បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះសិក្សាពីផលប៉ះពាល់នៃការប្រើប្រាស់ទឹកសំណល់ពីវារីវប្បកម្មដែលមានផ្ទុកសារធាតុពុលពណ៌បៃតងម៉ាឡាស៊ីត (Malachite Green) មកស្រោចស្រព ឬដាំដុះដំណាំស្ពៃតឿ Brassica chinensis តាមប្រព័ន្ធទឹក ដើម្បីវាយតម្លៃពីសុវត្ថិភាពចំណីអាហារ និងការលូតលាស់របស់រុក្ខជាតិ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធដាំដុះក្នុងទឹក ដោយពិសោធន៍លើកូនស្ពៃតឿជាមួយនឹងកំហាប់ម៉ាឡាស៊ីតខុសៗគ្នាក្នុងរយៈពេល ៤សប្តាហ៍។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Hydroponic cultivation without Malachite Green (Control) ការដាំដុះដោយគ្មានសារធាតុពណ៌បៃតងម៉ាឡាស៊ីត (Control) |
ផ្តល់ការលូតលាស់រឹងមាំធម្មតាដល់រុក្ខជាតិ និងមានកម្រិតអុកសាឡាត (Oxalate) ទាបដែលមានសុវត្ថិភាពសម្រាប់ការបរិភោគ។ | ទាមទារប្រភពទឹកស្អាត និងមិនអាចទាញយកប្រយោជន៍ពីទឹកសំណល់វារីវប្បកម្មបានទេ។ | ប្រវែងឫសជាមធ្យម ១៤.០០ សង់ទីម៉ែត្រ ម៉ាសស្ងួត ១.៨០ ក្រាម/ដើម និងកម្រិតអុកសាឡាតទាបបំផុត (០.៨៨ g/100g )។ |
| Hydroponic cultivation with 1 mg/L Malachite Green ការដាំដុះជាមួយនឹងសារធាតុពណ៌បៃតងម៉ាឡាស៊ីតកំហាប់ ១ មីលីក្រាម/លីត្រ |
មិនមានការថយចុះខ្លាំងនៃការលូតលាស់ផ្នែកដើមនិងស្លឹក ហើយអនុញ្ញាតឱ្យប្រើប្រាស់ទឹកសំណល់វារីវប្បកម្មឡើងវិញបានដោយរក្សាទិន្នផលដដែល។ | កើនឡើងនូវកម្រិតអុកសាឡាតនៅក្នុងស្លឹកដែលអាចបង្កហានិភ័យសុខភាព (ដូចជាគ្រួសក្នុងតម្រងនោម) និងអាចមានការប្រមូលផ្តុំសារធាតុពុល។ | ប្រវែងឫសជាមធ្យម ១៤.៥០ សង់ទីម៉ែត្រ ម៉ាសស្ងួត ១.២២ ក្រាម/ដើម តែបរិមាណអុកសាឡាតកើនឡើងដល់ ១.០៤ g/100g ។ |
| Hydroponic cultivation with 2-4 mg/L Malachite Green ការដាំដុះជាមួយនឹងសារធាតុពណ៌បៃតងម៉ាឡាស៊ីតកំហាប់ ២ ទៅ ៤ មីលីក្រាម/លីត្រ |
បង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ពីដែនកំណត់នៃការទ្រាំទ្ររបស់រុក្ខជាតិចំពោះសារធាតុពុលខ្ពស់ សម្រាប់ការសិក្សាស្រាវជ្រាវ (Phytotoxicity)។ | ពុលខ្លាំងដល់ឫស ធ្វើឱ្យរុក្ខជាតិក្រិន ថយចុះម៉ាសស្ងួត និងមានការប្រមូលផ្តុំអុកសាឡាតក្នុងកម្រិតខ្ពស់បំផុត។ | ប្រវែងឫសធ្លាក់ចុះមកត្រឹមប្រមាណ ៦.៥៨ ទៅ ៧.១៧ សង់ទីម៉ែត្រ ម៉ាសស្ងួតនៅសល់ត្រឹម ០.៨៦ ទៅ ១.១៧ ក្រាម/ដើម និងអុកសាឡាតកើនដល់ ១.២០-១.៣១ g/100g ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារនូវឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍កម្រិតមធ្យម ប្រព័ន្ធដាំដុះក្នុងទឹក (Hydroponics) និងសារធាតុគីមីសម្រាប់វិភាគបរិមាណ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍នៃសាកលវិទ្យាល័យខនកែន ប្រទេសថៃ ក្រោមលក្ខខណ្ឌសីតុណ្ហភាពធម្មតា (២៤-២៩°C) ដោយប្រើពូជស្ពៃតឿ Brassica chinensis ធម្មតា។ ទិន្នន័យនេះមានអត្ថប្រយោជន៍ខ្លាំងសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដោយសារយើងមានអាកាសធាតុស្រដៀងគ្នា និងការបរិភោគបន្លែប្រភេទនេះច្រើន ប៉ុន្តែលទ្ធផលក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍អាចមានភាពខុសគ្នាបន្តិចបន្តួចពីការដាំដុះជាក់ស្តែងនៅតាមកសិដ្ឋានធំៗដែលប្រឈមនឹងអាកាសធាតុប្រែប្រួល។
ការស្រាវជ្រាវនេះមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ក្នុងការវាយតម្លៃហានិភ័យសុវត្ថិភាពចំណីអាហារ នៃការយកទឹកសំណល់វារីវប្បកម្មមកស្រោចស្រពដំណាំ។
ជារួម ការទាញយកទឹកសំណល់មកប្រើប្រាស់ឡើងវិញអាចជួយសន្សំសំចៃធនធានទឹក និងជី ប៉ុន្តែបើគ្មានការត្រួតពិនិត្យសារធាតុគីមីឲ្យបានតឹងរ៉ឹងទេ វាអាចផ្ទេរសារធាតុពុលដ៏គ្រោះថ្នាក់ចូលទៅក្នុងខ្សែសង្វាក់ចំណីអាហាររបស់មនុស្សបានយ៉ាងងាយ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Malachite Green (ពណ៌បៃតងម៉ាឡាស៊ីត) | វាគឺជាសារធាតុគីមីពណ៌បៃតងដែលគេនិយមប្រើប្រាស់ជាថ្នាំសម្លាប់មេរោគផ្សិត និងប៉ារ៉ាស៊ីតនៅក្នុងការចិញ្ចឹមត្រី ប៉ុន្តែវាត្រូវបានហាមឃាត់នៅប្រទេសជាច្រើនដោយសារវាមានជាតិពុលដែលអាចបង្កជំងឺមហារីក។ | ដូចជាថ្នាំលាបពណ៌ដែលជ្រាបចូលសាច់ក្រណាត់ ហើយពិបាកលាងជម្រះចេញ ព្រមទាំងអាចបង្កគ្រោះថ្នាក់បើប៉ះពាល់ស្បែករាល់ថ្ងៃ។ |
| Hydroponic culture (ការដាំដុះក្នុងប្រព័ន្ធទឹក ឬ អ៊ីដ្រូប៉ូនិក) | គឺជាវិធីសាស្ត្រដាំដុះរុក្ខជាតិដោយមិនប្រើដី ដោយជំនួសមកវិញនូវការត្រាំឫសក្នុងទឹកដែលមានលាយសារធាតុចិញ្ចឹម (ជីទឹក) ចាំបាច់សម្រាប់ការលូតលាស់។ | ដូចជាការផ្តល់វីតាមីនតាមសេរ៉ូមផ្ទាល់ទៅក្នុងសរសៃឈាមមនុស្សជំនួសឱ្យការញ៉ាំអាហារតាមមាត់។ |
| Bioaccumulation (ការប្រមូលផ្តុំជីវសាស្ត្រ ឬ ការសន្សំសារធាតុក្នុងជាលិកា) | គឺជាដំណើរការដែលសារធាតុគីមី ឬសារធាតុពុលត្រូវបានស្រូបយក និងសន្សំទុកក្នុងជាលិការបស់សារពាង្គកាយ (ដូចជារុក្ខជាតិ ឬសត្វ) ដែលបរិមាណរបស់វាកើនឡើងពីមួយថ្ងៃទៅមួយថ្ងៃ។ | ដូចជាការសន្សំប្រាក់កាក់ក្នុងកូនជ្រូក ដោយសារធាតុពុលចេះតែកើនឡើងបន្តិចម្តងៗក្នុងខ្លួនរុក្ខជាតិរហូតដល់កម្រិតគ្រោះថ្នាក់ដល់អ្នកបរិភោគ។ |
| ATR-FTIR spectroscopy (វិសាលគម ATR-FTIR) | គឺជាបច្ចេកទេសវិភាគក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ដែលប្រើប្រាស់ពន្លឺអ៊ីនហ្វ្រារ៉េដ ដើម្បីស្កេនរកមើលប្រភេទក្រុមម៉ូលេគុល ឬសារធាតុគីមីដែលលាក់ខ្លួននៅក្នុងសំណាករុក្ខជាតិ។ | ដូចជាការថតកាំរស្មីអ៊ិច (X-ray) ដើម្បីមើលរចនាសម្ព័ន្ធឆ្អឹងនៅក្នុងរាងកាយមនុស្ស ដើម្បីដឹងថាមានជំងឺអ្វីលាក់បាំង។ |
| Oxalate (អុកសាឡាត) | គឺជាសមាសធាតុសរីរាង្គដែលមាននៅក្នុងរុក្ខជាតិមួយចំនួន ដែលរុក្ខជាតិអាចផលិតកាន់តែច្រើនពេលវាជួបភាពតានតឹងឬជាតិពុល។ នៅពេលវាចូលក្នុងរាងកាយមនុស្ស វាអាចចាប់យកជាតិកាល់ស្យូមបង្កើតជាគ្រួសក្នុងតម្រងនោម។ | ដូចជាមេដែកដែលឆក់ស្រូបយកកម្ទេចដែកតូចៗផ្តុំគ្នាឱ្យក្លាយជាដុំរឹងមួយ រហូតធ្វើឱ្យស្ទះបំពង់ទឹក។ |
| Phytotransformation (ការបំប្លែងសារធាតុពុលដោយរុក្ខជាតិ) | គឺជាយន្តការធម្មជាតិដែលរុក្ខជាតិស្រូបយកសារធាតុពុល រួចប្រើប្រាស់អង់ស៊ីមក្នុងខ្លួនដើម្បីបំបែកសារធាតុទាំងនោះទៅជាសមាសធាតុដែលលែងមានជាតិពុល ឬមានជាតិពុលតិចជាងមុន។ | ដូចជារោងចក្រចម្រោះទឹកស្អាត ដែលបូមយកទឹកកខ្វក់មកកែច្នៃ និងបន្សាបជាតិពុលឱ្យក្លាយជាទឹកដែលអាចប្រើប្រាស់បាន។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
