បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះមានគោលបំណងធ្វើតេស្ត និងវាយតម្លៃលើកញ្ចប់បច្ចេកវិទ្យាផ្សេងៗគ្នា ដើម្បីបង្កើនទិន្នផល និងទំហំរបស់ផ្កាម្លិះ (Jasminum sambac Ait.) ឱ្យបានប្រសើរឡើង។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការពិសោធន៍ត្រូវបានអនុវត្តដោយប្រើប្រាស់ទ្រង់ទ្រាយប្លុកចៃដន្យពេញលេញ (Randomized Complete Block Design) ដែលមាន ៤ វគ្គ និងការធ្វើតេស្តលើ ៥ កញ្ចប់បច្ចេកវិទ្យាខុសៗគ្នា។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Technology Package 3 (Screen house, poly mulch, drip irrigation, chemicals + seaweed) កញ្ចប់បច្ចេកវិទ្យាទី៣ (រោងសំណាញ់, គ្របប្លាស្ទិកខ្មៅ, ទឹកន្តក់, សារធាតុគីមី និងសារាយសមុទ្រ) |
ផ្តល់ទិន្នផលផ្កាខ្ពស់បំផុត និងជួយរក្សាសំណើម កាត់បន្ថយស្មៅ និងរក្សាសីតុណ្ហភាពដីបានយ៉ាងល្អដោយសារការប្រើប្លាស្ទិក។ ការប្រើប្រព័ន្ធទឹកន្តក់ជួយសន្សំសំចៃទឹក និងមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់។ | ត្រូវការចំណាយដើមទុនខ្ពស់ដំបូង លើការរៀបចំរោងសំណាញ់ ប្រព័ន្ធទឹកន្តក់ ទិញបន្ទះប្លាស្ទិក និងសារធាតុគីមីផ្សេងៗ។ | ទទួលបានទិន្នផល ៩០៤,៣ ផ្កាក្នុងមួយដើម និងជួយឱ្យផ្កាមានទម្ងន់ធ្ងន់ជាងគេ (០,២១៣ ក្រាម/ផ្កា)។ |
| Technology Package 1 (Screen house, rice straw, mini-sprinkler, 500ppm Paclobutrazole) កញ្ចប់បច្ចេកវិទ្យាទី១ (រោងសំណាញ់, គ្របចំបើង, ទឹកសាចខ្នាតតូច, Paclobutrazole 500ppm) |
ផ្តល់ទិន្នផលបានខ្ពស់គួរសម និងអាចកាត់បន្ថយចំណាយលើសម្ភារៈគ្របគល់ ដោយប្រើប្រាស់ចំបើងដែលអាចរកបានងាយស្រួលនៅក្នុងស្រុក។ | ការប្រើប្រាស់កំហាប់សារធាតុគីមីខ្ពស់ (Paclobutrazole 500ppm) អាចកាត់បន្ថយទម្ងន់ផ្កាជាងកញ្ចប់ទី៣ ដោយសារឥទ្ធិពលទប់ស្កាត់ការលូតលាស់ខ្លាំងពេក។ | ទទួលបានទិន្នផល ៧៨៦,០ ផ្កាក្នុងមួយដើម។ |
| Technology Package 5 (Outside, rice straw, mini-sprinkler, no chemicals - Control) កញ្ចប់បច្ចេកវិទ្យាទី៥ (ដាំទីវាល, គ្របចំបើង, ទឹកសាចខ្នាតតូច, មិនប្រើគីមី - កញ្ចប់ត្រួតពិនិត្យ) |
ចំណាយដើមទុនទាបបំផុត មិនត្រូវការបច្ចេកទេសស្មុគស្មាញ និងគ្មានការបន្សល់ទុកនូវសំណល់គីមីកសិកម្ម។ | ទិន្នផលមានកម្រិតទាបបំផុត ជាពិសេសនៅរដូវរងាដែលអាកាសធាតុមិនអំណោយផលដល់ការចេញផ្កា។ | ទទួលបានទិន្នផលត្រឹមតែ ១៩២,០ ផ្កាក្នុងមួយដើមប៉ុណ្ណោះ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តកញ្ចប់បច្ចេកវិទ្យាទាំងនេះ តម្រូវឱ្យមានការវិនិយោគលើរចនាសម្ព័ន្ធកសិកម្ម ប្រព័ន្ធស្រោចស្រព និងធាតុចូលកសិកម្មផ្សេងៗ ដែលមានតម្លៃខុសៗគ្នាអាស្រ័យលើកម្រិតនៃបច្ចេកវិទ្យា។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅមជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវសាកវប្បកម្មខេត្តស៊ីសាកេត (Si Sa Ket) ប្រទេសថៃ ចន្លោះខែសីហា ២០០២ ដល់ខែមីនា ២០០៣ ដោយផ្តោតលើការផលិតផ្កាម្លិះក្នុងរដូវរងា។ ដោយសារលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ និងប្រភេទដីនៅខេត្តស៊ីសាកេត មានភាពស្រដៀងគ្នាយ៉ាងខ្លាំងនឹងខេត្តភាគពាយ័ព្យនៃប្រទេសកម្ពុជា (ដូចជា ខេត្តឧត្តរមានជ័យ និងព្រះវិហារ) ទិន្នន័យនេះមានភាពពាក់ព័ន្ធ និងអាចយកមកអនុវត្តបានប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព។
បច្ចេកវិទ្យាទាំងនេះមានសក្តានុពលខ្ពស់សម្រាប់កសិករកម្ពុជា ក្នុងការបង្កើនទិន្នផលផ្កាម្លិះក្រៅរដូវ (ជាពិសេសក្នុងរដូវរងា) ដែលជារដូវមានតម្រូវការទីផ្សារ និងតម្លៃខ្ពស់។
ការសហការរវាងស្ថាប័នរដ្ឋាភិបាល (ដូចជាក្រសួងកសិកម្ម) និងវិស័យឯកជន ក្នុងការជួយជ្រោមជ្រែងផ្នែកដើមទុន និងបច្ចេកទេសដល់កសិករ នឹងជំរុញឱ្យការអនុវត្តបច្ចេកវិទ្យានេះទទួលបានជោគជ័យ និងផ្លាស់ប្តូរការដាំដុះម្លិះពីលក្ខណៈគ្រួសារ ទៅជាកសិកម្មបែបពាណិជ្ជកម្ម។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Paclobutrazole (ប៉ាខ្លូប៊ូត្រាហ្សូល / សារធាតុទប់ស្កាត់ការលូតលាស់) | គឺជាសារធាតុគីមីដែលគេប្រើប្រាស់ក្នុងវិស័យកសិកម្ម ដើម្បីទប់ស្កាត់ការលូតលាស់ផ្នែកខាងលើនៃរុក្ខជាតិ (ដូចជាមែកនិងស្លឹក) និងជំរុញឱ្យរុក្ខជាតិងាកមកផ្តោតលើការបញ្ចេញផ្កាវិញ ដែលជាទូទៅត្រូវបានគេប្រើដើម្បីធ្វើឱ្យដំណាំចេញផ្កាខុសរដូវ។ | វាប្រៀបដូចជាការប្រាប់ដើមឈើឱ្យឈប់លូតកម្ពស់ ហើយងាកមកបញ្ចេញកម្លាំងបង្កើតផ្កាជំនួសវិញ។ |
| Chlomequat chloride / CCC (ក្លូមេក្វាត ក្លរ៉ាយ / សារធាតុពន្យឺតការលូតលាស់) | ជាសារធាតុគីមីកសិកម្មដែលជួយពន្យឺតការលូតលាស់របស់មែកធាងថ្មី ធ្វើឱ្យថ្នាំងរុក្ខជាតិខ្លី ជួយឱ្យដើមមានភាពរឹងមាំ និងសន្សំសំចៃអាហារដើម្បីយកទៅចិញ្ចឹមផ្កាដែលទើបនឹងកាត់តែងរួចឱ្យមានទំហំធំល្អ។ | ដូចជាការដាក់ហ្វ្រាំងកង់មិនឱ្យដើមឈើលូតលាស់លឿនពេក ដើម្បីទុកកម្លាំងផ្តោតទៅលើការបង្កើតផ្កា។ |
| Potassium nitrate / KNO3 (ប៉ូតាស្យូមនីត្រាត / ជីជំរុញការបែកពន្លក) | ជាប្រភេទជីគីមីសិប្បនិម្មិត ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយដើម្បីបាញ់លើស្លឹក ឬមែកក្នុងគោលបំណងដាស់រុក្ខជាតិពីការសម្ងំ (Dormancy) និងជំរុញឱ្យវាឆាប់បែកពន្លកថ្មី ឬចេញផ្កាភ្លាមៗក្រោយពេលកាត់តែងមែករួច។ | វាប្រៀបដូចជាម៉ោងរោទ៍ ដែលដាស់ដើមឈើឱ្យភ្ញាក់ពីគេង រួចចាប់ផ្តើមបញ្ចេញពន្លកថ្មីៗភ្លាមៗ។ |
| Polyethylene black sheet mulching (ការគ្របគល់ដោយបន្ទះប្លាស្ទិកពណ៌ខ្មៅ) | គឺជាការប្រើប្រាស់បន្ទះប្លាស្ទិកពណ៌ខ្មៅដើម្បីគ្របពីលើដីជុំវិញគល់រុក្ខជាតិ ដែលបច្ចេកទេសនេះជួយរក្សាសំណើមដី កាត់បន្ថយការហួតទឹក ទប់ស្កាត់ការដុះស្មៅចង្រៃ និងជួយរក្សាសីតុណ្ហភាពដីឱ្យនៅកក់ក្តៅជានិច្ច ផ្តល់ភាពងាយស្រួលដល់ឫសក្នុងការស្រូបយកសារធាតុចិញ្ចឹម។ | វាដូចជាការពាក់អាវធំឱ្យដី ដើម្បីការពារកុំឱ្យទឹកឆាប់ស្ងួត និងការពារកុំឱ្យស្មៅអាក្រក់ដុះដណ្តើមជី។ |
| Light pruning (ការកាត់តែងមែកប្រភេទស្រាល) | គឺជាការកាត់យកតែចុងមែក ឬមែកតូចៗចាស់ៗចេញបន្តិចបន្តួច ដើម្បីជំរុញឱ្យដើមរុក្ខជាតិបញ្ចេញពន្លកថ្មី និងផ្កាថ្មី ដោយមិនធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់រចនាសម្ព័ន្ធដើមទាំងមូលខ្លាំងពេក ដែលអាចធ្វើឱ្យដើមឈើខូចខាតឬស្ត្រេស។ | ដូចជាការកាត់តម្រឹមចុងសក់បន្តិចបន្តួច ដើម្បីឱ្យសក់ដុះមកវិញលឿន និងមានសុខភាពល្អ។ |
| Randomized complete block design / RCB (ទ្រង់ទ្រាយប្លុកចៃដន្យពេញលេញ) | គឺជាវិធីសាស្ត្ររៀបចំការពិសោធន៍បែបវិទ្យាសាស្ត្រ ដោយបែងចែកកន្លែងពិសោធន៍ជាប្លុកៗ (ក្រុម) ដែលមានលក្ខខណ្ឌស្រដៀងគ្នា ហើយធ្វើការសាកល្បងដោយចៃដន្យនៅក្នុងប្លុកនីមួយៗ ដើម្បីកាត់បន្ថយភាពលម្អៀងនៃលទ្ធផលទិន្នន័យពីកត្តាខាងក្រៅ។ | ដូចជាការចែកសិស្សជាក្រុមៗដែលមានសមត្ថភាពប្រហាក់ប្រហែលគ្នា រួចឱ្យពួកគេធ្វើតេស្តដោយចៃដន្យ ដើម្បីវាយតម្លៃវិធីសាស្ត្របង្រៀនដោយយុត្តិធម៌។ |
| Vegetative and reproductive growth (ការលូតលាស់ផ្នែករាងកាយ និងការបន្តពូជ) | គឺជាដំណាក់កាលលូតលាស់ពីរផ្សេងគ្នារបស់រុក្ខជាតិ ដោយពាក្យ Vegetative សំដៅលើការលូតលាស់មែកធាងនិងស្លឹក ចំណែកឯ Reproductive គឺជាការផ្លាស់ប្តូរទៅរកការបញ្ចេញផ្កា និងផ្លែ។ កសិករត្រូវចេះប្រើប្រាស់បច្ចេកទេសគីមីដើម្បីបង្វែរពី Vegetative ទៅ Reproductive។ | ដូចជាមនុស្សលូតលាស់ធំធាត់រាងកាយ (Vegetative) រួចឈានចូលវ័យដែលអាចមានកូនចៅបាន (Reproductive)។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
