បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះដោះស្រាយបញ្ហាការរាតត្បាតនៃសត្វល្អិតចៃម្សៅ ជាពិសេសប្រភេទ Pseudococcus cryptus ដែលជញ្ជក់រុក្ខទំពាំងបាយជូរក្រោមស្រទាប់សំបកផ្លែមង្ឃុត និងធ្វើឱ្យប៉ះពាល់យ៉ាងខ្លាំងដល់គុណភាពផ្លែឈើសម្រាប់ការនាំចេញ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានធ្វើឡើងតាមរយៈការសិក្សាអំពីវដ្តជីវិតរបស់សត្វល្អិត ការអង្កេតសត្រូវធម្មជាតិ និងការធ្វើពិសោធន៍ប្រើប្រាស់ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតទាំងនៅក្នុងចម្ការ និងក្រោយពេលប្រមូលផល។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Biological Control (Natural Enemies) ការគ្រប់គ្រងតាមបែបជីវសាស្រ្ត (ការប្រើប្រាស់សត្រូវធម្មជាតិ) |
មានសុវត្ថិភាពចំពោះបរិស្ថាន កាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់សារធាតុគីមីពុល និងជួយរក្សាតុល្យភាពប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីក្នុងចម្ការ។ | ទាមទារពេលវេលាយូរក្នុងការគ្រប់គ្រង កម្រិតប្រសិទ្ធភាពអាចប្រែប្រួលទៅតាមអាកាសធាតុ ហើយពិបាកក្នុងការបង្កាត់ពូជសត្រូវធម្មជាតិក្នុងបរិមាណច្រើន។ | សត្វល្អិតស្លាបស្បៃពណ៌បៃតង (Green lacewing Mallada basalis) អាចស៊ីកូនចៃម្សៅពី ៦.០៨ ទៅ ៩.១៦ ក្បាលក្នុងមួយថ្ងៃ។ |
| Chemical Control (Field Insecticides) ការប្រើប្រាស់ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតគីមីនៅចម្ការ |
មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ និងផ្តល់លទ្ធផលរហ័សក្នុងការកាត់បន្ថយចំនួនសត្វល្អិតចៃម្សៅពេលមានការរាតត្បាតខ្លាំង។ | អាចបន្សល់ទុកនូវសំណល់គីមីលើផ្លែឈើ ប៉ះពាល់ដល់សុខភាពអ្នកបរិភោគ សត្រូវធម្មជាតិ និងអាចបង្កឱ្យមានការផ្ទុះការរាតត្បាតកាន់តែខ្លាំង (Outbreak) បើប្រើប្រាស់ថ្នាំខុសប្រភេទ។ | ថ្នាំ Carbosulfan, Imidacloprid និង Dinotefuran ផ្តល់ប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការគ្រប់គ្រង តែការប្រើ Fipronil ធ្វើឱ្យចៃម្សៅកើនឡើង។ |
| Post-harvest Air-Pressured Spray ការបាញ់ខ្យល់សម្ពាធសម្អាតផ្លែក្រោយពេលប្រមូលផល |
មិនបន្សល់ទុកសារធាតុគីមីលើផ្លែមង្ឃុត មានសុវត្ថិភាពខ្ពស់ បំពេញតាមស្តង់ដារនាំចេញ (SPS) និងមិនធ្វើឱ្យខូចគុណភាពផ្លែ។ | តម្រូវឱ្យមានឧបករណ៍បាញ់ខ្យល់ និងចំណាយពេលវេលាព្រមទាំងកម្លាំងពលកម្មច្រើន ដោយសារត្រូវបាញ់សម្អាតផ្លែមង្ឃុតម្តងមួយៗ។ | ការបាញ់ខ្យល់សម្ពាធ ២០ psi រយៈពេល ១៥វិនាទីក្នុងមួយផ្លែ ទទួលបានប្រសិទ្ធភាព ៩៨.៦៩-៩៩.១០% ក្នុងការកម្ចាត់ចៃម្សៅនៅរយៈពេល ៧ថ្ងៃក្រោយអនុវត្ត។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ឯកសារនេះមិនបានបញ្ជាក់លម្អិតអំពីទំហំចំណាយជាសាច់ប្រាក់ក្នុងការអនុវត្តនោះទេ ប៉ុន្តែបានបង្ហាញពីតម្រូវការសម្ភារៈ និងឧបករណ៍សំខាន់ៗមួយចំនួន។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅតាមចម្ការកសិករក្នុងខេត្តចន្ទបុរី (Chantaburi) និងរ៉ាក់យ៉ង (Rayong) ប្រទេសថៃ ក្នុងចន្លោះឆ្នាំ២០០៣ ដល់ ២០០៥។ លទ្ធផលនៃការសិក្សានេះមានភាពពាក់ព័ន្ធខ្ពស់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដោយសារលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ ដី និងភូមិសាស្ត្រនៃការដាំដុះមង្ឃុតនៅតាមបណ្តាខេត្តជាប់ព្រំដែន ឬតំបន់ឆ្នេររបស់កម្ពុជាមានភាពស្រដៀងគ្នាខ្លាំងទៅនឹងតំបន់គោលដៅនៃការស្រាវជ្រាវនេះ។
វិធីសាស្ត្រនៃការគ្រប់គ្រងសត្វល្អិតចៃម្សៅដែលបានបង្ហាញក្នុងឯកសារនេះ ពិតជាមានអត្ថប្រយោជន៍ និងអាចយកមកអនុវត្តដោយផ្ទាល់ដើម្បីកែលម្អការដាំដុះមង្ឃុតនៅកម្ពុជា។
ជារួម ការអនុវត្តរួមគ្នារវាងការប្រើប្រាស់ថ្នាំកសិកម្មប្រកបដោយការប្រុងប្រយ័ត្ននៅចម្ការ និងការសម្អាតដោយខ្យល់សម្ពាធក្រោយប្រមូលផល គឺជាដំណោះស្រាយដ៏មានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការលើកកម្ពស់គុណភាពមង្ឃុតកម្ពុជាសម្រាប់ការនាំចេញ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Pseudococcus cryptus (សត្វល្អិតចៃម្សៅ) | ជាប្រភេទសត្វល្អិតចង្រៃដែលចូលចិត្តលាក់ខ្លួន និងជញ្ជក់រុក្ខទំពាំងបាយជូរ (សាប) នៅតាមត្រួយ ផ្កា និងជាពិសេសនៅក្រោមស្រទាប់ក្បាល (Sepals) នៃផ្លែមង្ឃុត ដែលធ្វើឱ្យផ្លែខូចគុណភាព និងមិនអាចនាំចេញបាន។ | ដូចជាមូសដែលលាក់ខ្លួនជញ្ជក់ឈាមយើងដោយស្ងាត់ៗនៅកន្លែងដែលពិបាកមើលឃើញ និងពិបាកវាយកម្ចាត់។ |
| Biological Control (ការគ្រប់គ្រងតាមបែបជីវសាស្រ្ត) | ការប្រើប្រាស់សត្រូវធម្មជាតិ (ដូចជាសត្វល្អិតចាប់ស៊ី ឬប៉ារ៉ាស៊ីត) ដើម្បីគ្រប់គ្រង កាត់បន្ថយ ឬទប់ស្កាត់ការរាតត្បាតនៃសត្វល្អិតចង្រៃនៅក្នុងចម្ការ ដោយមិនពឹងផ្អែកតែលើការប្រើប្រាស់ថ្នាំគីមី។ | ដូចជាការចិញ្ចឹមឆ្មាដើម្បីឱ្យវាចាប់កណ្តុរនៅក្នុងផ្ទះ ជាជាងការប្រើយកថ្នាំបំពុលកណ្តុរមកដាក់។ |
| Mallada basalis / Green lacewing (សត្វល្អិតស្លាបស្បៃពណ៌បៃតង) | ជាប្រភេទសត្វល្អិតមានប្រយោជន៍ (សត្រូវធម្មជាតិ) ដែលនៅដំណាក់កាលជាដង្កូវ វាដើរចាប់ស៊ីកូនសត្វល្អិតចៃម្សៅយ៉ាងសកម្មនៅក្នុងចម្ការ ជួយកាត់បន្ថយចំនួនចៃម្សៅបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។ | ដូចជាកងទ័ពស៊ីឈ្នួលដែលកសិករជួលមកដើម្បីតាមប្រមាញ់ និងកម្ចាត់សត្រូវតូចៗនៅក្នុងចម្ការ។ |
| Air pressured spray (ការបាញ់សម្អាតដោយខ្យល់សម្ពាធ) | បច្ចេកទេសកម្ចាត់សត្វល្អិតក្រោយពេលប្រមូលផល ដោយប្រើប្រាស់ម៉ាស៊ីនបូមខ្យល់បង្កើតជាសម្ពាធខ្លាំង (ឧទាហរណ៍ ២០ psi) ដើម្បីបាញ់ផ្លុំកម្ចាត់សត្វល្អិតចៃម្សៅដែលតោងជាប់ផ្លែមង្ឃុត ដោយមិនបាច់ប្រើទឹក ឬសារធាតុគីមី។ | ដូចជាការប្រើម៉ាស៊ីនផ្លុំខ្យល់សម្អាតធូលីចេញពីកន្លែងចន្លោះកៀនកោះនៃម៉ាស៊ីនកុំព្យូទ័រ ដែលអំបោស ឬក្រណាត់ជូតមិនដល់។ |
| Nymphal instars (ដំណាក់កាលកូនដង្កូវ ឬកូនញាស់) | ដំណាក់កាលលូតលាស់របស់សត្វល្អិត (ដូចជាចៃម្សៅ) បន្ទាប់ពីញាស់ចេញពីស៊ុត មុនពេលវិវត្តក្លាយជាសត្វពេញវ័យ ដោយពួកវាត្រូវឆ្លងកាត់ការសកកជាច្រើនដងដើម្បីធំធាត់។ | ដូចជាក្មេងដែលត្រូវផ្លាស់ប្តូរទំហំខោអាវជាច្រើនដង (សកក) ពេលពួកគេលូតលាស់រាងកាយ មុនពេលក្លាយជាមនុស្សពេញវ័យ។ |
| Post harvest (ក្រោយពេលប្រមូលផល) | ដំណាក់កាល និងដំណើរការទាំងឡាយ (ដូចជាការសម្អាត ការចាត់ថ្នាក់ ការវេចខ្ចប់ និងការរក្សាទុក) ដែលត្រូវធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីកសិផលត្រូវបានបេះចេញពីដើម ដើម្បីរៀបចំសម្រាប់យកទៅលក់លើទីផ្សារ ឬនាំចេញ។ | ដូចជាការងូតទឹក ស្លៀកពាក់ និងតុបតែងខ្លួនឱ្យបានស្អាតបាត មុនពេលចេញពីផ្ទះទៅចូលរួមកម្មវិធីផ្សេងៗ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
