បញ្ហា (The Problem)៖ សំណល់សំបកគ្រំចំពុះទាពីការកែច្នៃគ្រឿងសមុទ្រជាកាកសំណល់ដែលពិបាកក្នុងការបំបាត់ និងចំណាយពេលយូរក្នុងការរលាយ ដែលបង្កផលប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន។ ការស្រាវជ្រាវនេះមានគោលបំណងបន្ថែមតម្លៃដល់សំណល់ទាំងនេះដោយកែច្នៃវាទៅជាជីទឹកជីវចម្រាញ់សម្រាប់ការដាំដុះ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធបន្ទុំដោយមិនបញ្ចេញបញ្ចូលខ្យល់ (Non-aerated fermentation) ដើម្បីផលិតជីវចម្រាញ់ពីសំបកគ្រំចំពុះទា និងបានសាកល្បងប្រសិទ្ធភាពរបស់វាក្នុងការដាំត្រកួន។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| 100% Chemical Liquid Fertilizer (Control) ការប្រើប្រាស់ជីគីមីទឹករាវសុទ្ធ ១០០% (រូបមន្តត្រួតពិនិត្យ) |
ផ្តល់នូវការលូតលាស់លឿនបំផុត និងមានកម្ពស់ដើមខ្ពស់ជាងគេ។ | ចំណាយថវិកាច្រើនលើការទិញជីគីមី និងមិនបានប្រើប្រាស់កាកសំណល់ឱ្យមានប្រយោជន៍។ | កម្ពស់ត្រកួនមធ្យម ២៩,៨០ សង់ទីម៉ែត្រ ក្រោយពេលដាំ ៣០ ថ្ងៃ។ |
| Mixed Chemical Fertilizer and Bio-extract Treatment 2 (Formula 4) ការប្រើប្រាស់ជីគីមីលាយជាមួយជីវចម្រាញ់រូបមន្តទី២ (Formula 4) |
ជួយកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់ជីគីមីដោយនៅតែផ្តល់ការលូតលាស់ប្រហាក់ប្រហែលនឹងការប្រើជីគីមីសុទ្ធ។ | ជីវចម្រាញ់រូបមន្តទី២ មានផ្ទុកកាល់ស្យូមអុកស៊ីត (CaO) ទាបជាងរូបមន្តទី១ ហើយត្រូវការការបន្ថែមស្ករកាកអំពៅច្រើនជាង។ | កម្ពស់ត្រកួនមធ្យម ២៦,៧៧ សង់ទីម៉ែត្រ ក្រោយពេលដាំ ៣០ ថ្ងៃ។ |
| Mixed Chemical Fertilizer and Bio-extract Treatment 1 (Formula 1) ការប្រើប្រាស់ជីគីមីលាយជាមួយជីវចម្រាញ់រូបមន្តទី១ (Formula 1) |
ជីវចម្រាញ់មានបរិមាណកាល់ស្យូមអុកស៊ីត (CaO) ខ្ពស់ដល់ទៅ ៥,០៨% ដែលជួយកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់ជីគីមីដែលផ្តល់ជាតិកាល់ស្យូមបានយ៉ាងល្អ។ | ការលូតលាស់របស់រុក្ខជាតិមានកម្រិតទាបជាងរូបមន្តត្រួតពិនិត្យ និងរូបមន្តទី៤ បន្តិច។ | កម្ពស់ត្រកួនមធ្យម ២០,៣៧ សង់ទីម៉ែត្រ ក្រោយពេលដាំ ៣០ ថ្ងៃ។ |
| 100% Bio-extract without Chemical Fertilizer (Formula 3 & 6) ការប្រើប្រាស់ជីវចម្រាញ់សុទ្ធ ១០០% ដោយមិនលាយជីគីមី (Formula 3 & 6) |
មិនប្រើប្រាស់គីមីសោះ ដែលជួយសន្សំសំចៃខ្ពស់បំផុត និងមានភាពជាមិត្តនឹងបរិស្ថានខ្ពស់។ | រុក្ខជាតិលូតលាស់យឺតបំផុត ខ្វះសារធាតុចិញ្ចឹម ហើយក្នុងរូបមន្តទី៦ រុក្ខជាតិបានងាប់នៅថ្ងៃទី២០។ | កម្ពស់ត្រកួនមធ្យម ១២,៦៣ សង់ទីម៉ែត្រ (Formula 3) និងងាប់នៅថ្ងៃទី២០ (Formula 6)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារនូវឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍កម្រិតខ្ពស់សម្រាប់ការវិភាគរចនាសម្ព័ន្ធសំបក និងសារធាតុចិញ្ចឹម ព្រមទាំងត្រូវការធាតុផ្សំសាមញ្ញតម្លៃថោកសម្រាប់ដំណើរការបន្ទុំ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងខេត្ត Samut Songkhram ប្រទេសថៃ ដែលជាតំបន់សម្បូររោងចក្រកែច្នៃគ្រឿងសមុទ្រ ដោយប្រើប្រាស់មេអតិសុខុមប្រាណ Super LDD 2 របស់នាយកដ្ឋានអភិវឌ្ឍន៍ដីថៃ។ ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់កម្ពុជា ព្រោះកម្ពុជាមានអាកាសធាតុត្រូពិចស្រដៀងគ្នា ហើយខេត្តតំបន់ឆ្នេររបស់យើងក៏មានបញ្ហាសំណល់សំបកខ្យងក្តាមគ្រំ ដែលស្រដៀងគ្នានេះដែរ។
វិធីសាស្ត្រនៃការបំប្លែងសំណល់សំបកគ្រំ និងខ្យងទៅជាជីទឹកនេះ គឺមានសក្តានុពលខ្ពស់ និងអាចអនុវត្តបានយ៉ាងល្អនៅក្នុងបរិបទប្រទេសកម្ពុជា។
ការអនុវត្តបច្ចេកទេសនេះមិនត្រឹមតែជួយកាត់បន្ថយការបំពុលបរិស្ថានពីសំណល់សមុទ្រប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងលើកកម្ពស់គំរូកសិកម្មបែបចក្រា (Circular Agriculture) នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាប្រកបដោយនិរន្តរភាពផងដែរ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Non-aerated fermentation (ការបន្ទុំដោយមិនប្រើខ្យល់) | ជាដំណើរការបំប្លែងសារធាតុសរីរាង្គដោយប្រើប្រាស់អតិសុខុមប្រាណនៅក្នុងមជ្ឈដ្ឋានបិទជិត ដែលមិនមានវត្តមានអុកស៊ីហ្សែន ដើម្បីទាញយកសារធាតុចិញ្ចឹមបង្កើតជាជីទឹក។ | ដូចជាការផ្អាប់ជ្រក់ ឬត្រីប្រហុកក្នុងពាងបិទជិត ដែលមិនឱ្យខ្យល់ចូល ដើម្បីឱ្យសាច់ត្រី ឬបន្លែប្រែក្លាយជាម្ហូបតាមរយៈមេដំបែធម្មជាតិ។ |
| Bio-extract (ជីវចម្រាញ់) | ជាវត្ថុរាវដែលទទួលបានពីការរលាយ និងបំប្លែងកាកសំណល់សរីរាង្គ (ដូចជាសំបកគ្រំ) តាមរយៈការបន្ទុំ ដើម្បីទាញយកសារធាតុចិញ្ចឹមយកមកប្រើប្រាស់ជាជីកសិកម្ម។ | ដូចជាទឹកស៊ុបខាប់ៗដែលបានមកពីរំងាស់ឆ្អឹងសត្វរាប់ម៉ោង ដើម្បីទាញយកជាតិរ៉ែ និងវីតាមីនចេញពីឆ្អឹងមកក្នុងទឹក។ |
| Hydroponics (ប្រព័ន្ធដាំដុះដោយមិនប្រើដី) | ជាបច្ចេកទេសដាំរុក្ខជាតិដោយមិនពឹងផ្អែកលើដី ប៉ុន្តែប្រើប្រាស់ទឹកដែលលាយបញ្ចូលនូវសារធាតុចិញ្ចឹមចាំបាច់ដោយផ្ទាល់ទៅកាន់ឫសរបស់រុក្ខជាតិ។ | ដូចជាការបញ្ចុកអាហារបំប៉នតាមសរសៃឈាមដោយផ្ទាល់ទៅកាន់អ្នកជំងឺ ជាជាងឱ្យពួកគេញ៉ាំអាហារតាមមាត់ធម្មតា។ |
| Microbial Activator (មេអតិសុខុមប្រាណជំនួយ) | ជាបណ្តុំនៃបាក់តេរី ឬផ្សិតល្អៗដែលគេបន្ថែមទៅក្នុងកាកសំណល់ ដើម្បីពន្លឿនដំណើរការពុកផុយ និងរំលាយសារធាតុរឹងៗឱ្យក្លាយជាជីបានលឿន។ | ដូចជាការដាក់មេដំបែទៅក្នុងម្សៅនំប៉័ង ដើម្បីធ្វើឱ្យនំប៉័ងឡើងប៉ោងលឿន និងទន់ល្អ។ |
| Calcium oxide (កាល់ស្យូមអុកស៊ីត) | ជាសមាសធាតុគីមីមួយប្រភេទដែលសំបូរក្នុងសំបកសត្វសមុទ្រ ដែលដើរតួយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការជួយពង្រឹងកោសិការុក្ខជាតិ កុំឱ្យផុយស្រួយ ឬរលួយ។ | ដូចជាជាតិកាល់ស្យូមក្នុងទឹកដោះគោដែលជួយឱ្យឆ្អឹងក្មេងៗលូតលាស់រឹងមាំ ការពារមិនឱ្យងាយបាក់។ |
| Chitin (គីទីន) | ជាសារធាតុសរីរាង្គរឹងដែលបង្កើតបានជាសំបកក្រៅរបស់សត្វល្អិត និងសត្វសមុទ្រ (ក្ដាម បង្គា គ្រំ) ដែលអាចជួយការពាររុក្ខជាតិពីជំងឺ និងសត្វល្អិតចង្រៃនៅពេលយកមកធ្វើជាជី។ | ដូចជាអាវក្រោះការពារដែលពាក់ដោយទាហាន ដើម្បីការពាររាងកាយពីការវាយប្រហារផ្សេងៗ។ |
| Scanning Electron Microscopy (ម៉ាស៊ីនមីក្រូទស្សន៍អេឡិចត្រុង) | ជាឧបករណ៍វិទ្យាសាស្ត្រកម្រិតខ្ពស់ដែលប្រើប្រាស់កាំរស្មីអេឡិចត្រុងដើម្បីថតរូបភាពពង្រីកផ្ទៃខាងក្រៅនៃវត្ថុណាមួយបានយ៉ាងលម្អិតបំផុតរហូតដល់កម្រិតមីក្រូ។ | ដូចជាការប្រើកែវពង្រីកវេទមន្តដែលអាចមើលឃើញរន្ធតូចៗនៅលើសរសៃសក់របស់យើងបានយ៉ាងច្បាស់។ |
| Molasses (ស្ករកាកអំពៅ) | ជាវត្ថុរាវខាប់ពណ៌ខ្មៅដែលនៅសល់ពីការចម្រាញ់ស្ករស ដែលគេប្រើប្រាស់ជាប្រភពអាហារ (កាបូន) ដ៏សំខាន់សម្រាប់ចិញ្ចឹមអតិសុខុមប្រាណក្នុងដំណើរការបន្ទុំ។ | ដូចជាភេសជ្ជៈប៉ូវកម្លាំងសម្រាប់កម្មករ (អតិសុខុមប្រាណ) ដើម្បីឱ្យពួកគេមានកម្លាំងធ្វើការរំលាយសំណល់សំបកគ្រំបានលឿន។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
