ្លឹងទម្ងន់គ្រាប់ពូជ រួចត្រាំវាក្នុងទឹកសាបរយៈពេល ៨ ម៉ោង ដោយស្រង់យកវាមកជូតផ្តិតឱ្យស្ងួតទឹកខាងក្រៅ និងថ្លឹងរៀងរាល់ ១ ម៉ោងម្តង ដើម្បីគូរក្រាហ្វិកកំណត់រយៈពេលត្រាំដ៏ប្រសើរបំផុត (ជាទូទៅគឺ ២ ម៉ោង)។
  2. អនុវត្តការត្រាំទឹក និងការបន្ទំ (Hydropriming & Incubation): ដាក់គ្រាប់ពូជក្នុងទឹកបរិសុទ្ធ ដោយប្រើប្រាស់ម៉ាស៊ីនបូមខ្យល់ Aquarium aerator ដើម្បីផ្តល់អុកស៊ីសែនក្នុងកំឡុងពេលត្រាំទឹករយៈពេល ២ ម៉ោង។ បន្ទាប់មកយកទៅលាងថ្នាំសម្លាប់ផ្សិត Mancoseb (០.២%) និងបន្ទំក្នុងប្រអប់បិទជិតដែលមានសំណើមខ្ពស់ (Saturated humidity) រយៈពេល ២៤ ទៅ ៤៨ ម៉ោង។
  3. ពិសោធន៍ជាមួយលក្ខខណ្ឌនៃការសម្ងួតឡើងវិញ (Redrying): ប្រើប្រាស់ទូសម្ងួតអេឡិចត្រូនិក Dry Cabinet ដើម្បីសាកល្បងសម្ងួតគ្រាប់ពូជនៅកម្រិតសំណើមបរិយាកាស (RH) ខុសៗគ្នា (២០%, ៤០%, និង ៦០%) នៅសីតុណ្ហភាព ២០°C រហូតដល់សំណើមគ្រាប់ធ្លាក់ចុះដល់គោលដៅ ៦-៧%។
  4. វាស់ស្ទង់អត្រាដំណុះ និងវិភាគទិន្នន័យ (Germination Test & Analysis): បណ្តុះគ្រាប់ពូជដែលបានសម្ងួតរួចនៅលើខ្សាច់សើមក្នុងប្រអប់ប្លាស្ទិកកម្រិត ១សង់ទីម៉ែត្រ។ តាមដានការដុះរៀងរាល់ថ្ងៃ រួចប្រើប្រាស់កម្មវិធីកុំព្យូទ័រ SAS ឬ SPSS ដើម្បីវិភាគរកភាពខុសគ្នានៃភាគរយដំណុះ និងគណនាពេលវេលាដុះពន្លកមធ្យម (Mean Germination Time) ដោយប្រើរូបមន្ត MGT = ∑Ti.Ni/∑Ni។

៥. វាក្យសព្ទបច្ចេកទេស (Technical Glossary)

ពាក្យបច្ចេកទេស ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition)
Triploid watermelon (ឪឡឹកត្រីប្លូអ៊ីត ឬ ឪឡឹកឥតគ្រាប់) ជាប្រភេទឪឡឹកដែលត្រូវបានបង្កាត់ឱ្យមានក្រូម៉ូសូម៣ឈុត (3n) ដែលធ្វើឱ្យវាមិនមានសមត្ថភាពបង្កើតគ្រាប់ពូជខាងក្នុងផ្លែសម្រាប់បន្តពូជឡើយ (គ្មានគ្រាប់)។ ប៉ុន្តែគ្រាប់ពូជដើមសម្រាប់យកទៅដាំវាមានសំបកក្រាស់ រឹង និងលូតលាស់យឺត ដែលទាមទារការបណ្តុះយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់បំផុត។ ដូចជាសត្វឡាដែលកើតពីការបង្កាត់រវាងសេះនិងលា វាមានកម្លាំងខ្លាំងតែមិនអាចបន្តពូជមានកូនបាន ហើយគ្រាប់ពូជរបស់វាប្រៀបដូចជាទារកខ្សោយដែលត្រូវការការថែទាំពិសេសទើបអាចដុះបាន។
hydropriming (ការត្រាំទឹកដាស់គ្រាប់ពូជ) ជាបច្ចេកទេសគ្រប់គ្រងការផ្តល់សំណើមដល់គ្រាប់ពូជក្នុងកម្រិតមួយដែលអាចដាស់កោសិកា និងសកម្មភាពមេតាប៉ូលីសខាងក្នុងឱ្យចាប់ផ្តើមដំណើរការត្រៀមដុះពន្លក ប៉ុន្តែគេបញ្ឈប់វាមិនឱ្យឫសគល់ (Radicle) លេចចេញមកក្រៅសំបកឡើយ។ ដូចជាការបញ្ឆេះកម្តៅម៉ាស៊ីនឡានទុកមុន ពេលដល់ម៉ោងត្រូវចេញដំណើរ (ពេលយកទៅដាំ) គឺអាចស្ទុះទៅមុខនិងដុះពន្លកបានយ៉ាងលឿនតែម្តង។
redrying (ការសម្ងួតឡើងវិញ) គឺជាការទាញយកជាតិទឹកចេញពីគ្រាប់ពូជដែលបានឆ្លងកាត់ការត្រាំដាស់ (Hydropriming) រួច ឱ្យធ្លាក់មកនៅកម្រិតសំណើមដើមវិញ (ប្រហែល ៦-៧%) ដើម្បីអាចរក្សាទុកបានយូរដោយមិនខូច ឬកុំឱ្យវាដុះពន្លកមុនពេលយកទៅដាំដុះជាក់ស្តែង។ ដូចជាការបង្ហាត់ទាហានឱ្យត្រៀមលក្ខណៈប្រយុទ្ធរួចរាល់ រួចដាក់ឱ្យសម្រាកក្នុងជំរុំសិន រហូតដល់មានបទបញ្ជាទើបបញ្ជូនចុះសមរភូមិការងារ។
Mean germination time (MGT) (ពេលវេលាដុះពន្លកមធ្យម) គឺជារង្វាស់គណិតវិទ្យាដែលប្រើដើម្បីវាយតម្លៃពីល្បឿននៃការដុះពន្លករបស់ក្រុមគ្រាប់ពូជណាមួយ។ អត្រា MGT កាន់តែទាប មានន័យថាគ្រាប់ពូជចំណាយពេលកាន់តែតិចក្នុងការដុះ និងមានភាពស្មើគ្នាល្អ។ ដូចជាការវាស់ស្ទង់ពេលវេលាមធ្យមដែលសិស្សម្នាក់ៗអាចរត់ដល់ទីព្រ័ត្រ បើចំនួនថ្ងៃកាន់តែតិច មានន័យថាពួកគេរត់កាន់តែលឿននិងដល់ព្រមៗគ្នា។
triphasic pattern (លំនាំស្រូបទឹកបីដំណាក់កាល) ជាច្បាប់ធម្មជាតិនៃការស្រូបទឹករបស់គ្រាប់ពូជ ដែលបែងចែកជា៣វគ្គ៖ វគ្គទី១ស្រូបទឹកយ៉ាងលឿន វគ្គទី២ជាការសម្រាករក្សាលំនឹង(រៀបចំមេតាប៉ូលីស) និងវគ្គទី៣ស្រូបទឹកយ៉ាងលឿនម្តងទៀតនៅពេលឫសចាប់ផ្តើមញាស់ទម្លុះសំបក។ ដូចជាអ្នកធ្វើដំណើរដែលស្រេកទឹកខ្លាំង ផឹកទឹកយ៉ាងលឿនក្អឹកៗពេលមកដល់ផ្ទះ (វគ្គ១) រួចសម្រាកអង្គុយលេង (វគ្គ២) និងផឹកទឹកច្រើនម្តងទៀតពេលចាប់ផ្តើមបញ្ចេញកម្លាំងពលកម្មធ្ងន់ (វគ្គ៣)។
seedcoat laterally split (ការបំបែកសំបកគ្រាប់ពូជចំហៀង) ជាវិធីសាស្ត្រមេកានិកក្នុងការកាត់ ឬបំបែកសំបកគ្រាប់ពូជឪឡឹកដ៏រឹងនៅផ្នែកចំហៀងបន្តិច ដើម្បីកាត់បន្ថយភាពរឹងរបស់វា ជួយឱ្យទឹកងាយជ្រាបចូល និងជួយឱ្យកូនរុក្ខជាតិងាយស្រួលរុញច្រានសំបកចេញពេលដុះ។ ដូចជាការវាយបំបែកសំបកស៊ុតបន្តិចមុនពេលស្ងោរ ឬការប្រេះសំបកដើម្បីជួយកូនមាន់ឱ្យងាយស្រួលញាស់ចេញមកក្រៅដោយមិនចំណាយកម្លាំងច្រើន។

៦. ប្រធានបទពាក់ព័ន្ធ (Further Reading)

អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖

ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖