បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះពិនិត្យមើលពីផលប៉ះពាល់នៃការកើនឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័សនៃផ្ទៃដីក្បូនបណ្តែតចិញ្ចឹមខ្យងគ្រែង (Perna viridis) នៅឈូងសមុទ្រស្រីរាជា ខេត្តជលបុរី ដែលអាចធ្វើឱ្យស្ទះដល់ចរន្តទឹកសមុទ្រ និងការតាំងទីលំនៅរបស់កូនខ្យង (Spat)។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានរួមបញ្ចូលគ្នានូវការបកស្រាយរូបភាពពីផ្កាយរណបជាមួយនឹងការក្លែងធ្វើគំរូចរន្តទឹក (Hydrodynamic modeling) ដើម្បីវាយតម្លៃពីបំរែបំរួលផ្ទៃដី និងលំហូរទឹក។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| RADARSAT Satellite Imagery Analysis (ERMAPPER 5) ការវិភាគទិន្នន័យរូបភាពផ្កាយរណប RADARSAT (ប្រើកម្មវិធី ERMAPPER 5) |
មានសមត្ថភាពគ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដីធំទូលាយ និងមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការតាមដានបម្រែបម្រួលទំហំទីតាំងវារីវប្បកម្មតាមពេលវេលា (ពីឆ្នាំ២០០១ ដល់ ២០០៤)។ | ត្រូវការទិន្នន័យផ្កាយរណបដែលអាចមានតម្លៃថ្លៃ និងកម្មវិធីជំនាញសម្រាប់បំប្លែងទិន្នន័យ ហើយវាមិនអាចបង្ហាញពីសកម្មភាពនៅក្រោមផ្ទៃទឹកបានទេ។ | បានបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ថាផ្ទៃដីក្បូនបណ្តែតចិញ្ចឹមខ្យងគ្រែងបានកើនឡើង ៣ ដង ពី ០,៥ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ទៅ ១,៥ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ។ |
| Princeton Ocean Model 2D (POM 2D) Simulation ការក្លែងធ្វើគំរូចរន្តទឹកសមុទ្រ POM ទ្រង់ទ្រាយ ២ វិមាត្រ |
អាចធ្វើគំរូនៃចលនាទឹកជោរនាច និងចរន្តទឹកបានយ៉ាងល្អ ដែលជួយឱ្យយល់ដឹងពីផលប៉ះពាល់នៃការរាំងស្ទះដោយក្បូនចិញ្ចឹមសត្វទៅលើចរន្តទឹក។ | ទាមទារការសន្មត់ជាច្រើន (ដូចជាមិនគិតពីឥទ្ធិពលខ្យល់) និងត្រូវការទិន្នន័យកម្ពស់ទឹកសមុទ្រជាក់លាក់ដើម្បីធ្វើជាលក្ខខណ្ឌព្រំដែន (Boundary condition) សម្រាប់ដំណើរការម៉ូដែល។ | បានប៉ាន់ប្រមាណល្បឿនមធ្យមនៃចរន្តទឹក (០,២ ទៅ ០,៤ ម៉ែត្រ/វិនាទី) និងបង្ហាញថាការកើនឡើងក្បូនបានរារាំងការសាយភាយកូនខ្យង។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារឱ្យមានទិន្នន័យរូបភាពផ្កាយរណបតាមកាលកំណត់ និងកម្មវិធីកុំព្យូទ័រដែលមានសមត្ថភាពខ្ពស់សម្រាប់ដំណើរការម៉ូដែលធារាសាស្ត្រ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅតំបន់ឈូងសមុទ្រពាក់កណ្តាលបិទជិតស្រីរាជា (Ao Sriracha) ប្រទេសថៃ ដោយសន្មត់ថាចរន្តទឹកមិនរងឥទ្ធិពលពីខ្យល់ឡើយ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា តំបន់ឆ្នេរភាគច្រើនរងឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងពីខ្យល់មូសុង ដូច្នេះការអនុវត្តម៉ូដែលនេះនៅកម្ពុជាចាំបាច់ត្រូវបញ្ចូលទិន្នន័យខ្យល់បន្ថែមដើម្បីទទួលបានលទ្ធផលសុក្រឹត។ ទោះយ៉ាងណា សណ្ឋានដីនេះមានលក្ខណៈស្រដៀងគ្នាទៅនឹងតំបន់ព្រែក និងសមុទ្ររាក់ៗនៅកម្ពុជា។
វិធីសាស្ត្ររួមបញ្ចូលគ្នារវាងការប្រើប្រាស់ផ្កាយរណប និងការធ្វើគំរូចរន្តទឹកនេះ មានសក្តានុពលខ្ពស់ក្នុងការយកមកអនុវត្តសម្រាប់ការគ្រប់គ្រងវិស័យវារីវប្បកម្មនៅកម្ពុជា។
បច្ចេកទេសនេះគឺជាឧបករណ៍ដ៏សំខាន់ដែលកម្ពុជាអាចប្រើដើម្បីអភិវឌ្ឍវិស័យវារីវប្បកម្មសមុទ្រប្រកបដោយចីរភាព និងការពារការខូចខាតប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីពីការកេងប្រវ័ញ្ចហួសកម្រិត។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| RADARSAT (ប្រព័ន្ធផ្កាយរណបរ៉ាដាសាត) | ផ្កាយរណបសង្កេតផែនដីដែលប្រើប្រាស់រលកសញ្ញារ៉ាដាដើម្បីថតយករូបភាពផ្ទៃដីនិងសមុទ្រ។ វាមិនពឹងផ្អែកលើពន្លឺព្រះអាទិត្យទេ ដូច្នេះវាអាចថតបានទោះបីជាមានពពកក្រាស់ ឬនៅពេលយប់ក៏ដោយ ដែលក្នុងទីនេះត្រូវបានប្រើដើម្បីវាស់វែង និងតាមដានការរីកសាយភាយនៃផ្ទៃដីក្បូនចិញ្ចឹមខ្យងនៅលើផ្ទៃសមុទ្រ។ | ដូចជាការប្រើសត្វប្រចៀវបញ្ចេញសំឡេងទៅប៉ះវត្ថុហើយត្រលប់មកវិញ ដើម្បីដឹងពីទីតាំងនិងទំហំរបស់វត្ថុក្នុងទីងងឹត។ |
| POM 2 D (Princeton Ocean Model 2 dimensions) (ម៉ូដែលសមុទ្រព្រីនស្តុន ២ វិមាត្រ) | ជាកម្មវិធីកុំព្យូទ័រសម្រាប់ធ្វើគំរូក្លែងធ្វើ (Simulation) ពីចលនាទឹកសមុទ្រ ចរន្តទឹក និងបំរែបំរួលកម្ពស់ទឹក ដោយផ្អែកលើរូបមន្តគណិតវិទ្យានិងរូបវិទ្យា ក្នុងកម្រិត២វិមាត្រ (ផ្ទៃរាប) ដែលជួយឱ្យអ្នកស្រាវជ្រាវអាចទស្សន៍ទាយពីលំហូរទឹកកាត់តំបន់ក្បូនចិញ្ចឹមសត្វ។ | ដូចជាការលេងហ្គេមសាងសង់ទីក្រុង (SimCity) ដែលយើងអាចមើលឃើញពីរបៀបដែលចរាចរណ៍ (ទឹក) ហូរចូលនិងចេញតាមផ្លូវនៅពេលមានការផ្លាស់ប្តូរផ្សេងៗនៅលើផែនទី។ |
| spat (កូនខ្យង ឬដង្កូវខ្យង) | ដំណាក់កាលដំបូងនៃជីវិតរបស់ខ្យងគ្រែង (Perna viridis) ដែលទើបនឹងញាស់ និងហែលបណ្តែតតាមចរន្តទឹកសមុទ្រ មុនពេលពួកវាឈប់ហែល រួចទៅតោងជាប់នឹងវត្ថុរឹងណាមួយ (ដូចជាខ្សែចំណង ឬក្បូនប្ញស្សី) ដើម្បីលូតលាស់ធំធាត់។ | ដូចជាគ្រាប់ពូជរុក្ខជាតិដែលហោះតាមខ្យល់ រហូតដល់វាធ្លាក់លើដីសើម ទើបវាចាក់ឫសដុះជាដើមជាប់នៅនឹងកន្លែង។ |
| Residue current (ចរន្តសំណល់ ឬចរន្តសេសសល់) | ចរន្តទឹកសរុបដែលនៅសេសសល់បន្ទាប់ពីបានដកចេញនូវឥទ្ធិពលផ្លាស់ប្តូរចុះឡើងនៃទឹកជោរ និងទឹកនាច។ វាជាសូចនាករដែលបង្ហាញពីទិសដៅពិតប្រាកដ និងល្បឿនមធ្យមដែលទឹក (ព្រមទាំងកូនខ្យងបណ្តែតទឹក) ផ្លាស់ទីក្នុងរយៈពេលយូរ។ | ដូចជាការដើររបស់មនុស្សស្រវឹងដែលដើរទៅមុខផង ថយក្រោយផង តែបើយើងគិតពីលទ្ធផលចុងក្រោយ គាត់នៅតែបានរំកិលខ្លួនទៅមុខឆ្ងាយជាងទីតាំងដើមបន្តិច។ |
| momentum balance (តុល្យភាពសន្ទុះ ឬម៉ូម៉ង់តូម) | គោលការណ៍រូបវិទ្យាដែលប្រើក្នុងម៉ូដែលទឹក ដើម្បីគណនានិងពន្យល់ពីការផ្លាស់ប្តូរល្បឿន និងទិសដៅរបស់ទឹកសមុទ្រ ដោយពិចារណាលើកម្លាំងផ្សេងៗដែលធ្វើសកម្មភាពមកលើវា ដូចជាកម្លាំងទាញរបស់ព្រះច័ន្ទ (ទឹកជោរនាច) ការបង្វិលរបស់ផែនដី និងកម្លាំងកកិតនៃបាតសមុទ្រ។ | ដូចជាការទាត់បាល់ ដែលបាល់នឹងហោះទៅតាមទិសដៅ និងកម្លាំងជើងដែលទាត់ បូករួមទាំងកម្លាំងខ្យល់ដែលបក់ប៉ះវា។ |
| mass balance (តុល្យភាពម៉ាស) | ច្បាប់រក្សាម៉ាសក្នុងប្រព័ន្ធធារាសាស្ត្រ ដែលបញ្ជាក់ថាបរិមាណទឹកសរុបដែលហូរចូលក្នុងតំបន់ឈូងសមុទ្រណាមួយ ត្រូវតែស្មើនឹងបរិមាណទឹកដែលហូរចេញ បូករួមនឹងការផ្លាស់ប្តូរកម្ពស់ទឹក (បរិមាណទឹកដែលស្តុកទុក) ក្នុងតំបន់នោះ ព្រោះទឹកមិនអាចបាត់បង់ដោយឯកឯងបានទេ។ | ដូចជាការចាក់ទឹកចូលក្នុងធុងដែលមានចោះរន្ធ បើទឹកដែលចាក់ចូលមានបរិមាណច្រើនជាងទឹកដែលហូរចេញ នោះកម្ពស់ទឹកនៅក្នុងធុងច្បាស់ជានឹងកើនឡើង។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
